ଅନଲ୍ପୋପାଦାନଂ ଚାସ୍ଯାସଂଶଯମତ୍ରାଽସୌ ମଣିଵରସ୍ତିଷ୍ଠିତୀତି କୃତାଧ୍ଯଵସାଯୋଽନ୍ଯତ୍ପ୍ରଯୋଜନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସକଲଯାଦଵସମାଜମାତ୍ମଗୃହ ଏଵାଚୀକରତ୍
ତାଙ୍କଠାରେ କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାରେ ଏହି ମଣି ଅଛି—ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷକୁ ଆଣି, ଅନ୍ୟ କାରଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ସମସ୍ତ ଯଦୁମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ଡାକିଲେ।
ତତ୍ର ଚୋପଵିଷ୍ଟେଷ୍ଵଖିଲେଷୁ ଯଦୁଷୁ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଯୋଜନମୁପନ୍ଯସ୍ଯ ପର୍ଯଵସିତେ ଚ ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରସଂଗାଂତରପରିହାସକଥାମକ୍ରୂରେଣ କୃତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନସ୍ତମକ୍ରୂରମାହ
ସମସ୍ତ ଯଦୁମାନେ ବସିବା ପରେ, ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହି, ସେଥିରେ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଅନ୍ୟ କଥା ଓ ହାସ୍ୟ-ମଜା କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅକୂରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦାନପତେ ଜାନୀମ ଏଵ ଵଯଂ ଯଥା ଶତଧନ୍ଵନା ତଦିଦମଖିଲଜଗତ୍ସାରଭୂତଂ ସ୍ଯମଂତକଂ ରତ୍ନଂ ଭଵତଃ ତଦଶ୍ଷୋରାଷ୍ଟ୍ରୋପକରକଂ ଭଵତ୍ସକାଶୋ! ତିଷ୍ଠତି ତିଷ୍ଠତୁ ସର୍ଵ ଏଵ ଵଯଂ ତତ୍ପ୍ରଭାଵଫଲଭୁଜଃ କିଂ ତ୍ଵେଷ ବଲଭଦ୍ରୋ ଽସ୍ମାନାଶଂକିତଵାଂଶ୍ତଦସ୍ମତ୍ପ୍ରୀତଯେ ଦର୍ଶଯସ୍ଵେତ୍ଯଭିଧାଯ ଜୋଷଂ ସ୍ଥିତେ ଭଗଵତି ଵାସୁଦେଵେ ସରତ୍ନସ୍ସୋଚିଂତଯତ୍
କିମତ୍ରାନୁଷ୍ଠେଯମନ୍ଯଥା ଚେଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହଂ ତତ୍କେଵଲାଂବରତିରୋଧାନମନ୍ଵିଷ୍ଯଂତୋ ରତ୍ନମେତେ ଦ୍ର କ୍ଷ୍ଯଂତି ଅତିଵିରୋଧୋ ନ କ୍ଷମ ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ତମଖିଲଜଗତ୍କାରଣଭୂତଂ ନାରାଯଣମାହକ୍ରୂରଃ
ଏଠାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଯଦି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି, ମୁଁ କହିବି। ଯଦି ସେମାନେ ମଣି ଲୁଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଖୋଜିବେ, ତେବେ ଦେଖିପାରିବେ; କିନ୍ତୁ ଏପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ବିରୋଧ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ଭାବି, ଅକୂର ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ନାରାୟଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ମମୈତତ୍ସ୍ଯମଂତକରତ୍ନଂ ଶତଧନୁଷା ସମର୍ପିତମପଗତେ ଚ ତସ୍ମିନ୍ନଦ୍ଯ ଶ୍ଵଃ ପରଶ୍ଵୋ ଵା ଭଗଵାନ୍ ଯାଚଯିଷ୍ଯତୀତି କୃତମତିରତିକୃଚ୍ଛ୍ରେଣୈତାଵଂତଂ କାଲମଧାରଯମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ଶତଧନ୍ୱନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ ଏତେ ଦିନ ଦୁଃଖରେ ରହିଛି, ଭାବିଥିଲି ଆଜି, କାଲି କିମ୍ବା ପରଦିନ ଭଗବାନ ଏହା ଚାହିଁବେ।
ତସ୍ଯ ଚ ଧାରଣଶ୍କ୍ଲୋଏ!ନାହମଶ୍ଷୋଓ!ପଭୋଗେଷ୍ଵସଂଗିମାନସୋ ନ ଵେଦ୍ମି ସ୍ଵସୁଖକଲାମପି
ଏହି ମଣି ଧାରଣ କରିବାରେ ଯେତେ ଦୁଃଖ ହେଉଛି, ମୁଁ ତାହାର ଉପଭୋଗରେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ରଖେନି, ଏବଂ ନିଜ ସୁଖର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନି।
ଏତାଵନ୍ମାତ୍ରମପ୍ଯଶ୍ଷୋରାଷ୍ଟ୍ରୋପକାରୀ ଧାରଯିତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋତି ଭଵାନ୍ମନ୍ଯତ ଇତ୍ଯାତ୍ମନା ନ ଚୋଦିତଵାନ୍
ଏତେକି ଦେଖି, ଆପଣ ରାଜ୍ୟର ଉପକାରୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭାର ବହନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବି, ନିଜେ ଆଗେଇ ଆସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦିଦଂ ସ୍ଯମଂତକରତ୍ନଂ ଗୃହ୍ଯତାମିଚ୍ଛଯା ଯସ୍ଯାଭିମତଂ ତସ୍ଯ ସମର୍ପ୍ଯତାମ୍
ତେଣୁ, ଏହି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେଉଁଠି ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଯାହା ପାଇଁ ଏହା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସେଉଁଠି ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ।
ତତଃ ସ୍ଵୋଦରଵସ୍ତ୍ରନିଗୋପିତମତିଲଘୁକନକସମୁଦ୍ଗକଗତଂ ପ୍ରକଟୀକୃତଵାନ୍
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଗୋଡ଼ା ଶାଢ଼ିରେ ଲୁଚାଇଥିବା, ଅତି ଛୋଟ ଏକ ସୁନାର ଡିବାରୁ ସେଠାରେ ରଖିଥିବା ମଣିଟିକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଇଲେ।
ତତଶ୍ଚ ନିଷ୍କ୍ରାମ୍ଯ ସ୍ଯମଂତକମଣିଂ ତସ୍ମିନ୍ଯଦୁକୁଲସମାଜେ ମୁମୋଚ
ତାପରେ, ସେ ବାହାରିଆସି, ଯଦୁମାନେ ଯେଉଁ ସଭାରେ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ରଖିଦେଲେ।
ମୁକ୍ତମାତ୍ରେ ଚ ତସ୍ମିନ୍ନତିକାନ୍ତ୍ଯା ତଦଖିଲମାସ୍ଥାନମୁଦ୍ଯୋତିତମ୍
ଏହି ମଣି ରଖାଯିବା ସହିତ, ତାହାର ଅସାଧାରଣ ଚମକରେ ସମଗ୍ର ସଭା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଲା।
ଅଥାହାକ୍ରୁରଃ ସ ଏଷ ମଣିଃ ଶତଧନ୍ଵନାସ୍ମାକଂ ସମର୍ପିତଃ ଯସ୍ଯାଯଂ ସ ଏନଂ ଗୃହ୍ଣାତୁ ଇତି
ତାପରେ ଅକୃର କହିଲେ, 'ଏହି ମଣି ଶତଧନ୍ବନ ଆମକୁ ଦେଇଥିଲେ; ଯାହାର ଏହା ଅଧିକାର, ସେ ଏହା ନେଉନ୍ତୁ।'
ତମାଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵଯାଦଵାନାଂ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵିସ୍ମିତମନସାଂ ଵାଚୋଽଶ୍ରୂଯଂତ
ଏହାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଯଦୁମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ।
ତମାଲୋକ୍ଯାତୀଵ ବଲଭଦ୍ରୋ ମମାଯମଚ୍ଯୁତେନୈଵ ସାମାନ୍ଯସ୍ସମନ୍ଵିଚ୍ଛିତ ଇତି କୃତସ୍ପୃହୋଽଭୂତ୍
ଏହି ମଣିକୁ ଦେଖି, ବଳରାମଙ୍କର ଏହା ପାଇଁ ବହୁତ ଆକାଂକ୍ଷା ହେଲା, 'ଏହା ମୋର, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ (କୃଷ୍ଣ) ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଏକ ସମାନ ଭାବେ ଚାହାଁନ୍ତି' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ମମୈଵାଯଂ ପିତୃଧନମିତ୍ଯତୀଵ ଚ ସତ୍ଯଭାମାପି ସ୍ପୃହଯାଂଚକାର
ସତ୍ୟଭାମା ମଧ୍ୟ ଏହି ମଣିକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ, 'ଏହା ମୋର ବାପାଙ୍କର ଧନ' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ବଲସତ୍ଯାଵଲୋକନାତ୍କୃଷ୍ଣୋପ୍ଯାତ୍ମାନଂ ଗୋଚକ୍ରାଂତରାଵସ୍ଥିତମିଵ ମେନେ
ବଳରାମ ଏବଂ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ନିଜକୁ ଦୁଇଟି ଶିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅଟକିଥିବା ବଏଳ ପରି ମନେ କଲେ।
ସକଲଯାଦଵସମକ୍ଷଂ ଚାକ୍ରୂରମାହ
ସମସ୍ତ ଯଦୁମାନେ ସାମ୍ନାରେ, କୃଷ୍ଣ ଅକୃରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏତଦ୍ଧି ମଣିରତ୍ନମାତ୍ମସଂଶୋଧନାଯ ଏତେଷାଂ ଯଦୂନାଂ ମଯା ଦର୍ଶିତମ୍ ଏତଚ୍ଚ ମମ ବଲଭଦ୍ର ସ୍ଯ ଚ ସାମାନ୍ଯଂ ପିତୃଧନଂ ଚୈତତ୍ସତ୍ଯଭାମାଯା ନାନ୍ଯସ୍ଯୈତତ୍
ଏହି ମଣିକୁ ମୁଁ ଏହି ଯଦୁମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଦେଖାଇଛି; ଏହା ମୋ, ବଳରାମ ଏବଂ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସାଧାରଣ ପିତୃଧନ; ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାରି ନୁହେଁ।
ଏତଚ୍ଚ ସର୍ଵକାଲଂ ଶୁଚିନା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଦିଗୁଣଵତା ଧ୍ରିଯମାଣମଶ୍ଷୋରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯୋପକାରକମଶୁଚିନା ଧ୍ରିଯମାଣମାଧାରମେଵ ହଂତି
ଏହି ମଣି ସଦା ସମୟରେ ଏକ ପବିତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଖିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଅପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ରଖିବେ, ସେ ରାଜ୍ୟକୁ ଉପକାର କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ରାଜ୍ୟର ମୂଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଅତୋହମସ୍ଯ ଷୋଡଶସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରପରିଗ୍ରହାଦସମର୍ଥୋ ଧାରଣେ କଥମେତତ୍ସତ୍ଯଭାମା ସ୍ଵୀକରୋତି
ତେଣୁ, ମୋର ଷୋଳ ହଜାର ମହିଳା ସ୍ତ୍ରୀ ଥିବାରୁ, ମୁଁ ଏହି ମଣିକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା ସତ୍ୟଭାମା କିପରି ନେବେ?
ଆର୍ଯବଲଭଦ୍ରେଣାପି ମଦିରାପାନାଦ୍ଯଶ୍ଷୋଓ!ପଭୋଗପରିତ୍ଯାଗଃ କାର୍ଯଃ
ଆର୍ଯ୍ୟ ବଳରାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏବେ ମଦ୍ୟପାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଗ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ତଦଲଂ ଯଦୁଲୋକୋଯଂ ବଲଭଦ୍ରଃ ଅହଂ ଚ ସତ୍ଯା ଚ ତ୍ଵାଂ ଦାନପତେ ପ୍ରାର୍ଥଯାମଃ
ତେଣୁ, ଯଦୁମାନେ ଏହା ଜାଣନ୍ତୁ—ବଳରାମ, ସତ୍ୟଭାମା ଏବଂ ମୁଁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ, ଦାନପତି।
ତଦ୍ଭଵାନେଵ ଧାରଯିତୁଂ ସମର୍ଥଃ
ତେଣୁ, ଏହି ମଣିକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ କେବଳ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
ତ୍ଵଦ୍ଧୃତଂ ଚାସ୍ଯ ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯୋପକାରକଂ ତଦ୍ଭଵାନଶ୍ଷୋରାଷ୍ଟ୍ରନିମିତ୍ତମେତତ୍ପୂର୍ଵଵଦ୍ଧାରଯତ୍ଵନ୍ଯନ୍ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦାନପତିସ୍ତଥେତ୍ଯାହ ଜଗ୍ରାହ ଚ ତନ୍ମହାରତ୍ନମ୍
ଆପଣ ଏହା ଧାରଣ କଲେ ରାଜ୍ୟର ଉପକାର ହୁଏ; ତେଣୁ, ପୂର୍ବବାଣ୍ଟି ଏହା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆପଣ ରଖନ୍ତୁ—ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦାନପତି 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ସେଇ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିକୁ ନେଇଲେ।
ତତଃପ୍ରଭୃତ୍ଯକ୍ରୂରଃ ପ୍ରକଟେନୈଵ ତେନାତିଜାଜ୍ଜ୍ଵଲ୍ଯମାନେନାତ୍ମକଂଠାଵସକ୍ତେନାଦିତ୍ଯ ଇଵାଂଶୁମାଲୀ ଚଚାର
ସେଇ ସମୟରୁ ଆକୃର ଖୋଲାମେଳା ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଗଳାକୁ ଆଲୋକର ଚମକ ଲଗିଥିଲା, ସେଠିପାଇଁ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ତାରାମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେତଦ୍ଭଗଵତୋ ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିକ୍ଷାଲନଂ ଯଃ ସ୍ମରତି ନ ତସ୍ଯ କଦାଚିଦଲ୍ପାପି ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିର୍ଭଵତି ଅଵ୍ଯାହତାଖିଲେଂଦ୍ରି ଯଶ୍ଚାଖିଲପାପମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୋତି
ଯେଉଁଠି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭୁଲ ଦୋଷାରୋପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥିଲା, ଏହି କଥାକୁ ଯିଏ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ କେବେ ବି ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ ଭୁଲ ଦୋଷାରୋପରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ; ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ନିରୋଧ ବିନା ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।
ତତ୍ର ଚାସ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯାତିଶ୍ଵଦ୍ଧାଦତ୍ତଵିଶିଷ୍ଟପାତ୍ରୋପଯୁକ୍ତାନ୍ନତୋଯାଦିନା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବଲପ୍ରାଣପୁଷ୍ଟିରଭୂତ ।। ୪-୧୩-
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଉପଯୁକ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣବଳ ବଢ଼ିଥିଲା।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଅନମିତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶିନିର୍ନାମାଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୪.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଅନମିତ୍ରଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶିନି।
ତସ୍ଯାପି ସତ୍ଯକଃ ସତ୍ଯକାତ୍ସାତ୍ଯକିର୍ଯୁଯୁଧାନାପରନାମା ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସତ୍ୟକ; ସତ୍ୟକଙ୍କରୁ ସାତ୍ୟକି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଯୁୟୁଧାନ ଭି କୁହାଯାଉଥିଲା।
ତସ୍ମାଦପି ସଂଜଯଃ ତତ୍ପୁତ୍ରଶ୍ଚ କୁଣିଃ କୁଣେର୍ଯୁଗନ୍ଧରଃ ॥ ୪,୧୪.
ତାଙ୍କଠାରୁ ସଞ୍ଜୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସଞ୍ଜୟଙ୍କର ପୁଅ କୁଣି, କୁଣିଙ୍କଠାରୁ ଯୁଗନ୍ଧର ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ହେ ଦାନଶୀଳ, ଆମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣୁଛୁଁ ଯେ, ଏହି ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାର, ଶତଧନ୍ୱନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ତୁମଠାରେ ରହିଛି, ରାଜ୍ୟକୁ ଉପକାର କରୁଛି; ଏହା ତୁମଠାରେ ରହୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିବା। କିନ୍ତୁ ବଳଭଦ୍ର ଆମ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛନ୍ତି—ତେଣୁ ଆମ ପ୍ରେମ ପାଇଁ ଦୟାକରି ଏହା ଦେଖାଅ। ଏପରି କହି, ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ ନିରବ ରହିଲେ, ମଣିର ମାଲିକ ଭାବିଲେ।