ସପ୍ତମେ ରୋହିଣୀ ପ୍ରାପ୍ତେ ଗର୍ଭେଗର୍ଭଂ ତତୋ ହରିଃ । ଲୋକତ୍ରଯୋପକାରାଯ ଦେଵକ୍ଯାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଵୈ ।। ୫-୨-
ସପ୍ତମ ମାସ ଓ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିଲାବେଳେ, ହରି ତିନି ଜଗତ୍ର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯୋଗନିଦ୍ରା ଯଶୋଦାଯାସ୍ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ତତୋ ଦିନେ । ସମ୍ଭୂତା ଜଠରେ ତଦୂଦୂ ଯଥୋକ୍ତଂ ପରମେଷ୍ଠିନା ।। ୫-୨-
ସେହି ଦିନେ, ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ କହିଥିଲେ, ଯୋଗମାୟା ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଗ୍ରହଗଣାଃ ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରଚଚାର ଦିଵି ଦ୍ରିଜ । ଵିଷ୍ଣୋରଂଶେ ବୁଵଂ ଯାତେ ଋତଵଶ୍ଵାଭଵନ୍ ଶୁଭାଃ ।। ୫-୨-
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶରେ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ ଚଳିଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲାବେଳେ, ଋତୁମାନେ ମଧୁର ଓ ଶୁଭ ହେଲେ।
ନ ସେହେ ଦେଵକୀ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କଶ୍ଵିଦପ୍ଯତିତେଜସା । ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନାଂ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନାଂସି କ୍ଷୋଭମାଯଯୁଃ ।। ୫-୨-
ଦେବକୀଙ୍କ ଅସାଧାରଣ ତେଜରେ କେହି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲା।
ଅଦୃଷ୍ଟାଂ ପୁରୁଷୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଦେଵକୀଂ ଦେଵତାଗଣାଃ । ଵିଭ୍ରାଣାଂ ଵପୁଷା ଵିଷ୍ଣୁଂ ତୁଷ୍ଟୁ ଵୁସ୍ତାମହର୍ନିଶମ୍ ।। ୫-୨-
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ଦିନ ରାତି ଦେବକୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵ ପରା ସୁକ୍ଷ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଗର୍ଭାଭଵଃ ପୁରା । ତତୋ ଵାଣୀ ଜଗଦ୍ଧାତୁର୍ଵ୍ଵେଦଗର୍ଭାସି ଶୋଭନେ ।। ୫-୨-
ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରକୃତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ; ପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ବାଣୀ ଓ ବେଦମୟ ଗର୍ଭ ହେଲେ।
ସୂର୍ଯ୍ଯସ୍ଵରୂପଗର୍ଭାସି ସୃଷ୍ଟିଭୂତା ସନାତନି । ବୀଜଭୂତା ତୁ ସର୍ଵ୍ଵସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଭୂତାଭଵସ୍ତ୍ରଯୀ ।। ୫-୨-
ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରୂପର ଗର୍ଭ, ସନାତନ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ; ସମସ୍ତଙ୍କର ବୀଜ ଓ ଯଜ୍ଞର ମୂଳ, ତିନି ବେଦର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ରୂପ।
ଫଲଗର୍ଭା ତ୍ଵମେଵେଜ୍ଯା ଵହ୍ନିଗର୍ଭା ତଥାରଣିଃ । ଅଦିତିର୍ଦେଵଗର୍ଭା ତ୍ଵଂ ଦୈତ୍ଯଗର୍ଭା ତଥା ଦିତିଃ ।। ୫-୨-
ତୁମେ ଫଳର ଗର୍ଭ, ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ; ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଭ ଓ ଅରଣି; ତୁମେ ଅଦିତି, ଦେବମାନେ ଯାହାର ଗର୍ଭରୁ, ଏବଂ ଦିତି, ଦାନବମାନେ ଯାହାର ଗର୍ଭରୁ।
ଜ୍ଯୋତୂସ୍ତ୍ରା ଵାସରଗର୍ଭା ତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଗର୍ଭାସି ସନ୍ନତିଃ । ନଯଗର୍ଭା ପରା ନୀତିର୍ଲଜ୍ଜା ତ୍ଵଂ ପ୍ରଶ୍ରଯୋଦୂହା ।। ୫-୨-
ତୁମେ ଆଲୋକର ଗର୍ଭ, ଦିନର ଗର୍ଭ; ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ଗର୍ଭ, ନମ୍ରତା; ତୁମେ ନୀତିର ଗର୍ଭ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଚରଣ; ଲଜ୍ଜା ଓ ଆଦରର ଗର୍ଭ।
କାମଗର୍ଭା ତଥେଚ୍ଛା ତ୍ଵଂ ତୁଷ୍ଟିଃ ସନ୍ତୋଷଗର୍ଭିଣୀ । ମେଧା ଚ ଭୋଧଗର୍ଭାସି ଧୈର୍ଯ୍ଯଗର୍ଭୋଦୂହା ଧୃତିଃ ।। ୫-୨-
ତୁମେ କାମନା ଓ ଇଚ୍ଛାର ଗର୍ଭ, ତୁଷ୍ଟି ଓ ସନ୍ତୋଷର ଗର୍ଭିଣୀ; ତୁମେ ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନର ଗର୍ଭ ଓ ଧୈର୍ୟ୍ୟ, ସାହସର ଗର୍ଭ।
ଗ୍ରହର୍କ୍ଷତାରକାଗର୍ଭା ଦ୍ଯୌରସ୍ଯ ଖିଲହୈତୁକୀ । ଏତା ଵିଭୂତଯୋ ଦେଵି । ତଥାନ୍ଯାଶ୍ଵ ସହସ୍ତ୍ରଶଃ ।। ୫-୨-
ତୁମେ ଗ୍ରହ, ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଗର୍ଭ; ଆକାଶ ତୁମର ବିଶାଳ ଆଧାର। ଏହି ସମସ୍ତ ତୁମର ଶକ୍ତି, ହେ ଦେବୀ, ଏପରି ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତଥାସଙ୍ଖଯା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରି । ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଜଠରେ ତଵ । ସମୁଦ୍ରାଦ୍ରି-ଦ୍ରୀପ-ଵନ-ପତ୍ତନଭୂଷଣା ।। ୫-୨-
ଏପରି, ହେ ଜଗତ୍ର ଧାରଣାକାରିଣୀ, ଏବେ ତୁମର ଗର୍ଭରେ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଦ୍ୱୀପ, ବନ ଓ ନଗର ଭଳି ଅସଂଖ୍ୟ ଭୂଷଣ ଅଛି।
ଗ୍ରାମ-ଖର୍ଵ୍ଵଟ-ଖୈଟାଢଯା ସମସ୍ତା ପୃଥିଵୀ ଶୁଭେ । ସମସ୍ତଵହ୍ନଯୋଽମ୍ଭାଂସି ସକଲାଶ୍ଵ ସମୀରଣାଃ ।। ୫-୨-
ଗ୍ରାମ, ଛୋଟ ଗାଁ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ହେ ଶୁଭେ, ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନି, ପାଣି ଓ ସମସ୍ତ ପବନ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଭିତରେ ଅଛି।
ଗ୍ରହର୍କ୍ଷତାରକାଚିତ୍ରଂ ଵିମାନଶତସଙୂକୁଲମ୍ । ଅଵକାଶମଶେଷସ୍ଯ ଯଦୂଦଦାତିନଭଃସ୍ଥଲମ୍ ।। ୫-୨-
ଗ୍ରହ, ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଶତଶଃ ବିମାନରେ ଭରିଥିବା ଆକାଶ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ପାଇଁ ଅବକାଶ ଦେଇଥାଏ।
ଭୂର୍ଲୋକଶ୍ଵ ଭୁଵର୍ଲୋକଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକୋଽଥ ମହର୍ଜ୍ଜନଃ । ତପଶ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଶ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଖିଲଂ ଶୁଭେ ।। ୫-୨-
ଭୂର୍ଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ମହର୍, ଜନ, ତପ, ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକ; ହେ ଶୁଭେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ।
ତଦନ୍ତରେ ସ୍ଥିତା ଦେଵା ଦୈତ୍ଯ-ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵ-ଚାରଣାଃ । ମହୋରଗାସ୍ତଥ ଯକ୍ଷା ରାକ୍ଷସାଃ ପ୍ରେତଗୁହ୍ଯକାଃ ।। ୫-୨-
ସେଠି ଭିତରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ, ବଡ଼ ସର୍ପ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ ଓ ଗୁପ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସୁଛନ୍ତି।
ମନୁଷ୍ଯାଃ ପଶଵଶ୍ଵାନ୍ଯେ ଯେ ଜ ଜୀଵା ଯଶସ୍ଵିନି । ତୈରନ୍ତଃ ସ୍ଥୈରନନ୍ତୋଽସୌ ସର୍ଵେଶଃ ସର୍ଵ୍ଵଭାଵନଃ ।। ୫-୨-
ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ବାହାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅନନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର ନିବାସ କରୁଛନ୍ତି।
ରୂପକର୍ମ୍ମଖରୂପାଣି ନ ପରିଚ୍ଛେଦଗୋଚରେ । ଯସ୍ଯାଖିଲପ୍ରମାଣାନି ସି ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗର୍ଭଗସ୍ତଵ ।। ୫-୨-
ଯାହାଙ୍କର ରୂପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସୀମାରେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ମାପ ଯାହାଙ୍କର—ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମ ଗର୍ଭରେ ବସିଛନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ଖାହା ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧା ଵିଦ୍ଯା ସୁଧା ତ୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିରମ୍ବରେ । ତ୍ଵଂ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧା ଵିଦ୍ଯା ସୁଧା ତ୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିରମ୍ବରେ । ତ୍ଵଂ ସର୍ଵ୍ଵଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥମଵତୀର୍ଣା ମହୀତଲେ ।। ୫-୨-
ତୁମେ ଆକାଶ, ତୁମେ ସ୍ୱଧା, ଜ୍ଞାନ, ଅମୃତ, ଆକାଶର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ; ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଜ୍ଞାନ, ଅମୃତ, ଆକାଶର ଆଲୋକ; ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇଛ।
ପ୍ରସୀଦ ଦେଵି । ସର୍ଵ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ଶଂ ଶୁଭେ । କୁରୁ । ପ୍ରୀତ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଧାରଯେଶାନଂ ଧୃତଂ ଯେନାଖିଲଂ ଜଗତ୍ ।। ୫-୨-
ଦୟା କର, ଦେବୀ। ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଶୁଭ ଓ ଶାନ୍ତି ଦିଅ। ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁମେ ସେଇ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଧାରଣ କର, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନା ସା ଦେଵୈର୍ଦୈଵମଧାରଯତ୍ । ଗର୍ଭେଣ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ଜଗତସ୍ତ୍ରାଣକାରଣମ୍ ।। ୫-୩-
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ସେ ଦେବୀ ଗର୍ଭରେ ପଦ୍ମନୟନଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷାର କାରଣ।
ତତୋଽଖିଲଜଗତ୍ପଦ୍ମବୋଧାଯାଚ୍ଯୁତଭାନ୍ନା । ଦେଵକୀପୂର୍ଵ୍ଵସନ୍ଧ୍ଯାଯାମାଵିର୍ଭୂତଂ ମହାତ୍ମନା ।। ୫-୩-
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜ୍ଞାନ ଜାଗ୍ରତି ପାଇଁ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୂର୍ବ ଉଷାବେଳେ, ମହାତ୍ମା ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ତଜ୍ଜନ୍ମଦିନମତ୍ଯର୍ଥମାହ୍ଲାଦ୍ଯମଲଦିଙୂମୁଖମ୍ । ବଭୂଵ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ କୌମୁଦୀ ଶଶିନୋ ଯଥା ।। ୫-୩-
ତାଙ୍କର ଜନ୍ମଦିନ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ଧାରେ ଅତିଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷ ଆଣିଲା, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ସନ୍ତଃ ସନ୍ତୋଷମଧିକଂ ପ୍ରଶମଂ ଚଣ୍ଡମାରୁତଃ । ପ୍ରସାଦଂ ନିମ୍ରଗା ଯାତା ଜାଯମାନେ ଜନାର୍ଦୃନେ ।। ୫-୩-
ସଜ୍ଜନମାନେ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ; ତୀବ୍ର ପବନ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃଦୁ ହେଲେ।
ସିନ୍ଧଵୋ ନିଜଶବ୍ଦେନ ଵାଦ୍ଯ ଚକ୍ତ ର୍ମନୋହରମ୍ । ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵପତଯୋ ନନୃତୁଶ୍ଵାପ୍ସରୋଗଣାଃ ।। ୫-୩-
ନଦୀମାନେ ନିଜ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଝଙ୍କାର କଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ସସୃଜୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଦେଵା ଭୁଵ୍ଯନ୍ତରୀକ୍ଷଗାଃ । ଜଜ୍ଵଲୁଶ୍ଵାଗ୍ରଯଃ ଶାନ୍ତା ଜାଯମାନେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନେ ।। ୫-୩-
ଦେବତାମାନେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ; ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନିମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦନ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମଧ୍ଯରାତ୍ରେଽଖିଲାଧାରେ ଜାଯମାନେ ଜନାର୍ଦନେ । ମନ୍ଦ୍ର ଜଗର୍ଜ୍ଜୁର୍ଜଲଦାଃ ପୂଷ୍ପଚଵୃଷ୍ଟିଚୋ ଦ୍ରିଚ ।। ୫-୩-
ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର ଜନାର୍ଦନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମେଘମାନେ ମୃଦୁ ଗର୍ଜନ କଲେ ଓ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଫୁଲ୍ଲେନ୍ଦୀଵରପତ୍ରାଭଂ ଚତୁର୍ବୀହୁମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ତମ୍ । ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଜାତଂ ତୁଷ୍ଟାଵାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ।। ୫-୩-
ଫୁଲିଥିବା ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଚାରିଟି ହସ୍ତ ଓ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବସୁଦେବ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଅଭିଷ୍ଟୂଯ ଚ ତଂ ଵାଗଭିଃ ପ୍ରସନ୍ନପ୍ତଭିର୍ମହାମତିଃ । ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ତଦା କଂସାଦ୍ଭୀତୋ ଦ୍ରିଜୋତ୍ତମ ।। ୫-୩-
ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ମିଠା କଥାରେ ସ୍ତୁତି କରି, ଜ୍ଞାନୀ ବସୁଦେବ, କଂସଙ୍କ ଭୟରେ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଜ୍ଞାତୋଽସି ଦେଵଦେଵେଶ । ଶଚଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧର । ଦିଵ୍ଯରୂପମିଦଂ ଦେଵ ପ୍ରସାଦେନୋପସଂହର ।। ୫-୩-
ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ—ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣିଛି। ଦୟାକରି ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଅପସାରଣ କର।