ମୃତବନ୍ଧୋର୍ଦଶାହାନି କୁଲସ୍ଯାନ୍ନଂ ନ ଭୁଜ୍ଯତେ । ଦାନଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ହୋମଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଶ୍ଚ ନିଵର୍ତତେ
କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳରେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ନିଷେଧ; ଦାନ, ଦାନ ଗ୍ରହଣ, ହୋମ, ଓ ପାଠ ପଠିବା ବନ୍ଦ ରହେ।
ଵିପ୍ରସ୍ଯୈତଦ୍ ଦ୍ଵାଦଶାହଂ ରାଜନ୍ଯସ୍ଯାପ୍ଯଶୌଚକମ୍ । ଅର୍ଧମାସଂ ତୁ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ମାସଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧଯେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅଶୁଚି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ରହେ; ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଧ ମାସ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ରହେ।
ଅଯୁଜୋ ଭୋଜଯେତ୍ କାମଂ ଦ୍ଵିଜାନନ୍ତେ ତତୋ ଦିନେ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦର୍ଭେଷୁ ପିଣ୍ଡଂ ଚ ପ୍ରେତାଯୋଚ୍ଛିଷ୍ଟସନ୍ନିଧୌ
ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ, ଶେଷ ଦିନରେ ଅସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇପାରନ୍ତି; ଏବଂ ଶେଷ ଅନ୍ନ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵାର୍ଯାଯୁଧପ୍ରତୋଦାସ୍ତୁ ଦଣ୍ଡଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଭୋଜନାତ୍ । ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯୋଽନନ୍ତରଂ ଵର୍ଣୈଃ ଶୁଦ୍ଧେରନ୍ତେ ତତଃ କ୍ରମାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇସାରିବା ପରେ, ଜଳ, ଅସ୍ତ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଦଣ୍ଡକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ସମସ୍ତ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ଛୁଇଁବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧିର ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ସ୍ଵଵର୍ଣଧର୍ମା ଯେ ଵିପ୍ରାଦୀନାମୁଦାହୃତାଃ । ତାନ୍ କୁର୍ଵୀତ ପୁମାଞ୍ଜୀଵେନ୍ନିଜଧର୍ମାର୍ଜନୈସ୍ତଥା
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତି ପାଇଁ ଯେଉଁ ନିଜ ଜାତିର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେଗୁଡିକୁ କରିବା ଓ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ମୃତାହନି ଚ କର୍ତଵ୍ଯମେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମତଃ ପରମ୍ । ଆହ୍ଵାନାଦିକ୍ରିଯାଦୈଵନିଯୋଗରହିତଂ ହି ତତ୍
ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଆହ୍ୱାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କ୍ରିୟା ବିନା, ଦେବତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ କରାଯାଏ।
ପୂର୍ଵାଃ କ୍ରିଯାଶ୍ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରାଦ୍ଯୈରେଵ ଚୋତ୍ତରାଃ । ଦୌହିତ୍ରୈର୍ଵା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯାସ୍ତତ୍ତନଯୈସ୍ତଥା
ପୂର୍ବ କ୍ରିୟା ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କରିବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତର କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କିମ୍ବା ଦୌହିତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ କରିପାରନ୍ତି, ରାଜା।
ମୃତାହନି ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାମପ୍ଯୁତ୍ତରାଃ କ୍ରିଯାଃ । ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରଂ ରାଜନ୍ନେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନତଃ
ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ତର କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା; ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ।
ତସ୍ମାଦୁତ୍ତରସଂଜ୍ଞାଯାଃ କ୍ରିଯାସ୍ତାଃ ଶୃଣୁ ପାର୍ଥିଵ । ଯଥା ଯଥା ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିନା ଯେନ ଚାନଘ
ଏହି ଉତ୍ତର କ୍ରିୟା ଏହି ନାମରେ ଯାଞ୍ଚିତ, ରାଜା; କିପରି ଓ କେଉଁଠି କିଏ କରିବା ଉଚିତ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୋତେ ଶୁଣ।
ଔର୍ଵ ଉଵାଚ (ଶ୍ରାଦ୍ଧଫଲଶ୍ରୁତି-ଵିଶେଷଶ୍ରାଦ୍ଧଫଲ-ପିତୃଗୀତାଵର୍ଣନମ୍) ଔର୍ଵ ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରରୁଦ୍ରନାସତ୍ଯସୂର୍ଯାଗ୍ନିଵସୁମାରୁତାନ୍ । ଵିଶ୍ଵେଦେଵାନ୍ପିତୃଗଣାନ୍ଵଯାଂସି ମନୁଜାନ୍ପଶୂନ୍
ଔର୍ବ କହିଲେ: ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ନାସତ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବସୁ, ମାରୁତ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ପିତୃଗଣ, ବଂଶ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ସରୀସୃପାନୃଷିଗଣାନ୍ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦ୍ଭୂତସଂଜ୍ଞିତମ୍ , ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ଵିତଃ କୁର୍ଵନ୍ପ୍ରୀଣଯତ୍ଯଖିଲଂ ଜଗତ୍
ସରୀସୃପ, ଋଷିଗଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂତ ନାମକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମେତ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।
ମାସି ମାସ୍ଯସିତେ ପକ୍ଷେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ନରେଶ୍ଵର । ତଥାଷ୍ଟକାସୁ କୁର୍ଵୀତ କାମ୍ଯାନ୍କାଲାଞ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମେ
ପ୍ରତି ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ପଞ୍ଚଦଶୀ ଦିନ ଓ ଅଷ୍ଟକା ଦିନରେ, ରାଜା, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଯଥାସମୟରେ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମୟ ମୋତେ ଶୁଣ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ହମାଗତଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵିଶିଷ୍ଟମଥ ଵା ଦ୍ଵିଜମ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵୀତ ଵିଜ୍ଞାଯ ଵ୍ଯତୀପାତେଽଯନେ ତଥା
ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ, ଏହା ଜାଣି ଦକ୍ଷିଣାୟନ ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଷୁଵେ ଚାପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଗ୍ରହଣେ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ । ସମସ୍ତେଷ୍ଵେଵ ଭୂପାଲ ରାଶିଷ୍ଵର୍କେ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୂତନ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭୂପାଳ, ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ନକ୍ଷତ୍ରଗ୍ରହପୀଡାସୁ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଵପ୍ନାଵଲୋକନେ । ଇଚ୍ଛାଶ୍ରାଦ୍ଧାନି କୁର୍ଵୀତ ନଵସସ୍ଯାଗମେ ତଥା
ନକ୍ଷତ୍ର କିମ୍ବା ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ, ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ନୂତନ ଧାନ ଆସିଲେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଅମାଵାସ୍ଯା ଯଦା ମୈତ୍ରଵିଶାଖାସ୍ଵାତିଯୋଗିନୀ । ଶ୍ରାଦ୍ଧୈଃ ପିତୃଗଣସ୍ତୃପ୍ତିଂ ତଥାପ୍ନୋତ୍ଯଷ୍ଟଵାର୍ଷିକୀମ୍
ଯେତେବେଳେ ଅମାବାସ୍ୟା ମୈତ୍ର, ବିଶାଖା କିମ୍ବା ସ୍ୱାତି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପଡ଼େ, ସେ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ଆଠ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଅମାଵାସ୍ଯା ଯଦା ପୁଷ୍ଯେ ରୌଦ୍ରେ ଚର୍କ୍ଷେ ପୁନର୍ଵସୌ । ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ତଦା ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପିତରୋଽର୍ଚିତାଃ
ଯେତେବେଳେ ଅମାବାସ୍ୟା ପୁଷ୍ୟ, ରୌଦ୍ର କିମ୍ବା ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପଡ଼େ, ସେ ଦିନ ପିତୃମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଵାସଵାଜୈକପାଦର୍କ୍ଷେ ପିତୄଣାଂ ତୃପ୍ତିମିଚ୍ଛତାମ୍ । ଵାରୁଣେ ଵାପ୍ଯମାଵାସ୍ଯା ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଲଭା
ଯେତେବେଳେ ଅମାବାସ୍ୟା ବାସବଜୈକପଦ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପଡ଼େ, ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ବାରୁଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅମାବାସ୍ୟା ହେଲେ, ଏହି ତୃପ୍ତି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ନଵସ୍ଵୃକ୍ଷେଷ୍ଵମାଵାସ୍ଯା ଯଦୈତେଷ୍ଵଵନୀପତେ । ତଦା ହି ତୃପ୍ତିଦଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୄଣାଂ ଶୃଣୁ ଚାପରମ୍
ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ଅମାବାସ୍ୟା ନଉଟି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପଡ଼େ, ସେ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହା ବିଷୟରେ ଆଉ କିଛି ଶୁଣ।
ଗୀତଂ ସନତ୍କୁମାରେଣ ଯଥୈଲାଯ ମହାତ୍ମନେ । ପୃଚ୍ଛତେ ପିତୃଭକ୍ତାଯ ପ୍ରଶ୍ରଯାଵନତାଯ ଚ
ସନତ୍କୁମାର ଏହି ଗୀତ ମହାତ୍ମା ଇଳାଙ୍କୁ ଗାଇଥିଲେ, ଯିଏ ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଵୈଶାଖମାସସ୍ଯ ଚ ଯା ତୃତୀଯା ନଵମ୍ଯସୌ କାର୍ତ୍ତିକଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ । ନଭସ୍ଯ ମାସସ୍ଯ ଚ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ତ୍ରଯୋଦଶୀ ପଞ୍ଚଦଶୀ ଚ ମାଘେ
ଶ୍ରୀସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା, କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ନବମୀ, ନଭସ୍ୟ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଓ ପଂଚଦଶୀ, ଏବଂ ମାଘ ମାସରେ—
ଏତା ଯୁଗାଦ୍ଯାଃ କଥିତାଃ ପୁରାଣେଷ୍ଵନନ୍ତପୁଣ୍ଯାସ୍ତିଥଯଶ୍ଚତସ୍ରଃ । ଉପପ୍ଲଵେ ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ରଵେଶ୍ଚ ତ୍ରିଷ୍ଵଷ୍ଟକାସ୍ଵପ୍ଯଯନଦ୍ଵଯେ ଚ
ଏହି ଚାରିଟି ଦିନ ପୁରାଣରେ ଯୁଗାଦି ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଦିନ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ତିନିଟି ଅଷ୍ଟକା, ଦୁଇଟି ଅୟନ ବେଳେ ମଧ୍ୟ।
ପାନୀଯମପ୍ଯତ୍ର ତିଲୈର୍ଵିମିଶ୍ରଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପିତୃଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତେ ତେନ ସମାସହସ୍ରଂ ରହସ୍ଯମେତତ୍ପିତରୋ ଵଦନ୍ତି
ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ପିତୃମାନେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତିଳ ମିଶା ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—ଏହା ପିତୃମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ କହିଥାନ୍ତି।
ମାଘେଽସିତେ ପଞ୍ଚଦଶୀ କଦାଚିଦୁପୈତି ଯୋଗଂ ଯଦି ଵାରୁଣେନ । ଋକ୍ଷେଣ କାଲସ୍ସ ପରଃ ପିତୄଣାଂ ନ ହ୍ଯଲ୍ପପୁଣ୍ଯୈର୍ନୃପ ଲଭ୍ଯତେଽସୌ
ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ପଂଚଦଶୀ ଦିନ ବାରୁଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଯୋଗ ହେଲେ, ଏହି ସମୟ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ସମୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେନାହିଁ, ରାଜା।
କାଲେ ଧନିଷ୍ଠା ଯଦି ନାମ ତସ୍ମିନ୍ଭଵେତ୍ତୁ ଭୂପାଲ ତଦା ପିତୃଭ୍ଯଃ । ଦତ୍ତଂ ଜଲାନ୍ନଂ ପ୍ରଦଦାତି ତୃପ୍ତିଂ ଵର୍ଷାଯୁତଂ ତତ୍କୁଲଜୈର୍ମନୁଷ୍ଯୈଃ
ଏହି ସମୟରେ ଧନିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ, ଭୂପାଳ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପରିବାର ଜଳ ଓ ଅନ୍ନ ଦେଲେ, ସେ ଦାନ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ରୈଵ ଚେଦ୍ଭାଦ୍ରପଦା ନୁ ପୂର୍ଵାଃ କାଲେ ଯଥାଵତ୍କ୍ରିଯତେ ପିତୃଭ୍ଯଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପରାଂ ତୃପ୍ତିମୁପେତ୍ଯ ତେନ ଯୁଗଂ ସହସ୍ରଂ ପିତରସ୍ସ୍ଵପନ୍ତି
ଏହି ସମୟରେ ପୂର୍ବ ଭାଦ୍ରପଦ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୃପ୍ତି ପାଇ ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତିରେ ଶୟନ କରନ୍ତି।
ଗଂଗାଂ ଶତଦ୍ରୂଂ ଯମୁନାଂ ଵିପାଶାଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ନୈମିଶଗୋମତୀଂ ଵା । ତତ୍ରାଵଗାହ୍ଯାର୍ଚନମାଦରେଣ କୃତ୍ଵା ପିତୄଣାଂ ଦୁରିତାନି ହନ୍ତି
ଗଙ୍ଗା, ଶତଦ୍ରୁ, ଯମୁନା, ବିପାଶା, ସରସ୍ୱତୀ କିମ୍ବା ନୈମିଶ ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନେ ଆଦର ସହିତ ପୂଜା କରିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ଗାଯନ୍ତି ଚୈତତ୍ପିତରଃ କଦାନୁ ହର୍ଷାଦମୀ ତୃପ୍ତିମଵାପ୍ଯ ଭୂଯଃ । ମାଘାସିତାଂତେ ଶୁଭତୀର୍ଥତୋଯୈର୍ଯାସ୍ଯାମ ତୃପ୍ତିଂ ତନଯାଦିଦତ୍ତୈଃ
ପିତୃମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି: 'ମାଘ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଶେଷରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଜଳରେ ତୃପ୍ତି ପାଇ ଆମ ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ କେବେ ପାଇବୁ?'
ଚିତ୍ତଂ ଚ ଵିତ୍ତଂ ଚ ନୃଣାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ଶସ୍ତଶ୍ଚ କାଲଃ କଥିତୋ ଵିଧିଶ୍ଚ । ପାତ୍ରଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ପରମା ଚ ଭକ୍ତିର୍ନୃଣାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଭିଵାଞ୍ଛିତାନି
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଓ ଧନ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା, ଉଚିତ ସମୟ, ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଉପଯୁକ୍ତ ପାତ୍ର ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭକ୍ତି—ଏହି ସବୁ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଏକୋର୍ଘ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଦାତଵ୍ଯସ୍ତଥୈଵୈକପଵିତ୍ରକମ୍ ପ୍ରେତାଯ ପିଂଡୋ ଦାତଵ୍ଯୋ ଭୁକ୍ତଵତ୍ସୁ ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ ୨୪ ପ୍ରଶ୍ନଶ୍ଚ ତତ୍ରାଭିରତିର୍ଯଜମାନଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ ଅକ୍ଷଯ୍ଯମମୁକସ୍ଯେତି ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିରତୌ ତଥା ୨୫ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମଯୋ ଧର୍ମ ଇତ୍ଥମାଵତ୍ସରାତ୍ସ୍ମୃତଃ ସପିଂଡୀକରଣଂ ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ରାଜେଂଦ୍ର ତଚ୍ଛୃଣୁ ୨୬ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନେନ କାର୍ଯଂ ତଦପି ପାର୍ଥିଵ ସଂଵତ୍ସରେଥ ଷଷ୍ଠେ ଵା ମାସେ ଵା ଦ୍ଵାଦଶୋ!ହ୍ନି ତତ୍ ୨୭ ତିଲଗଂଧୋଦକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ର ପାତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ୨୮ ପାତ୍ରଂ ପ୍ରେତସ୍ଯ ତତ୍ରୈକଂ ପୈତ୍ରଂ ପାତ୍ରତ୍ରଯଂ ତଥା ସେଚଯେତ୍ପିତୃପାତ୍ରେଷୁ ପ୍ରେତପାତ୍ରଂ ତତସ୍ତ୍ରିଷୁ ୨୯ ତତଃ ପିତୃତ୍ଵମାପନ୍ନେ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରେତେ ମହୀପତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଧର୍ମୈରଶେଷୈସ୍ତୁ ତତ୍ପୂର୍ଵାନର୍ଚଯେତ୍ପିତୄନ୍ ୩୦ ପୁତ୍ରଃ ପୌତ୍ରଃ ପ୍ରପୌତ୍ରୋ ଵା ଭ୍ରାତା ଵା ଭ୍ରାତୃସଂତତିଃ ସପିଂଡ ସଂତତିର୍ଵାପି କ୍ରିଯାର୍ହୋ ନୃପ ଜାଯତେ ୩୧ ତେଷାମଭାଵେ ସର୍ଵେଷାଂ ସମାନୋଦକସଂତତିଃ ମାତୃପକ୍ଷମପିଂଡେନ ସଂବଂଧା ଯେ ଜଲେନ ଵା ୩୨ କୁଲଦ୍ଵଯେପି ଚୋଚ୍ଛିନ୍ନେ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ କାର୍ଯାଃ କ୍ରିଯା ନୃପ ପିତୃମାତୃସପିଂଡୈସ୍ତୁ ସମାନସଲିଲୈସ୍ତଥା ୩୩ ସଂଘାତାଂତର୍ଗତୈର୍ଵାପି କାର୍ଯାଃ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଚ କ୍ରିଯାଃ ଉତ୍ସନ୍ନବଂଧୁରିକ୍ଥାଦ୍ଵା କାରଯେଦଵନୀପତିଃ ୩୪ ପୂର୍ଵାଃ କ୍ରିଯା ମଧ୍ଯମାଶ୍ଚ ତଥା ଚୈଵୋତ୍ତରାଃ କ୍ରିଯାଃ ତ୍ରିଃପ୍ରକାରାଃ କ୍ରିଯାସ୍ସର୍ଵାସ୍ତାସାଂ ଭେଦଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ ୩୫ ଆଦାହାଦ୍ଦ୍ଵାଶାହାଶ୍ଚ ସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଯଂତାସ୍ତୁ ଯାଃ କ୍ରିଯାଃ ତାଃ ପୂର୍ଵା ମଧ୍ଯମା ମାସି ମାସ୍ଯେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟସଂଜ୍ଞିତାଃ ୩୬ ପ୍ରେତେ ପିତୃତ୍ଵମାପନ୍ନେ ସପିଂଡିକରଣାଦନୁ କ୍ରିଯଂତେ ଯାଃ କ୍ରିଯାଃ ପିତ୍ର୍ଯାଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯଂତେ ତା ନୃପୋତ୍ତରାଃ ୩୭ ପିତୃମାତୃସପିଣ୍ଡୈସ୍ତୁ ସମାନସଲିଲୈସ୍ତଥା । ସଙ୍ଘାତାନ୍ତର୍ଗତୈର୍ଵାପି ରାଜ୍ଞା ତଦ୍ଧନହାରିଣା
ସେଠାରେ ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ପବିତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇସାରିବା ପରେ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବ: 'ପୁତ୍ର ନଥିବା ପାଇଁ ଏହା ଅକ୍ଷୟ କି?' — ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶେଷରେ କହିବା ଉଚିତ। ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହୋଇଛି। ଏବେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ରାଜା। ଏହା ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ ବର୍ଷ, ଛଅ ମାସ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ତିଳ, ଗନ୍ଧ ଓ ଜଳ ଭରା ଚାରିଟି ପାତ୍ର ଦରକାର। ଏକ ପାତ୍ର ପ୍ରେତ ପାଇଁ, ତିନିଟି ପାତ୍ର ପିତୃମାନେ ପାଇଁ। ପ୍ରେତ ପାତ୍ରର ଜଳ ତିନି ପିତୃ ପାତ୍ରରେ ଢାଳିବା ଉଚିତ। ପ୍ରେତ ପିତୃତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ପିତୃମାନେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ପ୍ରପୌତ୍ର, ଭାଇ, ଭାଇର ସନ୍ତାନ, କିମ୍ବା ସପିଣ୍ଡ ସନ୍ତତି କ୍ରିୟା କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ରାଜା। ଏମାନେ ନଥିଲେ, ସମାନ ଜଳ ଦେଇଥିବା ଲୋକ, କିମ୍ବା ମାତୃପକ୍ଷର ପିଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଜଳ ଦେଇଥିବା ସମ୍ପର୍କୀୟ କ୍ରିୟା କରିପାରନ୍ତି। ଦୁଇ କୁଳ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ରାଜା, ପିତୃ ଓ ମାତୃ ସପିଣ୍ଡ କିମ୍ବା ସମାନ ଜଳ ଦେଇଥିବା ମହିଳାମାନେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଦଳରେ ଥିଲେ, କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ ଓ ଧନ ନଥିଲେ, ରାଜା କ୍ରିୟା କରାଇବା ଉଚିତ। କ୍ରିୟା ତିନି ପ୍ରକାର: ପୂର୍ବ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଉତ୍ତର; ଏମାନଙ୍କ ଭେଦ ମୋତେ ଶୁଣ। ଅଗ୍ନି ସଂସ୍କାରରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିୟା ପୂର୍ବ; ମାସିକ ଓ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟମ। ପ୍ରେତ ପିତୃତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କ୍ରିୟା ଉତ୍ତର କ୍ରିୟା ହୁଏ। ପିତୃ ଓ ମାତୃ ସପିଣ୍ଡ, ସମାନ ଜଳ ଦେଇଥିବା କିମ୍ବା ଦଳରେ ଥିବା ଲୋକ, ଧନ ନେଇଥିବା ରାଜା କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।