ମମାପି ବାଲକସ୍ତତ୍ର ରୋହିଣୀପ୍ରସଵୀ ହି ଯଃ । ସ ରକ୍ଷଣୀଯୋ ଭଵତା ଯଥାଯଂ ତନଯୋ ନିଜଃ ।। ୫-୫-
ମୋର ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ରୋହିଣୀ ଦେଖି ଜନ୍ମ ନେଇଛି । ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ସୁରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ଗୋପା ନନ୍ଦଗୋପପୁରୋଗମାଃ । ଶକଟାରୋପିତୈର୍ଭାଣ୍ଡୈଃ କରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହାବଲାଃ ।। ୫-୫-
ଏପରି କହିବା ପରେ, ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଗାଡ଼ିରେ ଚଢ଼ାଇ, ଦେୟ ଦେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ ।
ଵସତାଂ ଗୋକୁଲେ ତେଷାଂ ପୂତନା ବାଲଘାତିନୀ । ସୁପ୍ତଂ କୃଷୂଣମୁପାଦାଯ ରାତ୍ରୌ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ସ୍ତନମ୍ ।। ୫-୫-
ଗୋକୁଳରେ ଗୋପମାନେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ଶିଶୁମାନେ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପୁତନା ରାତିରେ ସୁତା ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଷ୍ଟନ ଦେଲା ।
ଯସ୍ମୈ ଯସ୍ମୈ ସ୍ତନଂ ପୂତନା ସମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ କ୍ଷଣୋନାଙ୍ଗ ବାଲକସ୍ଯୋପହନ୍ଯତେ ।। ୫-୫-
ପୁତନା ଯେଉଁ ଶିଶୁକୁ ଷ୍ଟନ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଶିଶୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିଲା ।
କୁଷୂଣସ୍ତସ୍ଯାଃ ସ୍ତନଂ ଗାଢ଼ଂ କରାଭ୍ଯାମଵପୀଡ଼ିତମ୍ । ଗୃହୋତ୍ଵା ପ୍ରାଣସହିତଂ ପପୌ କୋପସମନ୍ଵିତଃ ।। ୫-୫-
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ହାତରେ ପୁତନାର ଷ୍ଟନକୁ ଭଲଭାବେ ଧରି, ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ଦେହର ସହିତ ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ମାଞ୍ଚି ନେଲେ ।
ସା ଵିମୁକ୍ତମହାରାଵା ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସ୍ତ୍ରଂଯୁବନ୍ଧନା । ପପାତ ପୂତନା ଭୂମୌ ମ୍ରିଯମାଣତିଭୀଷଣା ।। ୫-୫-
ପୁତନା ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳ ହୋଇ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମରିଗଲେ ।
ତନ୍ନାଦଶ୍ରୁତିସନ୍ତ୍ରାସାତ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାସ୍ତେ ଵ୍ରଜୌକସଃ । ଦଦୃଶୁଃ ପୂତନୋତ୍ସଙ୍ଗେ କୃଷୂଣଂ ତାଞ୍ଚ ନିପାତିତାମ୍ ।। ୫-୫-
ସେ ଶବ୍ଦର ଭୟରେ ବ୍ରଜର ଲୋକମାନେ ଜାଗି ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ପୁତନାର କୋଲରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ପୁତନା ମୃତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି ।
ଆଦାଯ କୃଷୂଣଂ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତା ଯଶୋଦାପି ଦ୍ରିଜୋତ୍ତମ! ଗୋପୁଚ୍ଛଂ ଭ୍ରାମ୍ଯ ହସ୍ତେନ ବାଲଦୋଷମପାକରୋତ୍ ।। ୫-୫-
ଭୟରେ ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଗୋବା ଲାଗି ତାଙ୍କ ଉପରେ ହାତରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦେଇ, ଶିଶୁ ଦୋଷ ଦୂର କଲେ ।
ଗୋଃ କରୀଷମୁପାଦାଯ ନନ୍ଦଗୋଫୋଽପି ମସ୍ତକେ । କୃଷୂଣସ୍ଯ ପ୍ରଦଦୌ ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵଂଶ୍ଚୈତଦୁଦୋରଯନ୍ ।। ୫-୫-
ନନ୍ଦ ଗୋପ ମଧ୍ୟ ଗୋବା ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇ, ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ:
ରକ୍ଷତୁ ତ୍ଵାମଶେଷାଣାଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵୋ ହରିଃ । ଯସ୍ଯ ନାଭିସମୁଦୂଭୂତପଙ୍କଜାଦଭଵଜ୍ଜଗତ୍ ।। ୫-୫-
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ହରି, ଯାହାର ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜଗତ ଉପଜିଛି, ସେ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ୍ ।
ଯେନ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରଵିଧୃତା ଧାରଯତ୍ଯଵନୀ ଜଗତ୍ । ଵରାହରୂପଧୂଗୂ ଦେଵଃ ସ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷତୁ କେଶଵଃ ।। ୫-୫-
ଯେ ଦେବତା ବରାହ ରୂପରେ ଦାଢ଼ିର ଟିପରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଜଗତକୁ ଧରିଥିଲେ, ସେ କେଶବ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ୍ ।
ନଖାଙୂକୁରଵିନିର୍ଭିନ୍ନ-ଵୈରିଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲୋ ଵିଭୁଃ । ନୃସିଂହରୂପୀ ସର୍ଵ୍ଵତ୍ର ସ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷତୁ କେଶଵଃ ।। ୫-୫-
ଯେ କେଶବ ନରସିଂହ ରୂପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ଶତ୍ରୁର ଛାତି ଫାଟିଦେଇଥିଲେ, ସେ ସର୍ବଦା ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ୍ ।
ଵାମନୋ ରକ୍ଷତୁ ସଦା ଭଵନ୍ତଂ ଯଃ କ୍ଷଣାଦଭୂତ୍ । ତ୍ରିଵିକ୍ରମଃ କ୍ରମାକାନ୍ତ-ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଃ ସ୍ଫୁରଦାଯୁଧଃ ।। ୫-୫-
ଯେ ବାମନ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ହୋଇ ତିନି ଲୋକକୁ ତାଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପରେ ଆବୃତ କଲେ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଚମକୁଛି, ସେ ସଦା ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ୍ ।
ଶିରସ୍ତେ ପାତୁ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କଣଠଂ ରକ୍ଷତୁ କେଶଵଃ । ଗୁହ୍ଯଞ୍ଚ ଜଠରଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜଙ୍ଘା-ପାଦୌ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ ।। ୫-୫-
ଗୋବିନ୍ଦ ତୁମର ମୁଣ୍ଡକୁ, କେଶବ ଗଳାକୁ, ବିଷ୍ଣୁ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ଓ ପେଟକୁ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଜଂଘା ଓ ପାଦକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ।
ମୁଖଂ ବାହୂ ପ୍ରବାହୂ ଚ ମନଃ ସର୍ଵ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ରକ୍ଷତ୍ଵଵ୍ଯାହତୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯସ୍ତଵ ନାରଯଣୋଽଵ୍ଯଯଃ ।। ୫-୫-
ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଶକ୍ତିର ଅବିନାଶୀ ନାରାୟଣ ତୁମର ମୁଖ, ବାହୁ, ପ୍ରବାହୁ, ମନ ଓ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ।
ଶାଙ୍ଗ-ଚକ୍ର-ଗଦା-ଖଡୂଗ-ଶଙ୍ଖନାଦହତାଃ କ୍ଷଯମ୍ । ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ପ୍ରତେ-କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ-ରାକ୍ଷସା ଯେ ତଵାହିତାଃ ।। ୫-୫-
ଶାର୍ଙ୍ଗ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଖଡ଼ଗ ଓ ଶଂଖର ନାଦରେ ତୁମର ଶତ୍ରୁ, ପିଶାଚ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉନ୍ ।
ତ୍ଵାଂ ପାତୁ ଦିକ୍ଷୁ ଵୈକୁଣଠୋ ଵିଦିକ୍ଷୁ ମଧୁସୂଦନଃ । ହ୍ଟଷୀକେଶୋଽମ୍ବରେ ଭୂମୌ ରକ୍ଷତୁ ତ୍ଵାଂ ମହୀଧରଃ ।। ୫-୫-
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୈକୁଣ୍ଠ, ଉପଦିଗରେ ମଧୁସୂଦନ, ଆକାଶରେ ହୃଷୀକେଶ, ଭୂମିରେ ମହୀଧର ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ।
ଏଵଂ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ନନ୍ଦଗୋପେନ ବାଲକଃ । ଶାଯିତଃ ଶକଟସ୍ଯାଧୋ ବାଲପର୍ଯ୍ଯଙ୍କିକାତଲେ ।। ୫-୫-
ଏପରି ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ନନ୍ଦ ଶିଶୁକୁ ଗାଡ଼ିର ତଳେ, ଶିଶୁ ପାଇଁ ତିଆରି ଶୟନରେ ଶୁଅଇଲେ ।
ତେ ଚ ଗୋପା ମହଦୂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂତନାଯାଃ କଲେଵରମ୍ । ମୃତାଯାଃ ପରମଂ ତ୍ରାସଂ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୁଃ ।। ୫-୫-
ସେହି ଗୋପମାନେ ପୁତନାଙ୍କର ବଡ଼ ଦେହଟିକୁ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ବହୁତ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କଦାଚିଚ୍ଛକଟାଧସ୍ତାଚ୍ଛଯାନୋ ମଧୁସୂଦନଃ । ଚିକ୍ଷେପ ଚରଣାଵୂଦ୍ଧ୍ଵ ସ୍ତନ୍ଯାର୍ଥୀ ପ୍ରରୁରୋଦ ଚ ।। ୪-୬-
ଏକଦିନ ମଧୁସୂଦନ ଗୋଡ଼ିଏ ଗାଡ଼ି ତଳେ ଶୁଇଥିଲେ, ଦୁଧ ପାଇଁ ଚାଲି ଚିଁହିଁ କରି ଚାଲି ଦେଲେ ଓ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦପ୍ରହାରେଣା ଶକଟଂ ପରିଵର୍ତ୍ତିତମ୍ । ଵିଧ୍ଵସ୍ତକୁମ୍ଭଭାଣଡଂ ବୈ ଵିପରୀତଂ ପପାତ ଚ ।। ୪-୬-
ତାଙ୍କର ଗୋଡ଼ ଲାଗିବାସାରେ ଗାଡ଼ିଟି ଉଲଟିଗଲା, ଭାଣ୍ଡାପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଗାଡ଼ିଟି ପଛଦିଗକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତୋ ହାହାକୃତଂ ସର୍ଵ୍ଵୋ ଗୋପଗୋପୀଜନୋ ଦ୍ରିଜ ! ଆଜଗାମାଥ ଦଦୃଶେ ବାଲମୁତ୍ତାନଶାଯିନମ୍ ।। ୪-୬-
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ିଆସି, ସେଇ ଶିଶୁଟିକୁ ପିଛେଇ ଶୁଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ।
ଗୋପାଃ କେନେତି କେନେଦଂ ଶକଟଂ ପଖିର୍ତ୍ତିତମ୍ । ତତ୍ରୈଵଂ ବାଲକାଶ୍ଵୋଚୁର୍ବାଲେନାନେନ ପାତିତମ୍ ।। ୪-୬-
ଗୋପମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଗାଡ଼ିଟି କିଏ ଉଲଟାଇଦେଲା?' ସେଠାରେ ଥିବା ଛୋଟ ଛୁଆମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ଶିଶୁଟିଏ ଗାଡ଼ିକୁ ଫିଙ୍କିଦେଇଛି।'
ତତଃ ପୁନରତୀଵାସନ୍ ଗୋପା ଵିସ୍ମିତଚେତସଃ । ନନ୍ଦଗୋପୋଽପି ଜଗ୍ରାହ ବାଲମତ୍ଯନ୍ତଵିସ୍ମିତଃ ।। ୪-୬-
ତାପରେ ଗୋପମାନେ ପୁଣି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ରହିଗଲେ, ଏବଂ ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ଶିଶୁଟିକୁ ଉଠାଇନେଲେ।
ଯଶୋଦା ଶକଟାରୂଢ଼ଭଗ୍ରଭାଣ୍ଡକପାଲିକାଃ । ଶକଟଂ ଚାର୍ଚ୍ଚଯାମାସ ଦଧି-ପୁଷ୍ପ-ଫଲାକ୍ଷତୈଃ ।। ୪-୬-
ଯଶୋଦା ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଝିଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭାଣ୍ଡା ଉଠାଇବାକୁ ଗାଡ଼ି ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦହି, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନଦାଣା ଦେଇ ଗାଡ଼ିକୁ ପୂଜା କଲେ।
ଗର୍ଗଶ୍ଵ ଗୋକୁଲେ ତତ୍ର ଵସୁଦେଵପ୍ରଣୋଦିତଃ । ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ଏଵ ଗୋପାନାଂ ସଂସ୍କାରାକରୋତ୍ ତଯୋଃ ।। ୪-୬-
ସେଠାରେ ଗୋକୁଳରେ, ବସୁଦେବଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ଗର୍ଗ ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଛିପି ଦୁଇ ଝିଅଙ୍କର ସଂସ୍କାର କାମ କଲେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଞ୍ଚ ରାମମିତ୍ଯାହ କୃଷ୍ଣଞ୍ଚଵୈ ତଥାପରମ୍ । ଗର୍ଗୋ ମତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନାମ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ ମହାମତିଃ ।। ୪-୬-
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଗର୍ଗ, ଜେଷ୍ଠକୁ 'ରାମ' ଓ ଅନ୍ୟକୁ 'କୃଷ୍ଣ' ନାମ ଦେଇ ନାମକରଣ କଲେ।
ସ୍ଵଲ୍ପେନୈଵ ହି କାଲେନ ରିଙ୍ଗିଣୌ ତୌ ତଦା ବ୍ରଜେ । ଘୃଷ୍ଟଜାନୁକରୌ ତୌ ହି ବଭୂଵତୁରୁଭାଵପି ।। ୪-୬-
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେଇ ଦୁଇଏ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିବାକୁ ଶିଖିଗଲେ ଓ ବ୍ରଜରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କରୀଷଭସ୍ମଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୌ ଭ୍ରମମାଣାଵିତସ୍ତତଃ । ନ ନିଵାରାଯିତୁ ଶେକେ ଯଶୋଦା ନ ଚ ରୋହିଣୀ ।। ୪-୬-
ଗାଈର ଗୋବର ଓ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ସେମାନେ ଏଠା ସେଠା ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଖେଳୁଥିଲେ, ଯଶୋଦା ଓ ରୋହିଣୀ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗୋଵାଂଟମଧ୍ଯେ କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତୌ ଵତ୍ସଵାଟଗତୌ ପୁନଃ । ତଦହର୍ଜାତଗୋଵତୂସପୁଚ୍ଛାକର୍ଷଣତତ୍ପରୌ ।। ୪-୬-
ଗୋବାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିବା ସେମାନେ ପୁଣି ବଛାଘରକୁ ଗଲେ, ସେଇ ଦିନ ନୂଆ ଜନ୍ମ ନିଆ ବଛାମାନଙ୍କର ପୁଛ ଟାଣିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ।