ମୁକ୍ତମାତ୍ରେ ଚ ତସ୍ମିନ୍ନତିକାନ୍ତ୍ଯା ତଦଖିଲମାସ୍ଥାନମୁଦ୍ଯୋତିତମ୍
ଏହି ମଣି ରଖାଯିବା ସହିତ, ତାହାର ଅସାଧାରଣ ଚମକରେ ସମଗ୍ର ସଭା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଲା।
ଅଥାହାକ୍ରୁରଃ ସ ଏଷ ମଣିଃ ଶତଧନ୍ଵନାସ୍ମାକଂ ସମର୍ପିତଃ ଯସ୍ଯାଯଂ ସ ଏନଂ ଗୃହ୍ଣାତୁ ଇତି
ତାପରେ ଅକୃର କହିଲେ, 'ଏହି ମଣି ଶତଧନ୍ବନ ଆମକୁ ଦେଇଥିଲେ; ଯାହାର ଏହା ଅଧିକାର, ସେ ଏହା ନେଉନ୍ତୁ।'
ତମାଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵଯାଦଵାନାଂ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵିସ୍ମିତମନସାଂ ଵାଚୋଽଶ୍ରୂଯଂତ
ଏହାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଯଦୁମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ।
ତମାଲୋକ୍ଯାତୀଵ ବଲଭଦ୍ରୋ ମମାଯମଚ୍ଯୁତେନୈଵ ସାମାନ୍ଯସ୍ସମନ୍ଵିଚ୍ଛିତ ଇତି କୃତସ୍ପୃହୋଽଭୂତ୍
ଏହି ମଣିକୁ ଦେଖି, ବଳରାମଙ୍କର ଏହା ପାଇଁ ବହୁତ ଆକାଂକ୍ଷା ହେଲା, 'ଏହା ମୋର, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ (କୃଷ୍ଣ) ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଏକ ସମାନ ଭାବେ ଚାହାଁନ୍ତି' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ମମୈଵାଯଂ ପିତୃଧନମିତ୍ଯତୀଵ ଚ ସତ୍ଯଭାମାପି ସ୍ପୃହଯାଂଚକାର
ସତ୍ୟଭାମା ମଧ୍ୟ ଏହି ମଣିକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ, 'ଏହା ମୋର ବାପାଙ୍କର ଧନ' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ବଲସତ୍ଯାଵଲୋକନାତ୍କୃଷ୍ଣୋପ୍ଯାତ୍ମାନଂ ଗୋଚକ୍ରାଂତରାଵସ୍ଥିତମିଵ ମେନେ
ବଳରାମ ଏବଂ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ନିଜକୁ ଦୁଇଟି ଶିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅଟକିଥିବା ବଏଳ ପରି ମନେ କଲେ।
ସକଲଯାଦଵସମକ୍ଷଂ ଚାକ୍ରୂରମାହ
ସମସ୍ତ ଯଦୁମାନେ ସାମ୍ନାରେ, କୃଷ୍ଣ ଅକୃରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏତଦ୍ଧି ମଣିରତ୍ନମାତ୍ମସଂଶୋଧନାଯ ଏତେଷାଂ ଯଦୂନାଂ ମଯା ଦର୍ଶିତମ୍ ଏତଚ୍ଚ ମମ ବଲଭଦ୍ର ସ୍ଯ ଚ ସାମାନ୍ଯଂ ପିତୃଧନଂ ଚୈତତ୍ସତ୍ଯଭାମାଯା ନାନ୍ଯସ୍ଯୈତତ୍
ଏହି ମଣିକୁ ମୁଁ ଏହି ଯଦୁମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଦେଖାଇଛି; ଏହା ମୋ, ବଳରାମ ଏବଂ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସାଧାରଣ ପିତୃଧନ; ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାରି ନୁହେଁ।
ଏତଚ୍ଚ ସର୍ଵକାଲଂ ଶୁଚିନା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଦିଗୁଣଵତା ଧ୍ରିଯମାଣମଶ୍ଷୋରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯୋପକାରକମଶୁଚିନା ଧ୍ରିଯମାଣମାଧାରମେଵ ହଂତି
ଏହି ମଣି ସଦା ସମୟରେ ଏକ ପବିତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଖିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଅପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ରଖିବେ, ସେ ରାଜ୍ୟକୁ ଉପକାର କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ରାଜ୍ୟର ମୂଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଅତୋହମସ୍ଯ ଷୋଡଶସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରପରିଗ୍ରହାଦସମର୍ଥୋ ଧାରଣେ କଥମେତତ୍ସତ୍ଯଭାମା ସ୍ଵୀକରୋତି
ତେଣୁ, ମୋର ଷୋଳ ହଜାର ମହିଳା ସ୍ତ୍ରୀ ଥିବାରୁ, ମୁଁ ଏହି ମଣିକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା ସତ୍ୟଭାମା କିପରି ନେବେ?
ଆର୍ଯବଲଭଦ୍ରେଣାପି ମଦିରାପାନାଦ୍ଯଶ୍ଷୋଓ!ପଭୋଗପରିତ୍ଯାଗଃ କାର୍ଯଃ
ଆର୍ଯ୍ୟ ବଳରାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏବେ ମଦ୍ୟପାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଗ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ତଦଲଂ ଯଦୁଲୋକୋଯଂ ବଲଭଦ୍ରଃ ଅହଂ ଚ ସତ୍ଯା ଚ ତ୍ଵାଂ ଦାନପତେ ପ୍ରାର୍ଥଯାମଃ
ତେଣୁ, ଯଦୁମାନେ ଏହା ଜାଣନ୍ତୁ—ବଳରାମ, ସତ୍ୟଭାମା ଏବଂ ମୁଁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ, ଦାନପତି।
ତଦ୍ଭଵାନେଵ ଧାରଯିତୁଂ ସମର୍ଥଃ
ତେଣୁ, ଏହି ମଣିକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ କେବଳ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
ତ୍ଵଦ୍ଧୃତଂ ଚାସ୍ଯ ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯୋପକାରକଂ ତଦ୍ଭଵାନଶ୍ଷୋରାଷ୍ଟ୍ରନିମିତ୍ତମେତତ୍ପୂର୍ଵଵଦ୍ଧାରଯତ୍ଵନ୍ଯନ୍ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦାନପତିସ୍ତଥେତ୍ଯାହ ଜଗ୍ରାହ ଚ ତନ୍ମହାରତ୍ନମ୍
ଆପଣ ଏହା ଧାରଣ କଲେ ରାଜ୍ୟର ଉପକାର ହୁଏ; ତେଣୁ, ପୂର୍ବବାଣ୍ଟି ଏହା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆପଣ ରଖନ୍ତୁ—ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦାନପତି 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ସେଇ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିକୁ ନେଇଲେ।
ତତଃପ୍ରଭୃତ୍ଯକ୍ରୂରଃ ପ୍ରକଟେନୈଵ ତେନାତିଜାଜ୍ଜ୍ଵଲ୍ଯମାନେନାତ୍ମକଂଠାଵସକ୍ତେନାଦିତ୍ଯ ଇଵାଂଶୁମାଲୀ ଚଚାର
ସେଇ ସମୟରୁ ଆକୃର ଖୋଲାମେଳା ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଗଳାକୁ ଆଲୋକର ଚମକ ଲଗିଥିଲା, ସେଠିପାଇଁ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ତାରାମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେତଦ୍ଭଗଵତୋ ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିକ୍ଷାଲନଂ ଯଃ ସ୍ମରତି ନ ତସ୍ଯ କଦାଚିଦଲ୍ପାପି ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିର୍ଭଵତି ଅଵ୍ଯାହତାଖିଲେଂଦ୍ରି ଯଶ୍ଚାଖିଲପାପମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୋତି
ଯେଉଁଠି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭୁଲ ଦୋଷାରୋପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥିଲା, ଏହି କଥାକୁ ଯିଏ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ କେବେ ବି ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ ଭୁଲ ଦୋଷାରୋପରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ; ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ନିରୋଧ ବିନା ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।
ତତ୍ର ଚାସ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯାତିଶ୍ଵଦ୍ଧାଦତ୍ତଵିଶିଷ୍ଟପାତ୍ରୋପଯୁକ୍ତାନ୍ନତୋଯାଦିନା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବଲପ୍ରାଣପୁଷ୍ଟିରଭୂତ ।। ୪-୧୩-
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଉପଯୁକ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣବଳ ବଢ଼ିଥିଲା।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଅନମିତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶିନିର୍ନାମାଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୪.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଅନମିତ୍ରଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶିନି।
ତସ୍ଯାପି ସତ୍ଯକଃ ସତ୍ଯକାତ୍ସାତ୍ଯକିର୍ଯୁଯୁଧାନାପରନାମା ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସତ୍ୟକ; ସତ୍ୟକଙ୍କରୁ ସାତ୍ୟକି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଯୁୟୁଧାନ ଭି କୁହାଯାଉଥିଲା।
ତସ୍ମାଦପି ସଂଜଯଃ ତତ୍ପୁତ୍ରଶ୍ଚ କୁଣିଃ କୁଣେର୍ଯୁଗନ୍ଧରଃ ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କଠାରୁ ସଞ୍ଜୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସଞ୍ଜୟଙ୍କର ପୁଅ କୁଣି, କୁଣିଙ୍କଠାରୁ ଯୁଗନ୍ଧର ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେତେ ଶୈନେଯାଃ ॥ ୪,୧୪.
ଏହେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଶିନିଙ୍କ ବଂଶଜ।
ଅନମିତ୍ରସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ଵୃଷ୍ଣିଃ ତସ୍ମାତ୍ଶ୍ଚଫଲ୍କଃ ତତ୍ପ୍ରଭାଵଃ କାଥେନ ଏଵ ॥ ୪,୧୪.
ଅନମିତ୍ରଙ୍କ ବଂଶରେ ବୃଷ୍ଣି ଥିଲେ; ବୃଷ୍ଣିଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ଵଫଳ୍କ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କାଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
ଶ୍ଵଫଲ୍କସ୍ଯାନ୍ଯଃ କନୀଯାଂଶ୍ଚିତ୍ରକୋନାମ ଭ୍ରାତା ॥ ୪,୧୪.
ଶ୍ଵଫଳ୍କଙ୍କ ଏକ କଣିଷ୍ଠ ଭାଇ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚିତ୍ରକ।
ଶ୍ଵଫଲ୍କାଦକ୍ରୂରୋ ଗାନ୍ଦିନ୍ଯାମଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୪.
ଶ୍ଵଫଳ୍କ ଓ ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କଠାରୁ ଆକୃର ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ତଥୋପମଦ୍ଗଃ ॥ ୪,୧୪.
ଏଭଳି ଉପମଦ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଉପମଦ୍ଗୋର୍ମୃଦାମୃଦଵିଶ୍ଵାରିମେଜଯଗିରିକ୍ଷତ୍ରୋପକ୍ଷତ୍ରଶତଘ୍ନାରିମର୍ଦନଧର୍ମଦୃଗ୍ଦୃଷ୍ଟଧର୍ମଗନ୍ଧମୋଜଵାହପ୍ରତିଵାହାଖ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରାଃସୁତାରାଖ୍ଯା କନ୍ଯା ଚ ॥ ୪,୧୪.
ଉପମଦ୍ଗଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଲେ: ମୃଦ, ଅମୃଦ, ବିଶ୍ୱାରି, ମେଜୟ, ଗିରିକ୍ଷତ୍ର, ଉପକ୍ଷତ୍ର, ଶତଘ୍ନ, ଅରିମର୍ଦ୍ଦନ, ଧର୍ମଦୃକ୍, ଦୃଷ୍ଟଧର୍ମ, ଗନ୍ଧମୋଜ, ବାହ, ପ୍ରତିବାହ; ତାଙ୍କ ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁତାରା।
ଦେଵଵାନୁପଦେଵଶ୍ଚାକ୍ରୂରପୁତ୍ରୌ ॥ ୪,୧୪.
ଦେବବାନ ଓ ଉପଦେବ ହେଲେ ଆକୃରଙ୍କର ପୁଅ।
ପୃଥୁଵିପୃଥୁପ୍ରମୁଖାଶ୍ଚିତ୍ରକସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ବହଵୋ ବଭୂଵୁଃ ॥ ୪,୧୪.
ଚିତ୍ରକଙ୍କର ବହୁତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୁ ଓ ବିପୃଥୁ ପ୍ରଧାନ।
କୁକୁରଭଜମାନଶୁଚିକଂବଲବର୍ହିଷାଖ୍ଯାସ୍ତଥାନ୍ଧକସ୍ଯ ଚତ୍ଵାରଃ ପୁତ୍ରାଃ ॥ ୪,୧୪.
କୁକୁରଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ: ଭଜମାନ, ଶୁଚି, କମ୍ବଳ ଓ ବର୍ହିଷାଖ; ଏଭଳି ଅନ୍ଧକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ।
କୁକୁରାଦ୍ଧୃଷ୍ଟଃ ତସ୍ମାଚ୍ଚ କପୋତରୋମା ତତଶ୍ଚ ଵିଲୋମା ତସ୍ମାଦପି ତୁଂବୁରସଖୋଽଭଵଦନୁସଂଜ୍ଞଶ୍ଚ ॥ ୪,୧୪.
କୁକୁରଠାରୁ ହୃଷ୍ଟ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ କପୋତରୋମା; ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଲୋମା; ବିଲୋମାଠାରୁ ତୁମ୍ବୁରଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଅନୁସଂଜ୍ଞା ଜନ୍ମିଥିଲେ।