ଚାରଯଂତଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଗାସ୍ତୁ ଗୋପଵପୁର୍ଧରମ୍ । କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ଜଗତୋ ଗୋପଂ ଵୃତଂ ଗୋପକୁମାରକୈଃ
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଗୋପ ରୂପରେ ଗୋମାନେ ଚରାଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଗୋପ ଶିଶୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ଗରୁଡଂ ଚ ଦଦର୍ଶୋଚ୍ଚୈରଂତର୍ଦ୍ଧାନଗତଂ ଦ୍ଵିଜ । କୃତଚ୍ଛାଯଂ ହରେର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ପକ୍ଷିପୁଂଗଵମ୍
ସେ ଗରୁଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଉଚ୍ଚରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଲୁଚି ରହିଛି, ହରିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ନିଜ ପାଖି ଦ୍ୱାରା ଛାୟା କରୁଛି।
ଅଵରୁହ୍ଯ ସ ନାଗେଂଦ୍ରା ଦେକାଂତେ ମଧୁସୂଦନମ୍ । ଶକ୍ରସ୍ସସ୍ମିତମାହେଦଂ ପ୍ରୀତିଵିସ୍ତାରିତେକ୍ଷଣଃ
ସେ ହାତୀରୁ ଅପସ୍ଥାନରେ ଉତରି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଉଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହସିରେ କହିଲେ।
ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ। କୃଷ୍ଣକୃଷ୍ଣ ଶୃଣୁଷ୍ଵେଦଂ ଯଦର୍ଥ ମହାମାଗତଃ । ତ୍ଵତ୍ସମୀପଂ ମହାବାହୋ ନୈତଚ୍ଚିଂତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯାଽନ୍ଯଥା
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଏହି କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
ଭାରାଵତାରଣାର୍ଥାଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପୃଥିଵୀତଲେ । ଅଵତୀର୍ଣୋଽଖିଲାଧାର ତ୍ଵମେଵ ପରମେଶ୍ଵର
ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବା ପାଇଁ, ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଛ; ସମସ୍ତର ଧାରକ, ତୁମେ ଏକା ଉଚ୍ଚତମ ଦେବତା।
ମଖଭଂଗଵିରୋଧେନ ମଯା ଗୋକୁଲନାଶକାଃ । ସମାଦିଷ୍ଟା ମହାମେଘାସ୍ତୈଶ୍ଚେଦଂ କଦନଂ କୃତମ୍
ବଳିଦାନର ବିରୋଧରେ, ମୁଁ ବଡ଼ ବଦଳକୁ ଗୋକୁଳ ନାଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲି; ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ତ୍ରାତାସ୍ତାଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା ଗାଵସ୍ସମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ମହୀଧରମ୍ । ତେନାଽହଂ ତୋଷିତୋ ଵୀରକର୍ମଣାଽତ୍ଯଦ୍ଭୁତେନ ତେ
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ଗୋମାନେ ରକ୍ଷା କରିଛ; ତୁମର ବୀରତା ଓ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ସାଧିତଂ କୃଷ୍ଣ ଦେଵାନାମହଂ ମନ୍ଯେ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ତ୍ଵଯାଯମଦ୍ରି ପ୍ରଵରଃ କରେଣୈକେନ ଯଦ୍ଧୃତଃ
କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଦେବମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ।
ଗୋଭିଶ୍ଚ ଚୋଦିତଃ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵତ୍ସକାଶମିହାଗତଃ । ତ୍ଵଯା ତ୍ରାତାଭିରତ୍ଯର୍ଥଂ ଯୁଷ୍ମତ୍ସତ୍କାରକାରଣାତ୍
ଗୋମାନଙ୍କର ଉତ୍ତେଜନାରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ତୁମେ ଆମକୁ ବଡ଼ ଭଲରେ ରକ୍ଷା କରିଛ, ଏହା ତୁମେ ଦେଇଥିବା ସମ୍ମାନ ପାଇଁ।
ସ ତ୍ଵାଂ କୃଷ୍ଣାଭିଷେକ୍ଷ୍ଯାମି ଗଵାଂ ଵାକ୍ଯପ୍ରଚୋଦିତଃ । ଉପେଂଦ୍ର ତ୍ଵେ ଗଵାମିଂଦ୍ରୋ ଗୋଵିଂଦସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
ସେଥିପାଇଁ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଗୋମାନଙ୍କର କଥାରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ମୁଁ ତୁମେ ଅଭିଷେକ କରିବି; ହେ ଉପେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଗୋମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଗୋବିନ୍ଦ ଭବିତା।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଅଥୋପଵାହ୍ଯାଦାଦାଯ ଘଂଟାମୈରାଵତାଦ୍ଗଜାତ୍ । ଅଭିଷେକଂ ତଯା ଚକ୍ରେ ପଵିତ୍ରଜଲପୂର୍ଣଯା
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ, ଏଇରାବତ ହାତୀରୁ ସୁନା ଭାଣ୍ଡା ନେଇ, ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାହାରେ ଅଭିଷେକ କରିଲେ।
କ୍ରିଯମାଣେଽଭିଷେକେ ତୁ ଗାଵଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ପ୍ରସ୍ନଵୋଦ୍ଭୂତଦୁଗ୍ଧାଦ୍ରା ରଂ! ସଦ୍ଯଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
ଅଭିଷେକ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଗୋମାନ ଦୁଧର ଧାରା ଭୂମିରେ ପ୍ରବାହ କରିଲେ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ଗଵାଂ ଵାକ୍ଯାଦୁପେଂଦ୍ରଂ ଵୈ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପ୍ରୀତ୍ଯା ସପ୍ରଶ୍ରଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ପୁନରାହ ଶଚୀପତିଃ
ଗୋମାନଙ୍କର ଅନୁରୋଧରେ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ନେହ ଓ ନମ୍ରତା ସହିତ ପୁନି କଥା କହିଲେ।
ଗଵାମେତତ୍କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତଥାନ୍ଯଦପି ମେ ଶୃଣୁ । ଯଦ୍ବ୍ରଵୀମି ମହାଭାଗ ଭାରାଵତରଣେଚ୍ଛଯା
ଗୋମାନଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ ହୋଇଛି; ଏବେ ମୋର ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯାହା ମୁଁ ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ କହୁଛି।
ମମଂଶଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପୃଥିଵୀଧର । ଅଵତୀର୍ଣୋଽର୍ଜୁନୋନାମ ସଂରକ୍ଷ୍ଯୋ ଭଵତା ସଦା
ମୋର ଏକ ଅଂଶ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଭୂମିରେ ଅର୍ଜୁନ ନାମରେ ଅବତରିଛି; ସେଉଁଠି ତୁମେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଭାରାଵତରଣେ ସାହ୍ଯଂ ସ ତେ ଵୀରଃ କରିଷ୍ଯତି । ସଂରକ୍ଷଣୀଯୋ ଭଵତା ଯଥାତ୍ମା ମଧୁସୂଦନ
ସେ ବୀର ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସରେ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ; ହେ ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଯେପରି ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଜାନାମି ଭାରତେ ଵଂଶୋ! ଜାତଂ ପାର୍ଥଂ ତଵାଂଶତଃ । ତମହଂ ପାଲଯିଷ୍ଯାମି ଯାଵତ୍ସ୍ଥାସ୍ଯାମି ଭୂତଲେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ଜାଣିଛି, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ପାର୍ଥ ତୁମ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ମୁଁ ଭୂମିରେ ରହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
ଯାଵନ୍ମହୀତଲେ ଶକ୍ର ସ୍ଥାସ୍ଯାମ୍ଯହମରିଂଦମ । ନ ତାଵଦର୍ଜୁନଂ କଶ୍ଚିଦ୍ଦେଵେଂଦ୍ର ଯୁଧି ଜେଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଭୂମିରେ ରହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନକୁ ଜିତିପାରିବେନି, ହେ ଶତ୍ରୁନିବାରକ।
କଂସୋ ନାମ ମହାବାହୁର୍ଦୈତ୍ଯୋଽରିଷ୍ଟସ୍ତଥାଽସୁରଃ । କେଶୀ କୁଵଲଯାପୀଡୋ ନରକାଦ୍ଯାସ୍ତଥା ପରେ
କଂସ ନାମର ପ୍ରବଳ ବାହୁଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟ, ଏବଂ ଅରିଷ୍ଟ ନାମର ଅସୁର, କେଶୀ, କୁବଳୟାପୀଡ଼, ନରକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସୁରମାନେ—
ହତେଷୁ ତେଷୁ ଦେଵେଂଦ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାହଵଃ । ତତ୍ର ଵିଦ୍ଧି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଭାରାଵତରଣଂ କୃତମ୍
ଏମାନେ ନିହତ ହେଲେ, ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ; ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ସେଠି ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ ହେବାକୁ ଜାଣ।
ସ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ନ ସଂତାପଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ କର୍ତ୍ତୁମର୍ହସି । ନାର୍ଜୁନସ୍ଯ ରିପୁଃ କଶ୍ଚିନ୍ମମାଗ୍ରେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଯାଇପାର; ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେନି।
ଅର୍ଜୁନାର୍ଥେ ତ୍ଵହଂ ସର୍ଵାନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାନ୍ । ନିଵୃତ୍ତେ ଭାରତେ ଯୁଦ୍ଧେ କୁଂତ୍ଯୈ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯଵିକ୍ଷତାମ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆଦି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ଫେରାଇ ଦେବି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସଂପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଦେଵାରାଜୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଆରୁହ୍ଯୈରାଵତଂ ନାଗଂ ପୁନରେଵ ଦିଵଂ ଯଯୌ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବରାଜ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଏଇରାବତ ନାଗରେ ଚଢ଼ି, ପୁନି ଦିବିକୁ ଫେରିଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ହି ସହିତୋ ଗୋଭିର୍ଗୋପାଲୈଶ୍ଚ ପୁନର୍ଵ୍ରଜମ୍ । ଆଜଗାମାଽଥ ଗୋପୀନାଂ ଦୃଷ୍ଟିପୂତେନ ଵର୍ତ୍ମନା
କୃଷ୍ଣ, ଗୋମାନ ଓ ଗୋପମାନେ ସହିତ, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ପଥରେ ପୁନି ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତେ ଶକ୍ର ତୁ ଗୋପାଲାଃ କୃଷ୍ଣମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍ । ଊଚୁଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଧୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେନ ଗୋଵର୍ଦ୍ଧନାଚଲମ୍ ।। ୫-୧୩-
ଇନ୍ଦ୍ର ଚାଲିଗଲାପରେ, ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ ଦୋଷରହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଧରିଥିଲେ, ସ୍ନେହରେ କଥା କହିଲେ।
ଵଯମସ୍ମାନ୍ମହାବାହୋ! ଭଵତା ମହତୋ ଭଯାତ୍ । ଗାଵଶ୍ଵ ଭଵତା ତ୍ରାତା ଗିରିଧାରଣକର୍ମ୍ମଣା ।। ୫-୧୩-
ହେ ବଡ଼ ବାହୁଶାଳୀ, ଆମେ ଏବଂ ଗୋମାନେ, ତୁମେ ପାହାଡ଼ ଧରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ବଡ଼ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଛୁ।
ବାଲୀକ୍ରୀଡ଼େଯମତୁଲା ଗୋପାଲତ୍ଵଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ । ଦିଵ୍ଯଞ୍ଚ କର୍ମ୍ମ ଭଵତଃ କିମେତତ୍ ତାତ!କଥ୍ଯତାମ୍ ।। ୫-୧୩-
ଏହି ଶିଶୁ ଖେଳ ଏବଂ ଗୋପାଳ ହେବା ଅପମାନଜନକ। ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ଦିବ୍ୟ। ଏହାର ଅର୍ଥ କ'ଣ, ପ୍ରିୟ? ଦୟାକରି ଆମକୁ କହ।
କାଲିଯୋ ଦମିତସ୍ତୋଯେ ପ୍ରଲମ୍ବୋ ଵିନିପାତିତଃ । ଧୃତୋ ଗୋଵର୍ଦ୍ଧନଶ୍ଵାଯଂ ଶଙ୍କିତାନି ମନାଂସି ନଃ ।। ୫-୧୩-
ତୁମେ ଜଳରେ କାଳିୟାକୁ ଶାନ୍ତ କରିଛ, ପ୍ରଲମ୍ବାକୁ ପତିତ କରିଛ, ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇଛ—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ଆମ ମନକୁ ଅଶାନ୍ତ କରିଛ।
ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ହରେଃ ପାଦୌ ଶାପାମୀଽମିତଵିକ୍ରମ । ଯଥା ତ୍ଵଦ୍ରୀର୍ଯ୍ଯମାଲୋକ୍ଯ ନ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ଯାମହେ ନରମ୍ ।। ୫-୧୩-
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ହରି! ତୁମ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ଆମେ ତୁମକୁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବିନାହିଁ।
ପ୍ରୀତିଃ ସସ୍ତ୍ରୀକୁମାରସ୍ଯ ଵ୍ରଜସ୍ଯ ତଵ କେଶଵ! କର୍ମ୍ମ ଚେଦମଶକ୍ଯଂ ଯତ୍ ସମସ୍ତୈସ୍ତ୍ରିଦଶୈରପି ।। ୫-୧୩-
କେଶବ! ବ୍ରଜର ଜନନୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ତୁମେ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ରଖନ୍ତି। ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମିଶି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।