କଂସୋଽପି ତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ନାରଦାତ୍କୁପିତସ୍ତତଃ । ଦେଵକୀଂ ଵସୁଦେଵଂ ଚ ଗୃହେ ଗୁପ୍ତାଵଧାରଯତ୍ ॥ ୫,୧.
ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି କଂସ ଭୟଙ୍କର ରାଗିଗଲେ ଏବଂ ତାପରେ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଘରେ ବନ୍ଦୀ କରି ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ।
ଵସୁଦେଵେନ କଂସାଯ ତେନୈଵୋକ୍ତଂ ଯଥା ପୁରା । ତଥୈଵ ଵସୁଦେଵୋଽପି ପୁତ୍ରମର୍ପିତଵାନ୍ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୫,୧.
ଯେପରି ବସୁଦେବ ପୂର୍ବରୁ କଂସଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ସେପରି ଏବେ ମଧ୍ୟ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କଂସଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଦେଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁତ୍ରାଃଷଡ୍ଗର୍ଭା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ । ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରଯୁକ୍ତା ସ୍ତାନ୍ନିଦ୍ରାକ୍ରମାଦ୍ଗର୍ଭାନଯୋଜଯତ୍ ॥ ୫,୧.
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଛଅ ପୁଅ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲେ।
ଯୋଗନିଦ୍ରା ମହାମାଯା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମୋହିତଂ ଯଯା । ଅଵିଦ୍ଯଯା ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତାମାହ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ ॥ ୫,୧.
ଯୋଗନିଦ୍ରା, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହାମାୟା ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅଜ୍ଞାନରେ ରଖନ୍ତି, ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ହରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ନିଦ୍ରେ ଗଚ୍ଛ ମମାଦେଶାତ୍ପାତାଲାତଲସଂଶ୍ରଯାନ୍ । ଏକୈକତ୍ଵେନ ଷଡ୍ଗର୍ଭାନ୍ଦେଵକୀଜଠରଂ ନଯ ॥ ୫,୧.
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ନିଦ୍ରା, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ପାତାଳ ତଳକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ଏକେକରି ଛଅ ଗର୍ଭକୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରଖ।
ହତେଷୁ ତେଷୁ କଂସେନ ଶେଷାଖ୍ଯୋଂଶସ୍ତତୋ ମମ । ଅଂଶାଂଶୋନାଦରେ ତସ୍ଯାଃସପ୍ତମଃ ସଂଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୫,୧.
ଏହି ଛଅ ଶିଶୁ କଂସ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବା ପରେ, ମୋର ଏକ ଅଂଶ ଯାହାକୁ ଶେଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସପ୍ତମ ଶିଶୁ ଭାବେ ଆସିବ।
ଗୋକୁଲେ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାନ୍ଯା ରୋହିଣୀ ସ୍ଥିତା । ତସ୍ଯାଃସ ସଂଭୂତିସମଂ ଦେଵି ନେଯସ୍ତ୍ଵଯୋଦରମ୍ ॥ ୫,୧.
ଗୋକୁଳରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରୋହିଣୀ ଅଛନ୍ତି। ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ସମୟରେ ତୁମେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ନେଇଯିବା।
ସପ୍ତମୋ ଭୋଜରା ଜସ୍ଯ ଭଯାଦ୍ରୋଧୋପରୋଧତଃ । ଦେଵକ୍ଯାଃ ପିତିତୋ ଗର୍ଭ ଇତି ଲୋକୋ ଵଦିଷ୍ଯତି ॥ ୫,୧.
ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଭୟ ଓ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଗଲା ବୋଲି ଲୋକେ କହିବେ।
ଗର୍ଭସଂକର୍ଷଣାତ୍ସୋଽଥ ଲୋକେ ସଂକର୍ଷଣେତି ଵୈ । ସଂଜ୍ଞାମଵାପ୍ସ୍ଯତେ ଵୀରଃ ଶ୍ଵେତାଦ୍ରିଶିଖରୋପମଃ ॥ ୫,୧.
ଗର୍ଭ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାରୁ, ସେ ଶୂରବୀର ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସଂକର୍ଷଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।
ତତୋଽହଂ ସଂଭଵିଷ୍ଯାମି ଦେଵକୀଜଠରେ ଶୁଭେ । ଭର୍ଗଂ ତ୍ଵଯା ଯଶୋଦାଯା ଗନ୍ତଵ୍ଯମଵିଲଂବିତମ୍ ॥ ୫,୧.
ତାପରେ ମୁଁ ଶୁଭ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବି; ତୁମେ ମୋର ତେଜ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଯଶୋଦାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା।
ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ଚ ନଭସି କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାମହଂ ନିଶି । ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯାମି ନଵମ୍ଯାଂ ତୁ ପ୍ରସୂତିଂ ତ୍ଵମଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୫,୧.
ବର୍ଷାକାଳରେ, କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ରାତିରେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେବି; ତୁମେ ନବମୀ ଦିନ ଜନ୍ମ ଦେବ।
ଯଶୋଦାଶଯନେ ମାଂ ତୁ ଦେଵକ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାମନିନ୍ଦିତେ । ମଚ୍ଛକ୍ତିପ୍ରୋରିତମତିର୍ଵସୁଦେଵୋ ନଯିଷ୍ଯତି ॥ ୫,୧.
ଯଶୋଦାଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ମୋତେ ରଖାଯିବ, ଓ ନିର୍ମଳେ, ଦେବକୀ ତୁମକୁ ରଖିବେ; ବସୁଦେବ ମୋ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏହା କରିବେ।
କଂସଶ୍ଚ ତ୍ଵାମୁପାଦାଯ ଦେଵି ଶୈଲଶିଲାତଲେ । ପ୍ରକ୍ଷେପ୍ସ୍ଯତ୍ଯନ୍ତାରିକ୍ଷେ ଚ ସଂସ୍ଥାନଂ ତ୍ଵମଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୫,୧.
ଦେବୀ, କଂସ ତୁମକୁ ଧରି ପାହାଡ଼ର ପାଥର ଶିଖରରେ ଛାଡ଼ିଦେବ; ତୁମେ ତୁମ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପାଇବ।
ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ଶତଦୃକ୍ଛକ୍ରଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମମ ଗୌରଵାତ୍ । ପ୍ରଣିପାତାନତଶିରା ଭଗିନୀତ୍ଵେ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି ॥ ୫,୧.
ତାପରେ ଶତାକ୍ଷୀ ଚକ୍ରଧାରୀ, ମୋ ପ୍ରତି ଆଦରରୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଭଉଣୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।
ତ୍ଵଂ ଚ ଶୁଂଭନିଶୁଂଭାଦୀନ୍ହତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାନ୍ସହସ୍ରଶଃ । ସ୍ଥାନୈରନେକୈଃ ପୃଥିଵୀମଶେଷାଂ ମଣ୍ଡଯିଷ୍ଯସି ॥ ୫,୧.
ତୁମେ ଶୁମ୍ଭ ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଏମିତି ଅନେକ ଦାନବକୁ ହଜାରେ ହଜାରେ ବଧ କରିବା ଓ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ପୃଥିବୀକୁ ଶୋଭାୟିତ କରିବା।
ତ୍ଵଂ ଭୂତିଃ ସନ୍ନତିଃ କ୍ଷାନ୍ତିଃ କାନ୍ତିର୍ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଧୃତିଃ । ଲଜ୍ଜାପୁଷ୍ଟୀ ରୁଷା ଯା ତୁ କାଚିଦନ୍ଯା ତ୍ଵମେଵ ସା ॥ ୫,୧.
ତୁମେ ହେଉଛ, ଶ୍ରୀ, ନମ୍ରତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଧୃତି, ଲଜ୍ଜା, ପୁଷ୍ଟି, ରୋଷ ଓ ଯାହା କିଛି ଅନ୍ୟ ଅଛି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
ଯେ ତ୍ଵାମାର୍ଯେତି ଦୁର୍ଗେତି ଵେଦଗର୍ଭାଂବିକେତି ଚ । ଭଦ୍ରେତି ଭଦ୍ରକାଲୀତି କ୍ଷେମଦା ଭଗ୍ଯଦେତି ଚ ॥ ୫,୧.
ଯେମାନେ ତୁମକୁ ଆର୍ଯ୍ୟା, ଦୁର୍ଗା, ବେଦଗର୍ଭା, ଅମ୍ବିକା, ଭଦ୍ରା, ଭଦ୍ରକାଳୀ, କ୍ଷେମଦା, ଭାଗ୍ୟଦା ବୋଲି ଡାକନ୍ତି—
ପ୍ରାତଶ୍ଚୈଵାପରାହ୍ନେ ଚ ସ୍ତୋଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯାନମ୍ରମୂର୍ତଯଃ । ତେଷାଂ ହି ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ସର୍ଵଂ ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୫,୧.
—ସେମାନେ ପ୍ରଭାତ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟାପହରରେ ନମ୍ର ମନେ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରିବେ; ସେମାନେ ଯାହା ଚାହିବେ, ମୋର କୃପାରେ ସେ ସବୁ ପାଇବେ।
ସୁରାମାଂସୋପହରୈଶ୍ଚ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୂଜିତା । ନୄଣାମଶେଷସାମାଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରସନ୍ନା ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯସି ॥ ୫,୧.
ମଦ, ମାଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୂରଣ କରିବ।
ଯଥୋକ୍ତଂ ସା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଦେଵଦେଵେନ ଵୈ ତଦା । ଷଡ଼ଗର୍ଭ-ଗର୍ଭଵିନ୍ଯାସଂ ଚକ୍ର ଚାନ୍ଯସ୍ଯ କର୍ଷଣମ୍ ।। ୫-୨-
ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଧାରଣାକାରିଣୀ ଦେବୀ ଗର୍ଭ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭକୁ ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ।
ସପ୍ତମେ ରୋହିଣୀ ପ୍ରାପ୍ତେ ଗର୍ଭେଗର୍ଭଂ ତତୋ ହରିଃ । ଲୋକତ୍ରଯୋପକାରାଯ ଦେଵକ୍ଯାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଵୈ ।। ୫-୨-
ସପ୍ତମ ମାସ ଓ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିଲାବେଳେ, ହରି ତିନି ଜଗତ୍ର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯୋଗନିଦ୍ରା ଯଶୋଦାଯାସ୍ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ତତୋ ଦିନେ । ସମ୍ଭୂତା ଜଠରେ ତଦୂଦୂ ଯଥୋକ୍ତଂ ପରମେଷ୍ଠିନା ।। ୫-୨-
ସେହି ଦିନେ, ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ କହିଥିଲେ, ଯୋଗମାୟା ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଗ୍ରହଗଣାଃ ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରଚଚାର ଦିଵି ଦ୍ରିଜ । ଵିଷ୍ଣୋରଂଶେ ବୁଵଂ ଯାତେ ଋତଵଶ୍ଵାଭଵନ୍ ଶୁଭାଃ ।। ୫-୨-
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶରେ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ ଚଳିଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲାବେଳେ, ଋତୁମାନେ ମଧୁର ଓ ଶୁଭ ହେଲେ।
ନ ସେହେ ଦେଵକୀ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କଶ୍ଵିଦପ୍ଯତିତେଜସା । ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନାଂ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନାଂସି କ୍ଷୋଭମାଯଯୁଃ ।। ୫-୨-
ଦେବକୀଙ୍କ ଅସାଧାରଣ ତେଜରେ କେହି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲା।
ଅଦୃଷ୍ଟାଂ ପୁରୁଷୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଦେଵକୀଂ ଦେଵତାଗଣାଃ । ଵିଭ୍ରାଣାଂ ଵପୁଷା ଵିଷ୍ଣୁଂ ତୁଷ୍ଟୁ ଵୁସ୍ତାମହର୍ନିଶମ୍ ।। ୫-୨-
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ଦିନ ରାତି ଦେବକୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵ ପରା ସୁକ୍ଷ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଗର୍ଭାଭଵଃ ପୁରା । ତତୋ ଵାଣୀ ଜଗଦ୍ଧାତୁର୍ଵ୍ଵେଦଗର୍ଭାସି ଶୋଭନେ ।। ୫-୨-
ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରକୃତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ; ପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ବାଣୀ ଓ ବେଦମୟ ଗର୍ଭ ହେଲେ।
ସୂର୍ଯ୍ଯସ୍ଵରୂପଗର୍ଭାସି ସୃଷ୍ଟିଭୂତା ସନାତନି । ବୀଜଭୂତା ତୁ ସର୍ଵ୍ଵସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଭୂତାଭଵସ୍ତ୍ରଯୀ ।। ୫-୨-
ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରୂପର ଗର୍ଭ, ସନାତନ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ; ସମସ୍ତଙ୍କର ବୀଜ ଓ ଯଜ୍ଞର ମୂଳ, ତିନି ବେଦର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ରୂପ।
ଫଲଗର୍ଭା ତ୍ଵମେଵେଜ୍ଯା ଵହ୍ନିଗର୍ଭା ତଥାରଣିଃ । ଅଦିତିର୍ଦେଵଗର୍ଭା ତ୍ଵଂ ଦୈତ୍ଯଗର୍ଭା ତଥା ଦିତିଃ ।। ୫-୨-
ତୁମେ ଫଳର ଗର୍ଭ, ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ; ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଭ ଓ ଅରଣି; ତୁମେ ଅଦିତି, ଦେବମାନେ ଯାହାର ଗର୍ଭରୁ, ଏବଂ ଦିତି, ଦାନବମାନେ ଯାହାର ଗର୍ଭରୁ।
ଜ୍ଯୋତୂସ୍ତ୍ରା ଵାସରଗର୍ଭା ତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଗର୍ଭାସି ସନ୍ନତିଃ । ନଯଗର୍ଭା ପରା ନୀତିର୍ଲଜ୍ଜା ତ୍ଵଂ ପ୍ରଶ୍ରଯୋଦୂହା ।। ୫-୨-
ତୁମେ ଆଲୋକର ଗର୍ଭ, ଦିନର ଗର୍ଭ; ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ଗର୍ଭ, ନମ୍ରତା; ତୁମେ ନୀତିର ଗର୍ଭ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଚରଣ; ଲଜ୍ଜା ଓ ଆଦରର ଗର୍ଭ।
କାମଗର୍ଭା ତଥେଚ୍ଛା ତ୍ଵଂ ତୁଷ୍ଟିଃ ସନ୍ତୋଷଗର୍ଭିଣୀ । ମେଧା ଚ ଭୋଧଗର୍ଭାସି ଧୈର୍ଯ୍ଯଗର୍ଭୋଦୂହା ଧୃତିଃ ।। ୫-୨-
ତୁମେ କାମନା ଓ ଇଚ୍ଛାର ଗର୍ଭ, ତୁଷ୍ଟି ଓ ସନ୍ତୋଷର ଗର୍ଭିଣୀ; ତୁମେ ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନର ଗର୍ଭ ଓ ଧୈର୍ୟ୍ୟ, ସାହସର ଗର୍ଭ।