ପୃଥିଵ୍ଯୁଵାଚ । କଥମେଷ ନରେଂଦ୍ରା ଣାଂ ମୋହୋ ବୁଦ୍ଧିମତାମପି । ଯେନ କେନ ସଧର୍ମାଣୋପ୍ଯତିଵିଶ୍ଵସ୍ତଚେତସଃ
ପୃଥିବୀ କହିଲେ: ଏହି ଭ୍ରମ କିପରି ହୁଏ, ଯାହା ଜଣେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ନ୍ତି? ସେମାନେ ଏକେ ଧରମରେ ଅଛିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ଅତିରିକ୍ତ ଭାବରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି?
ପୂର୍ଵମାତ୍ମଜଯଂ କୃତ୍ଵା ଜେତୁମିଚ୍ଛଂତି ମଂତ୍ରିଣଃ । ତତୋ ଭୃତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପୌରାଂଶ୍ଚ ଜିଗୀଷଂତେ ତଥା ରିପୂନ୍
ପ୍ରଥମେ ନିଜକୁ ଜିତିବା ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜିତିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି; ତାପରେ ସେମାନେ ଦାସ, ପୌର ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
କ୍ରମେଣାନେନ ଜେଷ୍ଯାମୋ ଵଯଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସସାଗରାମ୍ । ଇତ୍ଯାସକ୍ତଧିଯୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ନ ପଶ୍ଯଂତ୍ଯଵିଦୂରଗମ୍
ଏହି କ୍ରମରେ ଆମେ ସାଗର ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିବାକୁ ସୋଚି, ମନ ଏହି ଆଶାରେ ଲଗିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ନିକଟରେ ଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସମୁଦ୍ରା ଵରଣଂ ଯାତି ଭୂମଂଡଲମଥୋ ଵଶମ୍ । କିଯଦାତ୍ମଜଯସ୍ଯୈତନ୍ମୁକ୍ତିରାତ୍ମଜଯେ ଫଲମ୍
ସମୁଦ୍ର ସୀମା ହୋଇଯାଏ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ନିଜ ଅଧିନରେ ଆସିଯାଏ; କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ଜିତିବାରେ କେତେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହାର ଫଳ କଣ?
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ପୂର୍ଵଜା ଯାତା ଯାଂ ନାଦାଯ ଗତଃ ପିତା । ତାଂ ମାମତୀଵ ମୂଢତ୍ଵାଜ୍ଜେତୁମିଚ୍ଛଂତି ପାର୍ଥିଵାଃ
ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଗଲେ, ସେଠାରୁ କିଛି ନେଇନଥିଲେ, ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମୋତେ ଜିତିବାକୁ ଅତି ମୂଢ଼ତାରେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ମତ୍କୃତେ ପିତୃପୁତ୍ରାଣାଂ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚାପି ଵିଗ୍ରହଃ । ଜାଯତେତ୍ଯଂତମୋହେନ ମମତ୍ଵାଦୃତଚେତସାମ୍
ମୋ ପାଇଁ ପିତାପୁତ୍ର, ଭାଇଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ହୁଏ; ଏହା ସମସ୍ତ ମୂଢ଼ତା ଓ ମମତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ପୃଥ୍ଵୀ ମମେଯଂ ସକଲା ମମୈଷା ମଦନ୍ଵଯସ୍ଯାପି ଚ ଶାଶ୍ଵତୀଯମ୍ । ଯୋଯୋ ମୃତେଽନ୍ଯତ୍ର ବଭୂଵ ରାଜା କୁବୁଦ୍ଧିରାସୀଦିତି ତସ୍ଯତସ୍ଯ
ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ମୋର, ଏହା ମୋ ଓ ମୋର ବଂଶର ଚିରକାଳର; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁ ରାଜା ଅନ୍ୟଠାରେ ହେଲେ, ସେମାନେ ଏହି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମମତ୍ଵାଦୃତଚିତ୍ତମେକଂ ଵିହାଯ ମାଂ ମୃତ୍ଯୁଵଶଂ ଵ୍ରଜଂତମ୍ । ତସ୍ଯାନୁଯସ୍ତସ୍ଯ କଥଂ ମମତ୍ଵଂ ହୃଦ୍ଯାସ୍ପଦଂ ମତ୍ପ୍ରଭଵଂ କରୋତି
ଏକ ମନ ଯେଉଁଠି ମମତାରେ ବନ୍ଧା, ମୋତେ ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁରେ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମୋରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମମତା କିପରି ବସିଯାଏ?
ପୃଥ୍ଵୀ ମମୈଷାଽଽଶୁ ପରିତ୍ଯଜୈନାଂ ଵଦଂତି ଯେ ଦୂତମୁଖୈସ୍ସ୍ଵଶତ୍ରୂନ୍ । ନରାଧିପାସ୍ତେଷୁ ମମାତିହାସଃ ପୁନଶ୍ଚ ମୂଢେଷୁ ଦଯାଽଭ୍ଯୁପୈତି
ଏହି ପୃଥିବୀ ମୋର—ତୁରନ୍ତ ଏହାକୁ ଛାଡ଼!—ଏପରି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ କହନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ମମତା ବେଶି, ତଥାପି ମୂଢ଼ମାନେ ପାଇଁ ପୁଣି ଦୟା ଉପଜେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଇତ୍ଯେତେ ଧରଣୀଗୀତାଶ୍ଶ୍ଲୋକା ମୈତ୍ରେଯ ଯୈଶ୍ଶ୍ରୁତାଃ । ମମତ୍ଵଂ ଵିଲଯଂ ଯାତି ତପତ୍ଯର୍କେ ଯଥା ହିମମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏହିଭଳି, ମୈତ୍ରେୟ, ଏହା ହେଉଛି ପୃଥିବୀ ଗୀତାର ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ; ଏମାନେ ଶୁଣିଲେ, ମମତା ଗଳିଯାଏ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପରେ ହିମ ପିଗଳିଯାଏ।
ଇତ୍ଯେଷ କଥିତଃ ସମ୍ଯଙ୍ମନୋର୍ଵଂଶୋ ମଯା ତଵ । ଯତ୍ର ସ୍ଥିତିପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋରଂଶାଂଶକା ନୃପାଃ
ଏହିପରି ଭଳି, ମୁଁ ତୁମକୁ ମନୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହିଲି, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଉପଅଂଶ ରୂପେ ରାଜାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଶୃଣୋତି ଯ ଇମଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ମନୋର୍ଵଂଶମନୁକ୍ରମାତ୍ । ତସ୍ଯ ପାପମଶ୍ଷଓଁ ଵୈ ପ୍ରଣଶ୍ଯତ୍ଯମଲାତ୍ମନଃ
ଯିଏ ଏହି ମନୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଓ ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଧନଧାନ୍ଯର୍ଦ୍ଧିମତୁଲାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଵ୍ଯାହତେଂଦ୍ରି ଯଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵମଖିଲଂ ଵଂଶଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ
ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶର ସମସ୍ତ ଗୁଣଗାଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପୂର୍ବ ଧନ ଓ ଶ୍ରୀ, ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଜହ୍ନୁମାଂଧାତୃସଗରାଵିକ୍ଷିତାନ୍ରଘୂନ୍ । ଯଯାତିନହୁଷାଦ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନିଷ୍ଠାମୁପାଗତାନ୍
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଜହ୍ନୁ, ମାନ୍ଧାତୃ, ସଗର, ଅବିକ୍ଷିତ, ରଘୁ, ଯୟାତି, ନହୁଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶେଷରେ ନିଜ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ମହାବଲାନ୍ମହାଵୀର୍ଯାନନନ୍ତଧନସଂଚଯାନ୍ । କୃତାନ୍କାଲେନ ବଲିନା କଥାଶ୍ଷୋଆ!ନ୍ନରାଧିପାନ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଅସୀମ ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିବା ରାଜାମାନେ, ସମୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ, ଏବେ କେବଳ କଥା ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ପୁତ୍ରଦାରାଦୌ ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରାଦିକେ ତଥା । ଦ୍ର ଵ୍ଯାଦୌ ଵା କୃତପ୍ରଜ୍ଞୋ ମମତ୍ଵଂ କୁରୁତେ ନରଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ପୁଅ, ଜଣାଣୀ, ଘର, ଜମି, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପରେ ମମତା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତପ୍ତଂ ତପୋ ଯୈଃ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରୈରୁଦ୍ଵାହୁଭିର୍ଵର୍ଷଗଣାନନେକାନ୍ । ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଯଜ୍ଞୈର୍ବଲିନୋତିଵୀର୍ଯାଃ କୃତାନୁକାଲେନ କଥାଵଶେଷାଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ପ୍ରବୀରମାନେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କଲେ, ବଡ଼ ବଳ ଓ ଶକ୍ତି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ କଥା ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଅବଶେଷ ହୋଇ ରହିଯାଇଛି।
ପୃଥୁସ୍ସମସ୍ତାନ୍ଵିଚଚାର ଲୋକାନଵ୍ଯାହତୋ ଯୋ ଵିଜିତାରିଚକ୍ରଃ । ସ କାଲଵାତାଭିହତଃ ପ୍ରଣଷ୍ଟଃ କ୍ଷିପ୍ତଂ ଯଥା ଶାଲ୍ମଲିତୂଲମଗ୍ନୌ
ପୃଥୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅବିରୋଧରେ ଚାଲିଥିଲେ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଜିତିଥିଲେ, ସେ ସମୟର ପବନରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଶାଲମଳି ତୁଲା ଦହିଯାଏ।
ଯଃ କାର୍ତ୍ତଵୀର୍ଯୋ ବୁଭୁଜେ ସମସ୍ତାନ୍ଦ୍ଵୀପାନ୍ସମାକ୍ରମ୍ଯ ହତାରିଚକ୍ରଃ । କଥାପ୍ରସଂଗେଷ୍ଵଭିଧୀଯମାନସ୍ସ ଏଵ ସଂକଲ୍ପଵିକଲ୍ପହେତୁଃ
ଯେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଏ ଭୂମିର ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଜିତି, ସତ୍ରୁ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ହତ କରି ସେମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ, ସେ କେବଳ କଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ମାନେ କେବଳ ମନର ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ସନ୍ଦେହର ଫଳ।
ଦଶାନନାଵିକ୍ଷତରାଘଵାଣାମୈଶ୍ଵର୍ଯମୁଦ୍ଭାସିତଦିଙ୍ମୁଖାନାମ୍ । ଭସ୍ମାପି ଶିଷ୍ଟଂ ନ କଥଂ କ୍ଷଣେନ ଭ୍ରୂଭଂଗପାତେନ ଧିଗଂତକସ୍ଯ
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଏଇ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟତା, ଯାହା ରାଘବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲା, ତ୍ରିପୁର ନାଶକଙ୍କ ଏକ ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗରେ ଏକ ଛଣ ମଧ୍ୟରେ ଛାଇଁ ମଧ୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ।
କଥାଶରୀରତ୍ଵମଵାପ ଯଦ୍ଵୈ ମାଂଧାତୃନାମା ଭୁଵି ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ । ଶ୍ରୁତ୍ଵାପି ତତ୍କୋ ହି କରୋତି ସାଧୁର୍ମମତ୍ଵମାନ୍ମନ୍ଯପି ମଂଦଚେତାଃ
ମାନ୍ଧାତା ନାମକ ଏଇ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା, ସେ ଏବେ କେବଳ କଥାର ଅଂଶ ହୋଇ ରହିଗଲେ। ଏହା ଶୁଣି ବି, କିଏ ଅପଣ୍ଡିତ ମନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବି ଲାଗି ରହିବେ?
ଭଗୀରଥାଦ୍ଯାସ୍ସଗରଂ କକୁତ୍ସ୍ଥୋ ଦଶନନୋ ରାଘଵଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ଚ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁରେତେ ସତ୍ଯଂ ନ ମିଥ୍ଯା କ୍ଵ ନୁ ତେ ନ ଵିଦ୍ମଃ
ଭଗୀରଥ, ସଗର, କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଦଶମୁଖୀ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଏମାନେ ସତ୍ୟରେ ଥିଲେ, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ।
ଯେ ସାଂପ୍ରତଂ ଯେ ଚ ନୃପା ଭଵିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମଯା ଵିପ୍ରଵରୋଗ୍ରଵୀଯାଃ । ଏତେ ତଥାଽନ୍ଯେ ଚ ତଥାଭିଧେଯାଃ ସର୍ଵେ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ଯଥୈଵ ପୂର୍ଵେ
ଏଠାରେ ଏବେ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିବେ, ଯେଉଁମାନେକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ସେମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ରାଜାମାନେ ପରି ହେଇଯିବେ।
ଏତ ଦ୍ଵିଦିତ୍ଵା ନ ନରେଣ କାର୍ଯଂ ମମତ୍ଵମାତ୍ମନ୍ଯପି ପଂଡିତେନ । ତିଷ୍ଠଂତୁ ତାଵତ୍ତନଯାତ୍ମଜାଯାଃ କ୍ଷେତ୍ରାଦଯୋ ଯେ ଚ ଶରୀରିଣୋଽନ୍ଯେ
ଏହି କଥା ଜାଣି, ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ନିଜ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ମମତା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୁଅ, ଝିଅ, ଜଣାଣୀ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶରୀରଧାରୀମାନେ ପ୍ରତି ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ନିହାତି ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ ନୃପାଣାଂ କଥିତଃସର୍ଵୋ ଭଵତା ଵଂଶଵିସ୍ତରଃ । ଵଂଶାନୁଚରିତଂ ଚୈଵ ଯଥାଵଦନୁଵର୍ଣିତମ୍ । ଅଂଶାଵତାରୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଯୋଽଯଂ ଯଦୁକୁଲୋଦ୍ଭଵଃ । ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତଂ ଵିସ୍ତରେଣାହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ ୫,୧.
ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ: ଭଗବନ୍ତୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ରାଜବଂଶର ବିସ୍ତାର ଓ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଠିକ୍ ଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏବେ ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶାବତାର ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସବୁ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା।
ଚକାର ଯାନି କର୍ମାଣି ଭଗଵାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଅଂଶାଂଶେନାଵତୀର୍ଯୋର୍ଵ୍ଯାଂ ତତ୍ର ତାନି ମୁନେ ଵଦ ॥ ୫,୧.
ହେ ମୁନି, ଭଗବାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ କରିଥିଲେ, ଅଂଶ ଓ ଅଂଶର ଅଂଶ ଭାବେ ଭୂମିରେ ଅବତରି, ସେମାନଙ୍କ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀପାରଶର ଉଵାଚ ମୈତ୍ରେଯ ଶ୍ରୂଯତାମେତଦ୍ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽହମିହ ତ୍ଵଯା । ଵିଷ୍ଣୋରଂଶାଂଶସଂଭୂତିଚରିତଂ ଜଗତୋ ହିତମ୍ ॥ ୫,୧.
ଶ୍ରୀ ପାରାଶର କହିଲେ: ମୈତ୍ରେୟ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଏହି ବିଷୟ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଅଂଶର ଅଂଶ ଭାବେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ଏଠାରେ କହିବି।
ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତାଂ ପୂର୍ଵଂ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମୁନେ । ଉପଯେମେ ମହାଭାଗାଂ ଦେଵକୀଂ ଦେଵତୋପମାମ୍ ॥ ୫,୧.
ପୂର୍ବେ, ବଡ଼ ମୁନି, ଦେବକଙ୍କ ଝିଅ ଦେବକୀ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ଦେବତା ସମାନ, ତାଙ୍କୁ ବସୁଦେବ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
କଂସସ୍ତଯୋର୍ଵରରଥଂ ଚୋଦଯାମାସ ସାରଥିଃ । ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଦେଵକ୍ଯା ସଂଯୋଗେ ଭୋଜନନ୍ଦନଃ ॥ ୫,୧.
ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ବିବାହ ଦିନେ, ତାଙ୍କର ରଥର ସାରଥି ଭୋଜବଂଶର କଂସ ହେଲେ।
ଆଥାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵାଗୁଚ୍ଚୈଃ କଂସମାଭାଷ୍ଯ ସାଦରମ୍ । ମେଘଗଂଭୀରନିର୍ଘୋଷଂ ସମାଭାଷ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୫,୧.
ଏହି ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ମେଘ ଧ୍ୱନି ସଦୃଶ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଂସଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଡାକି କହିଲା: