ନ ହ୍ଯନୁଲ୍ଲଂଘ୍ଯ ପରପାଦପଂ ତତ୍କୃତନୀଡାଶ୍ରଯିଣୋ ଵିହଂଗମା ଵଧ୍ଯଂତେ ତଦଲମମୁନାସ୍ମତ୍ପୁରତଃ ସୌକପ୍ରୋରିତଵାକ୍ଯପରିକରେଣେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵାରକାମଭ୍ଯେତ୍ଯୈକାଂତେ ବଲଦେଵଂ ଵାସୁଦେଵଃ ପ୍ରାହ
ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଗଛରେ ଘଉଁ ବନେଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ସେହି ଗଛକୁ କେବେ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ କିଛି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।' ଏପରି କହି, ବାସୁଦେବ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ ଏକାନ୍ତରେ ବଳରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମୃଗଯାଗତଂ ପ୍ରସେନମଟଵ୍ଯାଂ ମୃଗପତିର୍ଜଘାନ
ସିକାର କରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ବେଳେ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ସିଂହ ମାରିଦେଲା।
ସତ୍ରାଜିତୋଽପ୍ଯଧୁନା ଶତଧନ୍ଵନା ନିଧନଂ ପ୍ରାପିତଃ
ଏବେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶତଧନ୍ବା ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ତଦୁଭଯଵିନାଶାତ୍ତନ୍ମଣିରତ୍ନମାଵାଭ୍ଯାଂ ସାମାନ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାରୁ, ଏହି ମଣି ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ସାଧାରଣ ସମ୍ପତ୍ତି ହେବ।
ତଦୁତ୍ତିଷ୍ଠାରୁହ୍ଯତାଂ ରଥଃ ଶତଧନ୍ଵନିଧନାଯୋଦ୍ଯମଂ କୁର୍ଵିତ୍ଯଭିହିତସ୍ତଥେତି ସମନ୍ଵିଚ୍ଛିତଵାନ୍
ତେଣୁ, ଉଠ ଓ ରଥରେ ଚଢ଼; ଆସ, ଶତଧନ୍ବାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।' ଏପରି କହିଲେ, ସେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କୃତୋଦ୍ଯମୌ ଚ ତାଵୁଭାଵୁପଲଭ୍ଯ ଶତଧନ୍ଵା କୃତଵର୍ମାଣମୁପେତ୍ଯ ପାର୍ଷ୍ଣିପୂରଣକର୍ମନିମିତ୍ତମଚୋଦଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଁଜଣେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଶତଧନ୍ବା କୃତବର୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ରଥର ପଛ ଭାଗ ପୂରଣ କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଆହ ଚୈନଂ କୃତଵର୍ମା
ତାକୁ କୃତବର୍ମା କହିଲେ।
ନାଽହଂ ବଲଦେଵଵାସୁଦେଵାଭ୍ଯାଂ ସହ ଵିରୋଧାଯାଲମିତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚାକ୍ରୂରମଚୋଦଯତ୍
ମୁଁ ବଳରାମ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ।' ଏପରି କହି, ସେ ଆକୃରୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ନ ହି କଶ୍ଚିଦ୍ଭଗଵତା ପାଦପ୍ରହାରପରିକଂପିତଜଗତ୍ତ୍ରଯେଣ ସୁରରିଷୁଵନିତାଵୈଧଵ୍ଯକାରିଣା ପ୍ରବଲରିପୁଚକ୍ରାପ୍ରତିହତଚକ୍ରେଣ ଚକ୍ରିଣା ମଦମୁଦିତନଯନାଵଲୋକନାଖିଲନିଶାତନେନାତିଗୁରୁଵୈରିଵାରଣାପକର୍ଷଣା-ଵିକୃତମହିମୋରୁସୀରେମ ସୀରିଣା ଚ ସହ ସକଲଜଗଦ୍ଵଂଦ୍ଯାନାମମରଵରାଣାମପି ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସମର୍ଥଃ
କିମୁତାହଂ ତଦନ୍ଯଶ୍ଶରଣମଭିଲଷ୍ଯତାମିତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଶତଧନୁରାହ
ଯଦି ତୁମେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ତାହା ଖୋଜ।' ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶତଧନ୍ବା ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯଦ୍ଯସ୍ମତ୍ପରିତ୍ରାଣାସମର୍ଥଂ ଭଵାନାତ୍ମାନମଧିଗଚ୍ଛତି ତଦଯମସ୍ମତ୍ତସ୍ତାଵନ୍ମଣିଃ ସଂଗୃହ୍ଯ ରକ୍ଷ୍ଯତାମିତି
ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ମଣି ଆପଣ ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ।
ଏକମୁକ୍ତଃ ସୋଽପ୍ଯାହ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଅନ୍ୟଜଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯଦ୍ଯଂତ୍ଯଯାମପ୍ଯଵସ୍ଥାଯାଂ ନ କସ୍ମୈଚିଦ୍ଭଵାନ୍ କଥଯିଷ୍ଯତି ତଦହମେତଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମୀତି
ଯଦି ଶେଷ ସମୟରେ ତୁମେ କାହାକୁ କିଛି କହିବେ ନାହିଁ, ତଥାପି ମୁଁ ସେ ମଣିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଁବି।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଚାକ୍ରୂରସ୍ତନ୍ମଣିରତ୍ନଂ ଜଗ୍ରାହ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ ଅକୃର ଏହି ମଣିକୁ ନେଲେ।
ଶତଧନୁରପ୍ଯ ତୁଲଵେଗାଂ ଶତଯୋଜନଵାହିନୀଂ ଵଡଵାମାରୁହ୍ଯାପକ୍ରାଂତଃ
ଶତଧନ୍ବନ ଏକ ବେଶି ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଯାଇପାରେ, ପଳାଇଗଲେ।
ଶୈଵ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵମେଘପୁଷ୍ପବଲାହକାଶ୍ଵଚତୁଷ୍ଟଯଯୁକ୍ତରଥସ୍ଥିତୌ ବଲଦେଵଵାସୁଦେଵୌ ତମନୁପ୍ରଯାତୌ
ବଳରାମ ଓ ବାସୁଦେବ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା — ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଓ ବଳାହକ — ଯୋଗାଯୋଗି ରଥରେ ଚଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ସା ଚ ଵଡଵା ଶତଯୋଜନପ୍ରମାଣମାର୍ଗମତୀତା ପୁନରପି ଵାହ୍ଯମାନା ମିଥିଲାଵନୋଦ୍ଦେଶୋ! ପ୍ରାଣାନୁତ୍ସସର୍ଜ
ସେ ଘୋଡ଼ା ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ରାସ୍ତା ଚାଲି, ପୁଣି ଚଳାଯାଉଥିବାବେଳେ ମିଥିଲା ଅଞ୍ଚଳରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଲା।
ଶତଧନୁରପି ତାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପଦାତିରେଵାଦ୍ର ଵତ୍
ଶତଧନ୍ବନ ସେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋପି ବଲଭଦ୍ର ମାହ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତାଵଦତ୍ର ସ୍ଯଂଦନେ ଭଵତା ସ୍ଥେଯମହମେନମଧମାଚାରଂ ପଦାତିରେଵ ପଦାତିମନୁଗମ୍ଯ ଯାଵଦ୍ଘାତଯାମି ଅତ୍ର ହି ଭୂଭାଗେ ଦୃଷ୍ଟଦୋଷାସ୍ସଭଯା ଅତୋ ନୈତେଶ୍ଵା ଭଵତେମଂ ଭୂମିଭାଗମୁଲ୍ଲଂଘନୀଯାଃ
ତୁମେ ଏଠାରେ ରଥରେ ରୁହ, ମୁଁ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବି। ଏଠାର ରାଜାମାନେ ସତର୍କ ଓ ଭୟଭୀତ, ତେଣୁ ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ଏହି ଭୂମିକୁ ରଥରେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବଲଦେଵୋ ରଥ ଏଵ ତସ୍ଥୌ
ବଳରାମ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ରଥରେ ରହିଲେ।
କୃଷ୍ଣୋପି ଦ୍ଵିକ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ଭୂମିଭାଗମନୁସୃତ୍ଯ ଦୂରସ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ଚକ୍ରଂ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଶତଧନୁଷଶ୍ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ
କୃଷ୍ଣ ଦୁଇ କ୍ରୋଶ ଦୂର ଯାଇ, ଦୂରରୁ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି, ଶତଧନ୍ବନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛରୀରାଂବରାଦିଷୁ ଚ ବହୁପ୍ରକାରମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ନପି ସ୍ଯମଂତକମଣିଂ ନାଵାପ ପଦା ତଦୋପଗମ୍ଯ ବଲଭଦ୍ର ମାହ
ସେ ଶରୀର, ପୋଶାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଭଲଭାବେ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ତାପରେ ସେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ।
ଵୃଥୈଵାସ୍ମାଭିଃ ଶତଧନୁର୍ଘାତିତଃ ନ ପ୍ରାପ୍ତମଖିଲଜଗତ୍ସାରଭୂତଂ ତନ୍ମହାରତ୍ନଂ ସ୍ଯମଂତକାଖ୍ଯମିତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯୋଦ୍ଭୂତକୋପୋ ବଲଦେଵୋ ଵାସୁଦେଵମାହ
ଅମେ ଅନ୍ୟଥାରେ ଶତଧନ୍ବନକୁ ମାରିଦେଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାର, ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଳରାମ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଧିକ୍ତ୍ଵାଂ ଯସ୍ତ୍ଵମେଵମର୍ଥଲିପ୍ସୁରେତଚ୍ଚ ତେ ଭ୍ରାତୃତ୍ଵାନ୍ମଯା କ୍ଷାଂତଂ ତଦଯଂ ପଂଥାସ୍ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଗମ୍ଯତାଂ ନ ମେ ଦ୍ଵାରକଯା ନ ତ୍ଵଯା ନ ଚାଶ୍ଷୋବଂଧୁଭିଃ କାର୍ଯ୍ଯମଲମଲମେଭିର୍ମମାଗ୍ରତୋଽଲୀକଶପଥୈରିତ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ଯ ତତ୍କଥାଂ କଥଂଚିତ୍ପ୍ରସାଦ୍ଯମାନୋପି ନ ତସ୍ଥୌ
ତୁମେ ଏତେ ଧନଲୋଭୀ, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମେ ମୋ ଭାଇ ଥିବାରୁ ସହିଛି। ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯାଅ, ମୋତେ ଦ୍ୱାରକା, ତୁମେ କିମ୍ବା ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତିକଥା ଦରକାର ନାହିଁ। ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ, ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ! କୃଷ୍ଣ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ବଳରାମ ରୁହିଲେ ନାହିଁ।
ସ ଵିଦେହପୁରୀଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ସେ ବିଦେହା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଜନକରାଜଶ୍ଚାର୍ଘ୍ଯପୂର୍ଵକମେନଂ ଗୃହଂ ପ୍ରଵେଶଯାମାସ
ଜନକ ରାଜା ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।
ସ ତତ୍ରୈଵ ଚ ତସ୍ଥୌ
ସେ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋଽପି ଦ୍ଵାରକାମାଜଗାମ
ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯାଵଚ୍ଚ ଜନକରାଜଗୃହେ ବଲଭଦ୍ରୋ ଽଵତସ୍ଥେ ତାଵଦ୍ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ସକାଶାଦ୍ଗଦାଶିକ୍ଷାମଶିକ୍ଷଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ବଳଭଦ୍ର ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ରହୁଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସେଠାରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ଶିଖିଲେ।
ଭଗବାନ୍ ଯାହାଙ୍କ ପାଦ ଆଘାତରେ ତିନି ଲୋକ କମ୍ପିଯାଏ, ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିଧବା କରନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋକନ୍ତି, ଗର୍ବିତମାନେ ଯାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ତଳୱାର ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଏବଂ ସତ୍ୟଭାମା ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, ଏମିତି ଭଗବାନ୍ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆମ୍ବେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି।