ସାର୍ଷ୍ଟିମାର୍ଷ୍ଟିଶିଶୁସତ୍ଯସତ୍ଯଧୃତିପ୍ରମୁଖାଃ ସାରଣାତ୍ମଜାଃ ॥ ୪,୧୫.
ସାରଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ ସାର୍ଷ୍ଟି, ମାର୍ଷ୍ଟି, ଶିଶୁ, ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟଧୃତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଭଦ୍ରବାହୁଦୁର୍ଦମଭୂତାଦ୍ଯାଃ ରୋହିଣ୍ଯାଃ କୁଲଜାଃ ॥ ୪,୧୫.
ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଭଦ୍ରବାହୁ, ଦୁର୍ଦମ ଓ ଅନ୍ୟ କୁଳୀନ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ନନ୍ଦୋପନନ୍ଦକୃତକାଦ୍ଯ ମଦିରାଯାସ୍ତନଯାଃ ॥ ୪,୧୫.
ମଦିରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, କୃତକ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଭଦ୍ରାଯାଶ୍ଚୋପନିଧିଗଦାଦ୍ଯାଃ ॥ ୪,୧୫.
ଭଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉପନିଧି, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଵୈଶାଲ୍ଯାଂ ଚ କୌଶିକମେକମେଵାଜନଯତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ବସୁଦେବ ବୈଶାଳୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ କେବଳ ଏକ ପୁଅ କୌଶିକଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ।
ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭେର୍ଦେଵକ୍ଯାମପି କୀର୍ତିମତ୍ସୁଷେଣୋଦାଯୁଭଦ୍ରସେନଋଜୁଦାସଭଦ୍ରଦେଵାଖ୍ଯାଃ ଷଟ୍ପୁତ୍ରା ଜଜ୍ଞିରେ ॥ ୪,୧୫.
ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଛଅ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—କୀର୍ତିମାନ, ସୁଷେଣ, ଉଦାୟୁ, ଭଦ୍ରସେନ, ଋଜୁଦାସ ଓ ଭଦ୍ରଦେବ।
ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନେଵ କଂସୋଘାତିତଵାନ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କଂସ ମାରିଦେଇଥିଲେ।
ଅନନ୍ତରଂ ଚ ସପ୍ତମଂ ଗର୍ଭମର୍ଧରାତ୍ରେ ଭଗଵତ୍ପ୍ରହିତାଯୋଗନିଦ୍ରା ରୋହିଣ୍ଯା ଜଠରମାକୃଷ୍ଯ ନୀତଵତୀ ॥ ୪,୧୫.
ତାପରେ ରାତି ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭକୁ ଉଠାଇ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ନେଇଗଲେ।
କର୍ଷଣାଚ୍ଚାସାଵପି ସଂକର୍ଷଣାଖ୍ଯାମଗମତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏହିପରି ଉଠାଯିବାରୁ ସେ 'ସଂକର୍ଷଣ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ତତଶ୍ଚ ସକଲଜଗନ୍ମହାତରୁମୂଲଭୂତୋଭୂତଭଵିଷ୍ଯଦାଦିସକଲସୁରାସୁରମୁନିଜନମନସାମପ୍ଯଗୋଚରୋଽବ୍ଜଭଵପ୍ରମୁଖୈରନଲମୁଖୈଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାଵନିଭାରହରଣାଯ ପ୍ରସାଦିତୋ ଭଗଵାନନାଦିମଧ୍ଯନିଧନୋଦେଵକୀଗର୍ଭମଵତତାର ଵାସୁଦେଵଃ ॥ ୪,୧୫.
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଯିଏ, ଯିଏ ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଅଗୋଚର, ଯିଏକି ବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ପୂଜିଥିଲେ, ସେ ଅନାଦି, ଅନ୍ତହୀନ ପ୍ରଭୁ ବସୁଦେବ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଅବତରିଲେ।
ତତ୍ପ୍ରସାଦଵିଵଦ୍ଧମାନୋରୁମହିମା ଚ ଯୋଗନିଦ୍ରା ନନ୍ଦଗୋପପତ୍ନ୍ଯା ଯଶୋଦାଯା ଗର୍ଭମଧିତିଷ୍ଠିତଵତୀ ॥ ୪,୧୫.
ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାଙ୍କ ମହିମା ବଢିଗଲା ଓ ସେ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଝିଅ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନାଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରାଦିଗ୍ରହମଵ୍ଯାଲାଦିଭଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥମାନସମଖିଲମେଵୈତଜ୍ଜଗଦପାସ୍ତାଧର୍ମମଭଵତ୍ତ୍ସ୍ମିଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡରୀକନଯନେ ଜାଯମାନେ ॥ ୪,୧୫.
ପଦ୍ମନୟନ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଧର୍ମମୟ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ସର୍ପ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟ ସବୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା।
ଜାତେନ ଚ ତେନାଖିଲମେଵୈତତ୍ସନ୍ମାର୍ଗଵର୍ତି ଜଗଦକ୍ରିଯତ ॥ ୪,୧୫.
ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମ ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
ଭଗଵତୋପ୍ଯତ୍ର ମର୍ତ୍ଯଲୋକେଽଵତୀର୍ଣସ୍ଯ ଷୋଡଶସହସ୍ରାଣ୍ଯେକୋତ୍ତରଶତାଧିକାନି ଭାର୍ଯାଣାମ ଭଵନ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏଠି ମାନବ ଲୋକରେ ଭଗବାନ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଷୋଳ ହଜାର ଏକ ଶତ ଅଧିକ ଝିଅ ଥିଲେ।
ତାସାଂ ଚ ରୁକ୍ମିଣୀ ସତ୍ଯଭାମା ଜାଂବଵତୀ ଚାରୁହାସିନୀପ୍ରମୁଖା ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ପତ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରଧାନା ବଭୂଚଵୁଃ ॥ ୪,୧୫.
ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା ଓ ଚାରୁହାସିନୀ ଜାମ୍ବବତୀ ଆଦି ଆଠଜଣୀ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ତାସୁ ଚାଷ୍ଟାଵଯୁତାନିଲକ୍ଷଂ ଚ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଭଗଵାନଖିଲମୂର୍ତିରନାଦିମାନଜନଯତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏହି ପ୍ରଧାନ ଆଠଜଣୀ ପତ୍ନୀ ଠାରୁ ଅନନ୍ତ ଆଦି ଭଗବାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣୀରୁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତେଷାଂ ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଚାରୁଦେଷ୍ଣ୍ଯସାଂବାଦଯଃ ତ୍ରଯୋଦଶ ପ୍ରଧାନାଃ ॥ ୪,୧୫.
ସେହି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ମିଶାଇ ତେରଜଣ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋପି ରୁକ୍ମିଣସ୍ତନଯାଂ ରୁକ୍ମଵତୀଂ ନାମୋପଯେମେ ॥ ୪,୧୫.
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଙ୍କ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ତସ୍ଯାମନିରୁଦ୍ଧୋ ଜଜ୍ଞେ ॥ ୪,୧୫.
ସେ ରୁକ୍ମବତୀଠାରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧୋଽପି ରୁକ୍ମିଣା ଏଵ ପୌତ୍ରୀଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ନାମୋ ପଯେମେ ॥ ୪,୧୫.
ଅନିରୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପଉତି ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ତସ୍ଯାମସ୍ଯ ଵଜ୍ରୋ ଜଜ୍ଞେ ॥ ୪,୧୫.
ସେ ସୁଭଦ୍ରାଠାରୁ ବଜ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
ଵଜ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରତିବାହୁଃ ତସ୍ଯାପି ସୁଚାରୁଃ ॥ ୪,୧୫.
ବଜ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରତିବାହୁ ହେଲେ, ପ୍ରତିବାହୁଠାରୁ ସୁଚାରୁ ଜନ୍ମିଲେ।
ଏଵମନେକଶତସହସ୍୬ ଉଷସଂଖ୍ଯସ୍ଯ ଯଦୁକୁଲସ୍ଯ ପୁତ୍ରସଂଖ୍ଯା ଵର୍ଷଶତୈରପି ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ ॥ ୪,୧୫.
ଏଭଳି ଯଦୁବଂଶରେ ଶତ-ଶହ ହଜାର-ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଶତ ବର୍ଷ ଧରି କହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଯତୋ ହି ଶ୍ଲୋକାଵିମାଵତ୍ର ଚରିତାର୍ଥୌ ॥ ୪,୧୫.
ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି।
ତିସ୍ତ୍ରଃ କୋଟ୍ଯଃସହସ୍ରାଣାମଷ୍ଟାଶୀତି ଶତାନି ଚ । କୁମାରାଣାଂ କୃହାଚାର୍ଯାଶ୍ଚାପଯୋଗେଷୁ ଯେ ରତାଃ ॥ ୪,୧୫.
ତିନି କୋଟି ଅଠାସି ହଜାର ରାଜପୁତ୍ର ଓ ଗୃହଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ସଂଖ୍ଯାନଂ ଯାଦଵାନାଂ କଃ କରିଷ୍ଯତି ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଯତ୍ରାଯୁତାନାମଯୁତଲକ୍ଷେଣାସ୍ତେ ସଦାହୁକଃ ॥ ୪,୧୫.
ଏତେ ମହାନ ଯଦୁବଂଶୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କିଏ ଗଣିପାରିବ? ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ଦଶ ହଜାର ଲୋକ ସଦା ବସୁଥିଲେ।
ଦେଵାସୁରେ ହତା ଯେ ତୁ ଦୈତେଯାସ୍ସୁମହାବଲା:। ଉତ୍ପନ୍ନାସ୍ତେ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଜନୋପଦ୍ରଵକାରିଣ:।।୪,୧୫,
ଯେଉଁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ।
ତେଷାମୁତ୍ସାଦନାର୍ଥାଯ ଭୁଵିଦେଵା ଯଦୋ:କୁଲେ। ଅଵତୀର୍ଣା:କୁଲଶତଂ ଯତ୍ରୈକାଭ୍ଯଧିକଂ ଦ୍ଵିଜ:॥ ୪,୧୫,
ସେମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଭୂଲୋକର ଦେବତାମାନେ ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଶତ ଓ ଏକ ଅଧିକ କୁଳ ଥିଲା।
ଉତ୍ପନ୍ନାସ୍ତେ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ପ୍ରମାଣେ ଚ ପ୍ରଭୁତ୍ଵେ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ନିଦେଶସ୍ଥାଯିନସ୍ତସ୍ଯ ଵଵୃଧୁଃ ସର୍ଵଯାଦଵାଃ ॥ ୪,୧୫.
ସେମାନେ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଯଦୁବଂଶୀ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅନୁଶାସିତ ହୋଇ ବଢ଼ିଲେ।
ଇତି ପ୍ରସୂତିଂ ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ଯଶ୍ର୍ଶୃଣୋତି ନରଃ ସଦା । ସ ସର୍ଵୈଃ ପାତକୈର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ ॥ ୪,୧୫.
ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।