ତତ୍ର ତ୍ଵଖିଲାନାମେଵ ସ ଭଗଵନ୍ନାମ୍ନାଂ ତ୍ଵଙ୍କାରକାରଣମଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣର କାରଣ ହେଲେ ।
ତତଶ୍ଚ ତତ୍କାଲକୃତାନାଂ ତେଷାମଶେଷଣାମେଵାଚ୍ଯୁତନାମ୍ନାମନଵରତମନେକଜନ୍ମସୁ ଵର୍ଧିତଵିଦ୍ଵେଷାନୁବନ୍ଧିଚିତ୍ତୋ ଵିନିନ୍ଦନସଂତର୍ଜନାଦିଷୂଚ୍ଚାରଣମକରୋତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ତାପରେ, ଅନେକ ଜନ୍ମର ଦ୍ୱେଷ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କର ମନ ସଦା ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ନାମକୁ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ଭୟ ଦେବାରେ ଲାଗି ରହିଲା, ଏବଂ ସେ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ ।
ତଚ୍ଚ ରୂପମୁତ୍ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମଦଲାମଲାକ୍ଷିମତ୍ଯୁଜ୍ଜ୍ଵଲପୀତଵସ୍ତ୍ରଧାର୍ଯମଲକିରିଟକେଯୂରହାରକଟକାଦିଶୋଭିତମୁଦାରଚତୁର୍ବାହୁଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମତିପ୍ରରୂଢଵୈରାନୁଭାଵାଦଟନଭୋଜନସ୍ନାନାସନଶଯନାଦିଷ୍ଵଶେଷାଵସ୍ଥାନ୍ତରେଷୁ ନାନ୍ଯତ୍ରୋପଯଯାଵସ୍ଯ ଚେତସଃ ॥ ୪,୧୫.
ଏହି ରୂପ—ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ପତ୍ର ସମ ନୟନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଶୁଭ୍ର ମୁକୁଟ, କେୟୂର, ହାର, କଙ୍କଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଉଦାର ଚାରିଭୁଜା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ—ଏହି ରୂପକୁ ଦୀର୍ଘ ଦ୍ୱେଷ ଯୋଗୁଁ, ଚାଲିବା, ଖାଇବା, ସ୍ନାନ, ବସିବା, ଶୋଇବା ଓ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମନ ଅନ୍ୟ କଉଁଠି ଯାଇନଥିଲା ।
ତତସ୍ତମେଵାକ୍ରୋଶେଷୂଚ୍ଚାରଯଂସ୍ତମେଵ ହୃଦଯେନ ଧାରଯନ୍ନାତ୍ମଵଧାଯ ଯାଵଦ୍ଭଗଵଦ୍ଧସ୍ତଚକ୍ରାଂଶୁମାଲୋଜ୍ଜ୍ଵାଲମକ୍ଷଯତେଜଃସ୍ଵରୂପଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତମପଗତଦ୍ଵେଷାଦିଦୋଷଂ ଭଗଵନ୍ତମଦ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏଭଳି, ସେ ନିରନ୍ତର ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ନାମକୁ ଅପମାନରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ହୃଦୟରେ ସେଇଁକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଆତ୍ମବଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭଗବାନ୍ ଚକ୍ରର ରଶ୍ମିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅକ୍ଷୟ ତେଜସ୍ୱୀ, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ରୂପରେ ଦେଖାଦେଲେ ।
ତାଵଚ୍ଚ ଭଗଵଚ୍ଚକ୍ରେଣାଶୁ ଵ୍ଯାପାଦିତସ୍ତତ୍ସ୍ମରଣଦଗ୍ଧାଖିଲାଘସଂଚଯୋ ଭଗଵତାନ୍ତମୁପନୀତସ୍ତତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲଯମୁପଯଯୌ ॥ ୪,୧୫.
ତାପରେ, ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ତୁରନ୍ତ ନିହତ ହୋଇ, ଭଗବାନ୍ ସ୍ମରଣରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ପୁଡ଼ିଗଲା, ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସାନିଧ୍ୟକୁ ନେଇ, ସେଠାରେ ଲୟ ପାଇଲେ ।
ଏତତ୍ତଵାଖିଲଂମଯାଭିହିତମ୍ ॥ ୪,୧୫.
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି ।
ଅଯଂ ହି ଭଗଵାନ୍ କୀର୍ତିତଶ୍ଚ ସଂସ୍ମୃତଶ୍ଚ ଦ୍ଵେଷାନୁବନ୍ଧେନାପି ଅଖିଲମୁରାସୁରାଦିର୍ଦୁଲ୍ଲଭଂ ଫଲଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି କିମୁତ ସମ୍ଯଗ୍ଭକ୍ତିମତ୍ମିତି ॥ ୪,୧୫.
ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ତାହା ଦ୍ୱେଷ ଭାବରେ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ସେହି ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତେବେ ଯିଏ ସଠିକ୍ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେଠି ଲାଗିଥାଏ, ସେଠାରେ କେତେ ଅଧିକ ମିଳିବ!
ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ ପୌରଵୀରୋହିଣୀମଦିରାଭଦ୍ରାଦେଵକୀପ୍ରମୁଖା ବହ୍ଵ୍ଯଃ ପତ୍ନ୍ଯୋଽଭଵନ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁଅ ବସୁଦେବଙ୍କର ଅନେକ ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ ଦେବକୀ, ରୋହିଣୀ, ମଦିରା, ଭଦ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ବଲଭଦ୍ରଶଠସାରଣଦୁର୍ମଦାଦୀନ୍ପୁତ୍ରାର୍ତ୍ନୋହିଣ୍ଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭିରୁତ୍ପାଦଯାମାସ ॥ ୪,୧୫.
ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁଅ ବଳଭଦ୍ର, ଶଠ, ସାରଣ, ଦୁର୍ମଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ବଲଦେଵୋପି ରେଵତ୍ଯାଂ ଵିଶଠୋଲ୍ମୁକୌ ପୁତ୍ରାଵଜନଯତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ବଳଦେବ ମଧ୍ୟ ରେବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବିଶଠ ଓ ଉଲ୍ମୁକ ନାମକ ଦୁଇ ଝିଅ ପାଇଥିଲେ।
ସାର୍ଷ୍ଟିମାର୍ଷ୍ଟିଶିଶୁସତ୍ଯସତ୍ଯଧୃତିପ୍ରମୁଖାଃ ସାରଣାତ୍ମଜାଃ ॥ ୪,୧୫.
ସାରଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ ସାର୍ଷ୍ଟି, ମାର୍ଷ୍ଟି, ଶିଶୁ, ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟଧୃତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଭଦ୍ରବାହୁଦୁର୍ଦମଭୂତାଦ୍ଯାଃ ରୋହିଣ୍ଯାଃ କୁଲଜାଃ ॥ ୪,୧୫.
ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଭଦ୍ରବାହୁ, ଦୁର୍ଦମ ଓ ଅନ୍ୟ କୁଳୀନ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ନନ୍ଦୋପନନ୍ଦକୃତକାଦ୍ଯ ମଦିରାଯାସ୍ତନଯାଃ ॥ ୪,୧୫.
ମଦିରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, କୃତକ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଭଦ୍ରାଯାଶ୍ଚୋପନିଧିଗଦାଦ୍ଯାଃ ॥ ୪,୧୫.
ଭଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉପନିଧି, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଵୈଶାଲ୍ଯାଂ ଚ କୌଶିକମେକମେଵାଜନଯତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ବସୁଦେବ ବୈଶାଳୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ କେବଳ ଏକ ପୁଅ କୌଶିକଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ।
ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭେର୍ଦେଵକ୍ଯାମପି କୀର୍ତିମତ୍ସୁଷେଣୋଦାଯୁଭଦ୍ରସେନଋଜୁଦାସଭଦ୍ରଦେଵାଖ୍ଯାଃ ଷଟ୍ପୁତ୍ରା ଜଜ୍ଞିରେ ॥ ୪,୧୫.
ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଛଅ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—କୀର୍ତିମାନ, ସୁଷେଣ, ଉଦାୟୁ, ଭଦ୍ରସେନ, ଋଜୁଦାସ ଓ ଭଦ୍ରଦେବ।
ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନେଵ କଂସୋଘାତିତଵାନ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କଂସ ମାରିଦେଇଥିଲେ।
ଅନନ୍ତରଂ ଚ ସପ୍ତମଂ ଗର୍ଭମର୍ଧରାତ୍ରେ ଭଗଵତ୍ପ୍ରହିତାଯୋଗନିଦ୍ରା ରୋହିଣ୍ଯା ଜଠରମାକୃଷ୍ଯ ନୀତଵତୀ ॥ ୪,୧୫.
ତାପରେ ରାତି ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭକୁ ଉଠାଇ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ନେଇଗଲେ।
କର୍ଷଣାଚ୍ଚାସାଵପି ସଂକର୍ଷଣାଖ୍ଯାମଗମତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏହିପରି ଉଠାଯିବାରୁ ସେ 'ସଂକର୍ଷଣ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ତତଶ୍ଚ ସକଲଜଗନ୍ମହାତରୁମୂଲଭୂତୋଭୂତଭଵିଷ୍ଯଦାଦିସକଲସୁରାସୁରମୁନିଜନମନସାମପ୍ଯଗୋଚରୋଽବ୍ଜଭଵପ୍ରମୁଖୈରନଲମୁଖୈଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାଵନିଭାରହରଣାଯ ପ୍ରସାଦିତୋ ଭଗଵାନନାଦିମଧ୍ଯନିଧନୋଦେଵକୀଗର୍ଭମଵତତାର ଵାସୁଦେଵଃ ॥ ୪,୧୫.
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଯିଏ, ଯିଏ ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଅଗୋଚର, ଯିଏକି ବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ପୂଜିଥିଲେ, ସେ ଅନାଦି, ଅନ୍ତହୀନ ପ୍ରଭୁ ବସୁଦେବ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଅବତରିଲେ।
ତତ୍ପ୍ରସାଦଵିଵଦ୍ଧମାନୋରୁମହିମା ଚ ଯୋଗନିଦ୍ରା ନନ୍ଦଗୋପପତ୍ନ୍ଯା ଯଶୋଦାଯା ଗର୍ଭମଧିତିଷ୍ଠିତଵତୀ ॥ ୪,୧୫.
ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାଙ୍କ ମହିମା ବଢିଗଲା ଓ ସେ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଝିଅ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନାଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରାଦିଗ୍ରହମଵ୍ଯାଲାଦିଭଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥମାନସମଖିଲମେଵୈତଜ୍ଜଗଦପାସ୍ତାଧର୍ମମଭଵତ୍ତ୍ସ୍ମିଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡରୀକନଯନେ ଜାଯମାନେ ॥ ୪,୧୫.
ପଦ୍ମନୟନ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଧର୍ମମୟ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ସର୍ପ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟ ସବୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା।
ଜାତେନ ଚ ତେନାଖିଲମେଵୈତତ୍ସନ୍ମାର୍ଗଵର୍ତି ଜଗଦକ୍ରିଯତ ॥ ୪,୧୫.
ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମ ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
ଭଗଵତୋପ୍ଯତ୍ର ମର୍ତ୍ଯଲୋକେଽଵତୀର୍ଣସ୍ଯ ଷୋଡଶସହସ୍ରାଣ୍ଯେକୋତ୍ତରଶତାଧିକାନି ଭାର୍ଯାଣାମ ଭଵନ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏଠି ମାନବ ଲୋକରେ ଭଗବାନ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଷୋଳ ହଜାର ଏକ ଶତ ଅଧିକ ଝିଅ ଥିଲେ।
ତାସାଂ ଚ ରୁକ୍ମିଣୀ ସତ୍ଯଭାମା ଜାଂବଵତୀ ଚାରୁହାସିନୀପ୍ରମୁଖା ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ପତ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରଧାନା ବଭୂଚଵୁଃ ॥ ୪,୧୫.
ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା ଓ ଚାରୁହାସିନୀ ଜାମ୍ବବତୀ ଆଦି ଆଠଜଣୀ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ତାସୁ ଚାଷ୍ଟାଵଯୁତାନିଲକ୍ଷଂ ଚ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଭଗଵାନଖିଲମୂର୍ତିରନାଦିମାନଜନଯତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏହି ପ୍ରଧାନ ଆଠଜଣୀ ପତ୍ନୀ ଠାରୁ ଅନନ୍ତ ଆଦି ଭଗବାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣୀରୁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତେଷାଂ ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଚାରୁଦେଷ୍ଣ୍ଯସାଂବାଦଯଃ ତ୍ରଯୋଦଶ ପ୍ରଧାନାଃ ॥ ୪,୧୫.
ସେହି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ମିଶାଇ ତେରଜଣ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋପି ରୁକ୍ମିଣସ୍ତନଯାଂ ରୁକ୍ମଵତୀଂ ନାମୋପଯେମେ ॥ ୪,୧୫.
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଙ୍କ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ତସ୍ଯାମନିରୁଦ୍ଧୋ ଜଜ୍ଞେ ॥ ୪,୧୫.
ସେ ରୁକ୍ମବତୀଠାରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧୋଽପି ରୁକ୍ମିଣା ଏଵ ପୌତ୍ରୀଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ନାମୋ ପଯେମେ ॥ ୪,୧୫.
ଅନିରୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପଉତି ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।