ଅନ୍ଯୂନଶ୍ଚାପ୍ଯଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧୀନୋ ନାଦିମାନ୍ଵଶୀ । କ୍ଲମତନ୍ଦ୍ରୀ ଭଯକ୍ରୋଧକାମାଦିଭିରସଂଯୁତଃ ॥ ୫,୧.
ତୁମେ କେବେ କମିବା ନାହିଁ, ବଢ଼ିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ନିଜେ ନିଜରେ ନିର୍ଭର, ଆଦି ନାହିଁ, ସ୍ୱାଧୀନ; କ୍ଲାନ୍ତି, ଅଲସ୍ୟ, ଭୟ, କ୍ରୋଧ, କାମ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟ କିଛି ତୁମେ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ନିରଵଦ୍ଯଃ ପରଃ ପ୍ରାପ୍ତେର୍ନିରଧିଷ୍ଠୋଽକ୍ଷରଃ କ୍ରମଃ । ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ପରାଧାରୋ ଧାମ୍ନାଂ ଧାମାତ୍ମକୋଽକ୍ଷଯଃ ॥ ୫,୧.
ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ପ୍ରାପ୍ତିର ଅତିତ, କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ, ଅକ୍ଷୟ ନୀତି; ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଧାର, ଆଲୋକର ମୂଳ, ଅକ୍ଷୟ।
ସକଲାଵରଣାନୀତନିରାଲଂବନଭାଵନ । ମହାଵିଭୂତିସଂସ୍ଥାନ ନମସ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥ ୫,୧.
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆବରଣ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ଯିଏ, ଯାହାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଯିଏ ଅପାର ମହିମାର ଆଶ୍ରୟ, ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ମୁଁ ଶତ୍ଶତ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଉଛି।
ନାକାରଣାତ୍କାରଣାଦ୍ଵା କାରଣାକାରଣାନ୍ନ ଚ । ଶରୀରଗ୍ରହଣଂ ଵାପି ଧର୍ମତ୍ରାଣାଯ କେଵଲମ୍ ॥ ୫,୧.
ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଛଡ଼ି, କୌଣସି କାରଣ ବା ଅକାରଣରୁ, କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ମିଶି, ଶରୀର ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଇତ୍ଯେଵଂ ସଂସ୍ତଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନସା ଭଗଵାନଜଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣମାହ ପ୍ରୀତେନ ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ପ୍ରକାଶଯନ୍ ॥ ୫,୧.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ—ଏହି ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି, ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ୍ ମନରେ ଖୁସି ହୋଇ, ନିଜ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଭୋଭୋ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତ୍ଵଯା ମତ୍ତଃସହ ଦେଵୈର୍ଯଦିଷ୍ଯତେ । ତଦୁଚ୍ଯତାମଶେଷଂ ଚ ସିଦ୍ଧମେଵାଵଧାର୍ଯତାମ୍ ॥ ୫,୧.
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ଓ ଦେବତାମାନେ ମୋ ଠାରୁ କିଛି ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ସେଥିରେ ଯାହା ଚାହିଁଛ ସେ ସବୁ କହ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ହରେର୍ଦିଵ୍ଯ ଵିଶ୍ଵିରୂପମଵେକ୍ଷ୍ଯ ତତ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵ ଭୂଯୋ ଦେଵେଷୁ ସାଧ୍ଵସାଵନତାତ୍ମସୁ ॥ ୫,୧.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ—ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ହରିଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ନମୋ ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ସହସ୍ରକୃତ୍ଵଃସହସ୍ରବାହୋ ବହୁଵକ୍ତ୍ରପାଦ । ନମୋନମସ୍ତେ ଜଗତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଵିନାଶସଂସ୍ଥାନକରାପ୍ରମେଯ ॥ ୫,୧.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହଜାର ହଜାର ଥର ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ହେ ହଜାର ବାହୁ, ଅନେକ ମୁହଁ ଓ ପାଦ ଥିବା, ହେ ଅପାର, ଯିଏ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ସୃଜନ, ନାଶ ଓ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେଇ ତୁମକୁ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ସୂକ୍ଷ୍ମାତିସୂକ୍ଷ୍ମାତିବୃହତ୍ପ୍ରମାମ ଗରୀଯସାମପ୍ଯତିଗୌରଵାତ୍ମନ୍ । ପ୍ରଧାନବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯଵତ୍ପ୍ରଧାନମୂଲାତ୍ପରାତ୍ମନ୍ଭଗଵନ୍ପ୍ରସୀଦ ॥ ୫,୧.
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ସମସ୍ତ ଭାର ଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଥିବା, ପ୍ରକୃତି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମୂଳ ଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା ପରମ ଆତ୍ମା, ଦୟା କର।
ଏଷା ମହୀ ଦେଵ ମହୀପ୍ରସୂତୈର୍ମହାସୁରୈଃ ପୀଡିତଶୈଲବନ୍ଧା । ପରାଯଣଂ ତ୍ଵାଂ ଜଗତାମୁପୈତି ଭାରାଵତାରାର୍ଥମପାରସାର ॥ ୫,୧.
ହେ ଦେବ, ଏହି ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼ରେ ବନ୍ଧା, ମହା ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ସେ ତୁମକୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ, ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି, ହେ ଅପାର।
ଏତେ ଵଯଂ ଵୃତ୍ରରିପୁସ୍ତଥାଯଂ ନାସତ୍ଯଦସ୍ତ୍ରୌ ଵରୁଣସ୍ତଥୈଵ । ଇମେ ଚ ରୁଦ୍ରା ଵସଵଃସସୂର୍ଯାଃସମୀରଣାଗ୍ନିପ୍ରସୁଖାସ୍ତଥାନ୍ଯେ ॥ ୫,୧.
ଆମେ ଏଠାରେ ଅଛୁ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ ବୃତ୍ରର ଶତ୍ରୁ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ବରୁଣ, ରୁଦ୍ରମାନେ, ବସୁମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦେବମାନେ।
ସୁରାଃସମସ୍ତାଃସୁରନାଥକାର୍ଯମେଭିର୍ମଯା ଯଚ୍ଚ ତଦୀଶ ସର୍ଵାମ୍ । ଆଜ୍ଞାପଯାଜ୍ଞାଂ ପରିପାଲଯନ୍ତସ୍ତଵୈଵ ତିଷ୍ଠାମ ସଦାସ୍ତଦୋଷାଃ ॥ ୫,୧.
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ସବୁବେଳେ ତୁମର ଆଦେଶ ପାଳନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ ଦେବ, ଆମେ ସେହି କାମ ସଦା ନିଷ୍ଠାରେ କରିବା।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ । ଉଜ୍ଜହାରାତ୍ମନଃ କେଶୌ ସିତକୃଷ୍ଣୌ ମହାମୁନେ ॥ ୫,୧.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ—ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ପରମେଶ୍ୱର ଭଗବାନ୍ ନିଜ ଦେହରୁ ଦୁଇଟି କେଶ—ଏକ ଧଳା, ଏକ କଳା—ତୁଳିଲେ, ହେ ମହାମୁନି।
ଉଵାଚ ଚ ସୁରାନେତୌ ମତ୍କେଶୌ ଵସୁଧାତଲେ । ଅଵତୀର୍ଯ ଭୁଵୋ ଭାରକ୍ଲେଶହାନିଂ କରିଷ୍ଯତଃ ॥ ୫,୧.
ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—ମୋର ଏହି ଦୁଇ କେଶ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବେ।
ସୁରାଶ୍ଚ ସକଲାଃସ୍ଵାଂଶୈରଵତୀର୍ଯ ମହୀତଲେ । କୁର୍ଵନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧମୁନ୍ମତ୍ତୈଃ ପୂର୍ଵୋତ୍ପନ୍ନୈର୍ମହାସୁରୈଃ ॥ ୫,୧.
ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ଅଂଶରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମଦମସ୍ତ ମହାଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ।
ତତଃ କ୍ଷଯମଶେଷାସ୍ତେ ଦୈତେଯା ଧରମୀତଲେ । ପ୍ରଯାସ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଦେହୋ ମଦ୍ଦୃପାତଵିଚୂର୍ଣିତାଃ ॥ ୫,୧.
ତାପରେ, ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସେଇ ଦାନବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେବେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମୋର ଅବତାରଣରେ ସେମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେବେ।
ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଯା ପତ୍ନୀ ଦେଵକୀ ଦେଵତୋପମା । ତତ୍ରାଯମଷ୍ଟମୋ ଗର୍ଭୋ ମତ୍କେଶୋ ଭଵିତା ସୁରାଃ ॥ ୫,୧.
ବସୁଦେବଙ୍କର ଯିଏ ପତ୍ନୀ, ଦେବତା ସମାନ ଦେବକୀ, ସେଠି ଏହି ଆଠମ ଗର୍ଭ—ମୋର କେଶ—ହେ ଦେବମାନେ, ହେବ।
ଅଵତୀର୍ଯ ଚ ତତ୍ରାଯଂ କଂସଂ ଘାତଯିତା ଭୁଵି । କାଲନେମୀଂ ସମୁଦ୍ଭୂତମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରିଃ ॥ ୫,୧.
ସେଠି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ କଂସ ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କାଳନେମିଙ୍କୁ ମାରିବେ; ଏପରି କହି, ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଅଦୃଶ୍ଯାଯ ତତସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାମୁନେ । ମେରୁପୃଷ୍ଠଂ ସୁରା ଜଗ୍ମୁରଵତେରୁଶ୍ଚ ଭୂତଲେ ॥ ୫,୧.
ତାପରେ, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ଦେବମାନେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଗଲେ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ।
କଂସାଯ ଚାଷ୍ଟମୋ ଗର୍ଭୋ ଦେଵକ୍ଯା ଧରଣୀଧରଃ । ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯାଚ ଚକ୍ଷେ ଭଗଵାନ୍ନାରଦୋ ମୁନିଃ ॥ ୫,୧.
ଏବଂ ନାରଦ ମୁନି କଂସଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ଧରଣୀଧର, ଦେବକୀଙ୍କର ଆଠମ ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ନେବ।
କଂସୋଽପି ତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ନାରଦାତ୍କୁପିତସ୍ତତଃ । ଦେଵକୀଂ ଵସୁଦେଵଂ ଚ ଗୃହେ ଗୁପ୍ତାଵଧାରଯତ୍ ॥ ୫,୧.
ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି କଂସ ଭୟଙ୍କର ରାଗିଗଲେ ଏବଂ ତାପରେ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଘରେ ବନ୍ଦୀ କରି ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ।
ଵସୁଦେଵେନ କଂସାଯ ତେନୈଵୋକ୍ତଂ ଯଥା ପୁରା । ତଥୈଵ ଵସୁଦେଵୋଽପି ପୁତ୍ରମର୍ପିତଵାନ୍ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୫,୧.
ଯେପରି ବସୁଦେବ ପୂର୍ବରୁ କଂସଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ସେପରି ଏବେ ମଧ୍ୟ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କଂସଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଦେଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁତ୍ରାଃଷଡ୍ଗର୍ଭା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ । ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରଯୁକ୍ତା ସ୍ତାନ୍ନିଦ୍ରାକ୍ରମାଦ୍ଗର୍ଭାନଯୋଜଯତ୍ ॥ ୫,୧.
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଛଅ ପୁଅ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲେ।
ଯୋଗନିଦ୍ରା ମହାମାଯା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମୋହିତଂ ଯଯା । ଅଵିଦ୍ଯଯା ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତାମାହ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ ॥ ୫,୧.
ଯୋଗନିଦ୍ରା, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହାମାୟା ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅଜ୍ଞାନରେ ରଖନ୍ତି, ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ହରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ନିଦ୍ରେ ଗଚ୍ଛ ମମାଦେଶାତ୍ପାତାଲାତଲସଂଶ୍ରଯାନ୍ । ଏକୈକତ୍ଵେନ ଷଡ୍ଗର୍ଭାନ୍ଦେଵକୀଜଠରଂ ନଯ ॥ ୫,୧.
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ନିଦ୍ରା, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ପାତାଳ ତଳକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ଏକେକରି ଛଅ ଗର୍ଭକୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରଖ।
ହତେଷୁ ତେଷୁ କଂସେନ ଶେଷାଖ୍ଯୋଂଶସ୍ତତୋ ମମ । ଅଂଶାଂଶୋନାଦରେ ତସ୍ଯାଃସପ୍ତମଃ ସଂଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୫,୧.
ଏହି ଛଅ ଶିଶୁ କଂସ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବା ପରେ, ମୋର ଏକ ଅଂଶ ଯାହାକୁ ଶେଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସପ୍ତମ ଶିଶୁ ଭାବେ ଆସିବ।
ଗୋକୁଲେ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାନ୍ଯା ରୋହିଣୀ ସ୍ଥିତା । ତସ୍ଯାଃସ ସଂଭୂତିସମଂ ଦେଵି ନେଯସ୍ତ୍ଵଯୋଦରମ୍ ॥ ୫,୧.
ଗୋକୁଳରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରୋହିଣୀ ଅଛନ୍ତି। ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ସମୟରେ ତୁମେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ନେଇଯିବା।
ସପ୍ତମୋ ଭୋଜରା ଜସ୍ଯ ଭଯାଦ୍ରୋଧୋପରୋଧତଃ । ଦେଵକ୍ଯାଃ ପିତିତୋ ଗର୍ଭ ଇତି ଲୋକୋ ଵଦିଷ୍ଯତି ॥ ୫,୧.
ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଭୟ ଓ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଗଲା ବୋଲି ଲୋକେ କହିବେ।
ଗର୍ଭସଂକର୍ଷଣାତ୍ସୋଽଥ ଲୋକେ ସଂକର୍ଷଣେତି ଵୈ । ସଂଜ୍ଞାମଵାପ୍ସ୍ଯତେ ଵୀରଃ ଶ୍ଵେତାଦ୍ରିଶିଖରୋପମଃ ॥ ୫,୧.
ଗର୍ଭ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାରୁ, ସେ ଶୂରବୀର ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସଂକର୍ଷଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।
ତତୋଽହଂ ସଂଭଵିଷ୍ଯାମି ଦେଵକୀଜଠରେ ଶୁଭେ । ଭର୍ଗଂ ତ୍ଵଯା ଯଶୋଦାଯା ଗନ୍ତଵ୍ଯମଵିଲଂବିତମ୍ ॥ ୫,୧.
ତାପରେ ମୁଁ ଶୁଭ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବି; ତୁମେ ମୋର ତେଜ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଯଶୋଦାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା।