ତାଂ ଚ ପାଣ୍ଡୁରୁଵାହ ॥ ୪,୧୪.
ପାଣ୍ଡୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଚ ଧର୍ମାନିଲେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଯୁଧିଷ୍ଠରଭୀମସେନାର୍ଜୁନାଖ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରାଃସମୁତ୍ପାଦିତାଃ ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଧର୍ମ, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ ନାମକ ତିନି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ।
ପୂର୍ଵମେଵାନୂଢାଯାଶ୍ଚ ଭଗଵତା ଭାସ୍ଵତା କାନୀନଃ କର୍ଣୋ ନାମ ପୁତ୍ରୋଽଜନ୍ଯତ ॥ ୪,୧୪.
ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଜଣେ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ କାନୀନ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସପତ୍ନୀ ମାଦ୍ରୀ ନାମାଭୂତ୍ ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କର ଏକ ସପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମାଦ୍ରୀ।
ତସ୍ଯାଂ ଚ ନାସତ୍ଯଦସ୍ତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ନକୁଲସହଦେଵୌ ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରୌ ଜନିତୌ ॥ ୪,୧୪.
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମିଲେ।
ଶ୍ରୁତଦେଵାଂ ତୁ ଵୃଦ୍ଧଧର୍ମା ନାମ କାରୂଶ ଉଵଯେମେ ॥ ୪,୧୪.
ଶ୍ରୁତଦେବାଙ୍କୁ କାରୂଶ ରାଜା ବୃଦ୍ଧଧର୍ମା ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଞ୍ଚ ଚ ଦନ୍ତଵକ୍ରୋ ନାମ ମହାସୁରୋ ଜଜ୍ଞେ ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଦନ୍ତବକ୍ର ନାମକ ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଜନ୍ମିଲେ।
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତିମପି କେକଯରାଜା ଉପଯେମେ ॥ ୪,୧୪.
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ କେକୟ ରାଜା ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଚ ସଂତର୍ଦନାଦଯଃ କୈକେଯାଃ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରା ବଭୂଵୁଃ ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ କେକୟ ରାଜାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ, ସନ୍ତର୍ଦନ ଆଦି ଜନ୍ମିଲେ।
ରାଜାଧିଦେଵ୍ଯମାଵନ୍ତ୍ଯୌ ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦୌ ଜଜ୍ଞାତେ ॥ ୪,୧୪.
ରାଜାଧିଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଆବନ୍ତୀ ଦେଶର ବିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ଶ୍ରୁତଶ୍ରଵସମପି ଚେଦିରାଜୋ ଦମଘୋଷନାମୋପଯେମେ ॥ ୪,୧୪.
ଶ୍ରୁତଶ୍ରବାଙ୍କୁ ଚେଦି ରାଜା ଦମଘୋଷ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଚ ଶିଶୁପାଲମୁତ୍ପାଦଯାମାସ ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁପାଳ ଜନ୍ମିଲେ।
ସ ଵା ପୂର୍ଵମପ୍ଯୁଦାରଵିକ୍ରମୋ ଦୈତ୍ଯାନାମାଦିପୁରୁଷୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୪.
ସେ ଏହାର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୂରବୀର ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଥିଲେ।
ଯଶ୍ଚ ଭଗଵତା ସକଲଲୋକଗୁରୁଣା ନାରସିଂହେନ ଘାତିତଃ ॥ ୪,୧୪.
ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ ଭଗବାନ ନରସିଂହ ରୂପେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ପୁନରପି ଅକ୍ଷଯଵୀର୍ଯଶୌର୍ଯସଂପତ୍ପରାକ୍ରମଗୁଣଃସମାକ୍ରାନ୍ତସକଲତ୍ରୈଲୋକେଶ୍ଵରପ୍ରଭାଵୋ ଦଶାନନୋ ନାମାଭୂତ୍ ॥ ୪,୧୪.
ପୁନି ସେ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ଶୂରତା ଓ ଶ୍ରୀରେ ଭରପୂର ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ତ୍ରିଲୋକପତିଙ୍କ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି ଦଶାନନ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ବହୁକାଲୋପଭୁକ୍ତଭଗଵତ୍ସକାଶାଵାପ୍ତଶରୀରପାତୋଦ୍ଭଵପୁଣ୍ଯଫଲୋ ଭଗଵତା ରାଘଵରୂପିଣା ସୋଽପି ନିଧନମୁପପାଦିତଃ ॥ ୪,୧୪.
ଅନେକ ଯୁଗ ଉପଭୋଗ କରି, ରାଘବ ରୂପୀ ଭଗବାନଙ୍କ ହାତରେ ବଧ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ପୁନଶ୍ଚେଦିରାଜସ୍ଯ ଦମଘୋଷସ୍ଯାତ୍ମଜଃ ଶିଶୁ ପାଲନାମାଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୪.
ପୁନି ସେ ଚେଦି ରାଜା ଦମଘୋଷଙ୍କ ପୁଅ ଶିଶୁପାଳ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶିଶୁପାଲତ୍ଵେପି ଭଗଵତୋ ଭୂଭାରାଵତାରଣାଯାଵତୀର୍ଣାଂଶସ୍ଯ ପୁଣ୍ଡରୀକନଯନାଖ୍ଯସ୍ଯୋପରି ଦ୍ଵେଷାନୁବନ୍ଧମତିତରାଞ୍ଚକାର ॥ ୪,୧୪.
ଶିଶୁପାଳ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ, ଭୂଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ପୁଣ୍ଡରୀକନୟନ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ଦ୍ୱେଷ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଭଗଵତା ଚ ସ ନିଧନମୁପାନୀତସ୍ତତ୍ରୈଵ ପରମାତ୍ମଭୂତେ ମନସ ଏକାଗ୍ରତଯା ସାଯୁଜ୍ଯମଵାପ ॥ ୪,୧୪.
ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଏହି ଜୀବନର ଶେଷକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ । ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପରମାତ୍ମା ଉପରେ ଲଗିଥିଲାବଳେ, ସେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ପାଇଲେ ।
ଭଗଵାନ୍ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଯଥାଭିଲଷିତଂ ଦଦାତି ତଥା ଅଗ୍ରସନ୍ନୋପି ନିଘ୍ନନ୍ ଦିଵ୍ଯମନୁପମଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ॥ ୪,୧୪.
ଯଦି ଭଗବାନ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ ତାହା ଦେଇଦିଅନ୍ତି । ଏହିପରି, ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କାହାକୁ ମାରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଅପୂର୍ବ ଦିବ୍ୟ ଦଶା ଦେଇଦିଅନ୍ତି ।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁତ୍ଵେ ଚ ରାଵଣତ୍ଵେ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା । ଅଵାପ ନିହତୋ ଭୋଗାନପ୍ରାପ୍ଯାନମରୈରପି ॥ ୪,୧୫.
ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ: ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏବଂ ରାବଣ ଭାବରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏମିତି ଭୋଗ ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇନଥିଲେ ।
ନ ଲଯଂ ତତ୍ର ତେନୈଵ ନିହତଃ ସ କଥଂ ପୁନଃ । ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ଶିଶୁପାଲତ୍ଵେ ସାଯୁଜ୍ଯଂ ଶାଶ୍ଵତେ ହରୌ ॥ ୪,୧୫.
ତଥାପି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବା ସମୟରେ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇନଥିଲେ; ତେବେ, କିପରି ପୁଣି ଶିଶୁପାଳ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ହରିଙ୍କ ସହିତ ଚିରକାଳର ଏକତା ଲାଗିଲା ?
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତ୍ତାଂ ଵର । କୌତୂହଲପରେଣୈତତ୍ପୃଷ୍ଟୋ ମେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ॥ ୪,୧୫.
ମୁଁ ଏହି କଥା ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଆଗ୍ରହ ଜନିତ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କହ ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଵଧାଯାଶିଲଲୋକୋତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥିତିଵିନାଶକାରିଣା ପୂର୍ଵଂ ତନୁଗ୍ରହଣଂ କୁର୍ଵତା ନୃସିଂହ ରୂପମାଵିଷ୍କୃତମ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଦାଇତ୍ୟରାଜଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଥମେ ନୃସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲେ ।
ତତ୍ର ଚ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ଵିଷ୍ଣୁରଯମିତ୍ଯେତନ୍ନ ମନସ୍ଯଭୂତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ସେଠାରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ମନରେ ଏହି କଥା ଆସିଲାନି ଯେ, ଏହିଏ ବିଷ୍ଣୁ ।
ନିରତିଶଯପୁଣ୍ଯସମୁଦ୍ଭୂତମେତତ୍ସତ୍ତ୍ଵାଜାତମିତି ॥ ୪,୧୫.
ସେ ଭାବିଲେ, 'ଏହି ପ୍ରାଣୀ ଅପୂର୍ବ ପୁଣ୍ୟ ଫଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି' ।
ରଜୋଦ୍ରେକପ୍ରେରିତୈକାଗ୍ରମତିସ୍ତଦ୍ଭାଵନାଯୋଗାତ୍ତତୋଵାପ୍ତଵଧହୈତୁକୀଂ ନିରତିଶଯାମେଵାଖିଲତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକାରୀଣୀଂ ଦଶାନନତ୍ଵେ ଭୋଗସଂପଦମଵାପ ॥ ୪,୧୫.
ରଜୋଗୁଣର ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କର ମନ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସେ ଭାବନାର ଅଭ୍ୟାସ କରି, ଦଶାନନ ଭାବରେ ଏମିତି ଅପୂର୍ବ ଭୋଗ ଓ ଶ୍ରୀ ପାଇଲେ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ, ଏହା ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ଥିଲା ।
ନ ତୁ ସ ତସ୍ମିନ୍ନନାଦିନିଧନେ ପରବ୍ରହ୍ମଭୂତେ ଭଗଵତ୍ଯନାଲଂବିନି କୃତେ ମନସସ୍ତଲ୍ଲଯମଵାପ ॥ ୪,୧୫.
କିନ୍ତୁ, ଯିଏ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନଥିବା ପରବ୍ରହ୍ମ, ଯିଏ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭଗବାନ୍, ତାଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କର ମନ ଲୟ ପାଇନଥିଲା ।
ଏଵଂ ଦଶାନନତ୍ଵେପ୍ଯନଙ୍ଗପରାଧୀନତଯା ଜାନକୀସମାସକ୍ତଚେତସା ଭଗଵତା ଦାଶରଥି ରୂପଧାରିଣା ହତସ୍ଯ ତଦ୍ରୂପଦର୍ଶନମେଵାସୀତ୍ନାଯମଚ୍ଯୁତ ଇତ୍ଯାସକ୍ତିର୍ଵିପଦ୍ଯତୋନ୍ତଃକରଣେ ମାନୁଷବୁଦ୍ଧିରେଵ କେଵଲମସ୍ଯାଭୂତ୍ ॥ ୪,୧୫.
ଏଭଳି ଦଶାନନ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ, କାମର ଅଧୀନ ହୋଇ ଏବଂ ଜାନକୀଙ୍କୁ ମନ ଲଗାଇ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ବେଳେ, ସେ କେବଳ ସେଇ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ; ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ନେଇ ମନରେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ହେଲାନି—ତାଙ୍କ ମନ ମାନବୀୟ ବୁଦ୍ଧିରେ ବନ୍ଧା ରହିଗଲା ।
ପୁନରପ୍ଯଚ୍ଯୁତଵିନିପାତମାତ୍ରଫଲମଖିଲଭୂମଣ୍ଡଲଶ୍ଲାଘ୍ଯଚେଦିରାଜକୁଲେ ଜନ୍ମ ଅଵ୍ଯାହତୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଶିଶୁପାଲତ୍ଵେପ୍ଯଵାପ ॥ ୪,୧୫.
ପୁଣି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ହାତରେ ପତିତି ହେବାର ଫଳରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଚେଦି ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳ ଭାବରେ ଅବିରୋଧ ଶାସନ ଭୋଗ କଲେ ।