ଯଦ୍ଯସ୍ମତ୍ପରିତ୍ରାଣାସମର୍ଥଂ ଭଵାନାତ୍ମାନମଧିଗଚ୍ଛତି ତଦଯମସ୍ମତ୍ତସ୍ତାଵନ୍ମଣିଃ ସଂଗୃହ୍ଯ ରକ୍ଷ୍ଯତାମିତି
ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ମଣି ଆପଣ ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ।
ଏକମୁକ୍ତଃ ସୋଽପ୍ଯାହ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଅନ୍ୟଜଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯଦ୍ଯଂତ୍ଯଯାମପ୍ଯଵସ୍ଥାଯାଂ ନ କସ୍ମୈଚିଦ୍ଭଵାନ୍ କଥଯିଷ୍ଯତି ତଦହମେତଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମୀତି
ଯଦି ଶେଷ ସମୟରେ ତୁମେ କାହାକୁ କିଛି କହିବେ ନାହିଁ, ତଥାପି ମୁଁ ସେ ମଣିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଁବି।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଚାକ୍ରୂରସ୍ତନ୍ମଣିରତ୍ନଂ ଜଗ୍ରାହ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ ଅକୃର ଏହି ମଣିକୁ ନେଲେ।
ଶତଧନୁରପ୍ଯ ତୁଲଵେଗାଂ ଶତଯୋଜନଵାହିନୀଂ ଵଡଵାମାରୁହ୍ଯାପକ୍ରାଂତଃ
ଶତଧନ୍ବନ ଏକ ବେଶି ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଯାଇପାରେ, ପଳାଇଗଲେ।
ଶୈଵ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵମେଘପୁଷ୍ପବଲାହକାଶ୍ଵଚତୁଷ୍ଟଯଯୁକ୍ତରଥସ୍ଥିତୌ ବଲଦେଵଵାସୁଦେଵୌ ତମନୁପ୍ରଯାତୌ
ବଳରାମ ଓ ବାସୁଦେବ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା — ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଓ ବଳାହକ — ଯୋଗାଯୋଗି ରଥରେ ଚଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ସା ଚ ଵଡଵା ଶତଯୋଜନପ୍ରମାଣମାର୍ଗମତୀତା ପୁନରପି ଵାହ୍ଯମାନା ମିଥିଲାଵନୋଦ୍ଦେଶୋ! ପ୍ରାଣାନୁତ୍ସସର୍ଜ
ସେ ଘୋଡ଼ା ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ରାସ୍ତା ଚାଲି, ପୁଣି ଚଳାଯାଉଥିବାବେଳେ ମିଥିଲା ଅଞ୍ଚଳରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଲା।
ଶତଧନୁରପି ତାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପଦାତିରେଵାଦ୍ର ଵତ୍
ଶତଧନ୍ବନ ସେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋପି ବଲଭଦ୍ର ମାହ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତାଵଦତ୍ର ସ୍ଯଂଦନେ ଭଵତା ସ୍ଥେଯମହମେନମଧମାଚାରଂ ପଦାତିରେଵ ପଦାତିମନୁଗମ୍ଯ ଯାଵଦ୍ଘାତଯାମି ଅତ୍ର ହି ଭୂଭାଗେ ଦୃଷ୍ଟଦୋଷାସ୍ସଭଯା ଅତୋ ନୈତେଶ୍ଵା ଭଵତେମଂ ଭୂମିଭାଗମୁଲ୍ଲଂଘନୀଯାଃ
ତୁମେ ଏଠାରେ ରଥରେ ରୁହ, ମୁଁ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବି। ଏଠାର ରାଜାମାନେ ସତର୍କ ଓ ଭୟଭୀତ, ତେଣୁ ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ଏହି ଭୂମିକୁ ରଥରେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବଲଦେଵୋ ରଥ ଏଵ ତସ୍ଥୌ
ବଳରାମ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ରଥରେ ରହିଲେ।
କୃଷ୍ଣୋପି ଦ୍ଵିକ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ଭୂମିଭାଗମନୁସୃତ୍ଯ ଦୂରସ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ଚକ୍ରଂ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଶତଧନୁଷଶ୍ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ
କୃଷ୍ଣ ଦୁଇ କ୍ରୋଶ ଦୂର ଯାଇ, ଦୂରରୁ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି, ଶତଧନ୍ବନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛରୀରାଂବରାଦିଷୁ ଚ ବହୁପ୍ରକାରମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ନପି ସ୍ଯମଂତକମଣିଂ ନାଵାପ ପଦା ତଦୋପଗମ୍ଯ ବଲଭଦ୍ର ମାହ
ସେ ଶରୀର, ପୋଶାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଭଲଭାବେ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ତାପରେ ସେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ।
ଵୃଥୈଵାସ୍ମାଭିଃ ଶତଧନୁର୍ଘାତିତଃ ନ ପ୍ରାପ୍ତମଖିଲଜଗତ୍ସାରଭୂତଂ ତନ୍ମହାରତ୍ନଂ ସ୍ଯମଂତକାଖ୍ଯମିତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯୋଦ୍ଭୂତକୋପୋ ବଲଦେଵୋ ଵାସୁଦେଵମାହ
ଅମେ ଅନ୍ୟଥାରେ ଶତଧନ୍ବନକୁ ମାରିଦେଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାର, ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଳରାମ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଧିକ୍ତ୍ଵାଂ ଯସ୍ତ୍ଵମେଵମର୍ଥଲିପ୍ସୁରେତଚ୍ଚ ତେ ଭ୍ରାତୃତ୍ଵାନ୍ମଯା କ୍ଷାଂତଂ ତଦଯଂ ପଂଥାସ୍ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଗମ୍ଯତାଂ ନ ମେ ଦ୍ଵାରକଯା ନ ତ୍ଵଯା ନ ଚାଶ୍ଷୋବଂଧୁଭିଃ କାର୍ଯ୍ଯମଲମଲମେଭିର୍ମମାଗ୍ରତୋଽଲୀକଶପଥୈରିତ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ଯ ତତ୍କଥାଂ କଥଂଚିତ୍ପ୍ରସାଦ୍ଯମାନୋପି ନ ତସ୍ଥୌ
ତୁମେ ଏତେ ଧନଲୋଭୀ, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମେ ମୋ ଭାଇ ଥିବାରୁ ସହିଛି। ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯାଅ, ମୋତେ ଦ୍ୱାରକା, ତୁମେ କିମ୍ବା ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତିକଥା ଦରକାର ନାହିଁ। ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ, ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ! କୃଷ୍ଣ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ବଳରାମ ରୁହିଲେ ନାହିଁ।
ସ ଵିଦେହପୁରୀଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ସେ ବିଦେହା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଜନକରାଜଶ୍ଚାର୍ଘ୍ଯପୂର୍ଵକମେନଂ ଗୃହଂ ପ୍ରଵେଶଯାମାସ
ଜନକ ରାଜା ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।
ସ ତତ୍ରୈଵ ଚ ତସ୍ଥୌ
ସେ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋଽପି ଦ୍ଵାରକାମାଜଗାମ
ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯାଵଚ୍ଚ ଜନକରାଜଗୃହେ ବଲଭଦ୍ରୋ ଽଵତସ୍ଥେ ତାଵଦ୍ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ସକାଶାଦ୍ଗଦାଶିକ୍ଷାମଶିକ୍ଷଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ବଳଭଦ୍ର ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ରହୁଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସେଠାରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ଶିଖିଲେ।
ଵର୍ଷତ୍ରଯାଂତେ ଚ ବଭ୍ରୂଗ୍ରସେନପ୍ରଭୃତିଭିର୍ଯାଦଵୈର୍ନ ତଦ୍ର ତ୍ନଂ କୃଷ୍ଣେନାଽପହୃତମିତି କୃତାଵଗତିଭିର୍ଵିଦେହନଗରୀଂ ଗତ୍ଵା ବଲଦେଵସ୍ସଂପ୍ରତ୍ଯାଯ୍ଯ ଦ୍ଵାରକାମାନୀତଃ
ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ବଭ୍ରୁ ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯାଦବମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ ସେ ମଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନ ନିଆଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ବିଦେହ ନଗରକୁ ଯାଇ, ବଳରାମଙ୍କୁ ବୁଝେଇ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଫେରେଇ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆଣିଲେ।
ଅକ୍ରୂରୋପ୍ଯୁତ୍ତମମଣିସମୁଦ୍ଭୂତସୁଵର୍ଣେନ ଭଗଵଦ୍ଧ୍ଯାନପରୋଽନଵରତଂ ଯଜ୍ଞାନିଯାଜ
ଅକୃର, ଭଗବାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହି, ସେଇ ଉତ୍ତମ ମଣିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୁନାରେ ସଦା ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ।
ସଵନଗତୌ ହି କ୍ଷତ୍ରିଯଵୈଶ୍ଯୌ ନିଘ୍ନନ୍ବ୍ରହ୍ମହା ଭଵତୀତ୍ଯେଵଂପ୍ରକାରଂ ଦୀକ୍ଷାକଵଚଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟ ଏଵ ତସ୍ଥୌ
ଯେତେବେଳେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳକୁ ଯାଉଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ନଶ୍ଟ ହେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୀକ୍ଷା ଓ ତାହାର ସୁରକ୍ଷା ରହିଥିବାରୁ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିଵର୍ଷାଣ୍ଯେଵଂ ତନ୍ମଣିପ୍ରଭାଵାତ୍ତତ୍ରୋପସର୍ଗଦୁର୍ଭିକ୍ଷମାରିକାମରଣାଦିକଂ ନାଭୂତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେଇ ମଣିର ଶକ୍ତିରୁ ବାଉନ୍ଷଠିଏ ବର୍ଷ ଧରି ସେଠାରେ କେହି ଦୁଃଖ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ରୋଗ ବା ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥାକ୍ରୂରପକ୍ଷୀଯୈର୍ଭୋଜୈଶ୍ଶତ୍ରୁଘ୍ନେ ସାତ୍ଵତସ୍ଯ ପ୍ରପୌତ୍ରେ ଵ୍ଯାପାଦିତେ ଭୋଜୈସ୍ସହାକ୍ରୂରୋ ଦ୍ଵାରକାମପହାଯାପକ୍ରାନ୍ତଃ
ତାପରେ, ଆକୃରଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥିବା ଭୋଜମାନେ ସାତ୍ୱତଙ୍କ ପରପୁତ୍ର ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ତାପରେ ଆକୃର ଭୋଜମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକା ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ତଦପକ୍ରାଂତିଦିନାଦାରଭ୍ଯ ତତ୍ରୋପସର୍ଗଦୁର୍ଭିକ୍ଷଵ୍ଯାଲାନାଵୃଷ୍ଟିମାରିକାଦ୍ଯୁପଦ୍ର ଵା ବଭୂଵୁଃ
ସେ ଦିନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେଠାରେ ଦୁଃଖ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ବନ୍ୟପଶୁ, ଅବର୍ଷା, ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିପଦ ଆସିଲା।
ଅଥ ଯାଦଵା ବଲଭଦ୍ରୋ ଗ୍ରସେନସମଵେତା ମଂତ୍ରମମଂତ୍ରଯନ୍
ତାପରେ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଉଗ୍ରସେନ ସହିତ ଯାଦବମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ଭଗଵାନୁରଗାରିକେତନଃ କିମିଦମେକଦୈଵ ପ୍ରଚୁରୋପଦ୍ର ଵାଗମନମେତଦାଲୋଚ୍ଯତାମିତ୍ଯୁକ୍ତେଂଧକନାମା ଯଦୁଵୃଦ୍ଧଃ ପ୍ରାହ
ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭଗବାନ କହିଲେ, "ଏହି ଅନେକ ବିପଦ ଏକାଠି କାହିଁକି ଆସିଲା? ଏହା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉ।" ଏହା ଶୁଣି ଆନ୍ଧକ ନାମକ ଏକ ଯଦୁ ବୃଦ୍ଧ କହିଲେ।
ଅସ୍ଯାକ୍ରୂରସ୍ଯ ପିତୃଶ୍ଵଫଲ୍କୋ ଯତ୍ର ଯତ୍ରାଭୂତ୍ତତ୍ରତତ୍ର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷମାରିକାନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିକଂ ନାଭୂତ୍
ଏହି ଅକୃରଙ୍କ ପିତା ଶ୍ଵଫଳ୍କ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାରେ କେବେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ରୋଗ, ଅବର୍ଷା ଆଦି ହୋଇନଥିଲା।
କାଶୀରାଜସ୍ଯ ଵିଷଯେ ତ୍ଵନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ଶ୍ଵଫଲ୍କୋ ନୀତଃ ତତଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଦେଵୋ ଵଵର୍ଷ
କାଶୀରାଜଙ୍କ ଦେଶରେ ଅବର୍ଷା ହେଉଥିବାବେଳେ ଶ୍ଵଫଳ୍କଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ସହିତ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଦେବତାମାନେ ବର୍ଷା କରିଲେ।