ସ୍ଯମଂତକମଣିରତ୍ନମପି ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ
ସେ ମଧ୍ୟ ଶିର ନମାଇ, ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିଟି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଅଚ୍ଯୁତୋପ୍ଯତିପ୍ରଣତାତ୍ତସ୍ମାଦଗ୍ରାହ୍ଯମପି ତନ୍ମଣିରତ୍ନମାତ୍ମସଂଶୋଧନାଯ ଜଗ୍ରାହ
ଅତ୍ୟଧିକ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ମଣି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ନେଇଲେ।
ସହ ଜାଂବଵତ୍ଯା ସ ଦ୍ଵାରକାମାଜଗାମ
ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ସହିତ ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ।
ଭଗଵଦାଗମନୋଦ୍ଭୂତହର୍ଷୋତ୍କର୍ଷସ୍ଯ ଦ୍ଵାରକାଵାସିଜନସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଵଲୋକନାତ୍ତତ୍କ୍ଷଣମେଵାତିପରିଣତଵଯସୋପି ନଵଯୌଵନମିଵାଭଵତ୍
ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନରେ, ଦ୍ୱାରକାର ଲୋକମାନେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ବୟସ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ନୂତନ ଯୌବନର ଅନୁଭୂତି କଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ସକଲଯାଦଵାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ସଭାଜଯାମାସୁଃ
ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଓ ମହିଳାମାନେ 'ଭାଗ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟରେ!' ବୋଲି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଭଗଵାନପି ଯଥାନୁଭୂତମଶ୍ଷଓଁ ଯାଦଵସମାଜେ ଯଥାଵଦାଚଚକ୍ଷେ
ଭଗବାନ୍ ଯାଦବମାନଙ୍କ ସଭାରେ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଘଟଣା କଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ କହିଲେ।
ସ୍ଯମଂତକଂ ଚ ସତ୍ରାଜିତାଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିପରିଶୁଦ୍ଧିମଵାପ
ସେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିଟି ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ ଓ ଭୁଲ୍ ଅଭିଯୋଗରୁ ନିଜକୁ ନିର୍ମଳ କଲେ।
ଜାଂବଵତୀଂ ଚାଂତଃପୁରେ ନିଵେଶଯାମାସ
ସେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରେ ବସାଇଲେ।
ସତ୍ରାଜିତୋପି ମଯାସ୍ଯାଭୂତମଲିନମାରୋପିତମିତି ଜାତସଂତ୍ରାସାତ୍ସ୍ଵସୁତାଂ ସତ୍ଯଭାମାଂ ଭଗଵତେ ଭାର୍ଯାର୍ଥଂ ଦଦୌ
ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିବାର ଭୟରେ, ସତ୍ରାଜିତ ତାଙ୍କ ଝିଅ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଦେଲେ।
ତାଂ ଚାକ୍ରୂରକୃତଵର୍ମଶତଧନ୍ଵପ୍ରମୁଖା ଯାଦଵାଃ ପ୍ରାଗ୍ଵରଯାମ୍ବଭୂଵୁଃ
ତା'ପୂର୍ବରୁ ଅକୃର, କୃତବର୍ମା, ଶତଧନ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କ ହାତ ଚାହିଁଥିଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ପ୍ରଦାନାଦଵଜ୍ଞାତମେଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନାଃ ସତ୍ରାଜିତେ ଵୈରାନୁବଂଧଂ ଚକ୍ରୁଃ
ଏହି ଦାନରେ ନିଜମାନେ ଅବମାନିତ ଭାବି, ସେମାନେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅକ୍ରୂରକୃତଵର୍ମପ୍ରମୁଖାଶ୍ଚ ଶତଧନ୍ଵାନମୂଚୁଃ
ଅକୃର, କୃତବର୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶତଧନ୍ବଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଅଯମତୀଵ ଦୁରାତ୍ମା ସତ୍ରାଜିତୋ ଯୋଽସ୍ମାଭିର୍ଭଵତା ଚ ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽପ୍ଯାତ୍ମଜାମସ୍ମାନ୍ ଭଵଂତଂ ଚାଵିଗଣଯ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍
ଏହି ସତ୍ରାଜିତ ଖରାପ ମନିଷ୍ଯ। ଆମେ ଓ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଝିଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆମକୁ ଓ ତୁମକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ଝିଅକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ତଦଲମନେନ ଜୀଵତା ଘାତଯିତ୍ଵୈନଂ ତନ୍ମହାରତ୍ନଂ ସ୍ଯମଂତକାଖ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା କିଂ ନ ଗୃହ୍ଯତେ ଵଯମଭ୍ଯୁପପତ୍ସ୍ଯାମୋ ଯଦ୍ଯଚ୍ଯୁତସ୍ତଵୋପରି ଵୈରାନୁବଂଧଂ କରିଷ୍ଯତୀତ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯସାଵପ୍ଯାହ
ଏହି ମନିଷ୍ଯଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିବା ଦରକାର ନାହିଁ! ତାଙ୍କୁ ମାରି, ସେଇ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ୍ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିଟି ନେଇନ। ତୁମେ ଏହା ନେଉନାହିଁ କାହିଁକି? ଆମେ ତୁମ ସହଯୋଗ କରିବୁ। ଯଦି ଏହି କାରଣରେ ଅଚ୍ୟୁତ ତୁମ ଉପରେ ଦ୍ୱେଷ ଧରିବେ, ଆମେ ତୁମ ପକ୍ଷରେ ରହିବୁ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶତଧନ୍ବ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି।'
ଜତୁଗୃହଦଗ୍ଧାନାଂ ପାଂଡୁତନଯାନାଂ ଵିଦିତପରମାର୍ଥୋଽପି ଭଗଵାନ୍ ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଯତ୍ନଶୈଥିଲ୍ଯକରଣାର୍ଥଂ ପାର୍ଥାନୁକୂଲ୍ଯକରଣାଯ ଵାରଣାଵତଂ ଗତଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜାତୁଗୃହରେ ପୋଡ଼ିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜଣାଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ୍ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା କମ୍ କରିବାକୁ କିମ୍ବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ବାରଣାବତକୁ ଗଲେ।
ଗତେ ଚ ତସ୍ମିନ୍ ସୁପ୍ତମେଵ ସତ୍ରାଜିତଂ ଶତଧନ୍ଵା ଜଘାନ ମଣିରତ୍ନଂ ଚାଦଦାତ୍
ସେଠାକୁ ଯିବା ପରେ ଓ ସେ ଶୁଅଁଥିବାବେଳେ, ଶତଧନ୍ବା ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ମଣି ନେଇଗଲେ।
ପିତୃଵଧାମର୍ଷପୂର୍ଣା ଚ ସତ୍ଯଭାମା ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ଯଂଦନମାରୂଢା ଵାରଣାଵତଂ ଗତ୍ଵା ଭଗଵତେଽହଂ ପ୍ରତିପାଦିତେତ୍ଯକ୍ଷାଂତିମତା ଶତଧନ୍ଵନାଽସ୍ମତ୍ପିତା ଵ୍ଯାପାଦିତଃ ତଚ୍ଚ ସ୍ଯମଂତକମଣିରତ୍ନମପହୃତଂ ଯସ୍ଯାଵଭାସନେନାପହୃତତିମିରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସତ୍ୟଭାମା ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବାରଣାବତକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇଛି; ନିର୍ଦୟ ଶତଧନ୍ବା ଆମ ପିତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଚୋରି କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ତିନି ଲୋକର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେବ।'
ତଦିଯଂ ତ୍ଵଦୀଯାପହାସନା ତଦାଲୋଚ୍ଯ ଯଦତ୍ର ଯୁକ୍ତଂ ତତ୍କ୍ରିଯତାମିତି କୃଷ୍ଣମାହ
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ଆପଣଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ; ଯାହା ଉଚିତ ଭାବି, ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।'
ତଯା ଚୈଵମୁକ୍ତଃ ପରିତୁଷ୍ଟାଂତଃ କରଣୋଽପି କୃଷ୍ଣଃ ସତ୍ଯଭାମାମମର୍ଷତାମ୍ରନଯନଃ ପ୍ରାହ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା କୃଷ୍ଣ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଆଖି ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସତ୍ଯେ ସତ୍ଯଂ ମମୈଵୈଷାପହାସନା ନାହମେତାଂ ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନସ୍ସହିଷ୍ଯେ
ସତ୍ୟ କହୁଁଛି, ଏହି ଅପମାନ ମୋର ଉପରେ; ସେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଏପରି ଅପମାନକୁ ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।
ନ ହ୍ଯନୁଲ୍ଲଂଘ୍ଯ ପରପାଦପଂ ତତ୍କୃତନୀଡାଶ୍ରଯିଣୋ ଵିହଂଗମା ଵଧ୍ଯଂତେ ତଦଲମମୁନାସ୍ମତ୍ପୁରତଃ ସୌକପ୍ରୋରିତଵାକ୍ଯପରିକରେଣେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵାରକାମଭ୍ଯେତ୍ଯୈକାଂତେ ବଲଦେଵଂ ଵାସୁଦେଵଃ ପ୍ରାହ
ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଗଛରେ ଘଉଁ ବନେଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ସେହି ଗଛକୁ କେବେ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ କିଛି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।' ଏପରି କହି, ବାସୁଦେବ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ ଏକାନ୍ତରେ ବଳରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମୃଗଯାଗତଂ ପ୍ରସେନମଟଵ୍ଯାଂ ମୃଗପତିର୍ଜଘାନ
ସିକାର କରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ବେଳେ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ସିଂହ ମାରିଦେଲା।
ସତ୍ରାଜିତୋଽପ୍ଯଧୁନା ଶତଧନ୍ଵନା ନିଧନଂ ପ୍ରାପିତଃ
ଏବେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶତଧନ୍ବା ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ତଦୁଭଯଵିନାଶାତ୍ତନ୍ମଣିରତ୍ନମାଵାଭ୍ଯାଂ ସାମାନ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାରୁ, ଏହି ମଣି ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ସାଧାରଣ ସମ୍ପତ୍ତି ହେବ।
ତଦୁତ୍ତିଷ୍ଠାରୁହ୍ଯତାଂ ରଥଃ ଶତଧନ୍ଵନିଧନାଯୋଦ୍ଯମଂ କୁର୍ଵିତ୍ଯଭିହିତସ୍ତଥେତି ସମନ୍ଵିଚ୍ଛିତଵାନ୍
ତେଣୁ, ଉଠ ଓ ରଥରେ ଚଢ଼; ଆସ, ଶତଧନ୍ବାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।' ଏପରି କହିଲେ, ସେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କୃତୋଦ୍ଯମୌ ଚ ତାଵୁଭାଵୁପଲଭ୍ଯ ଶତଧନ୍ଵା କୃତଵର୍ମାଣମୁପେତ୍ଯ ପାର୍ଷ୍ଣିପୂରଣକର୍ମନିମିତ୍ତମଚୋଦଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଁଜଣେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଶତଧନ୍ବା କୃତବର୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ରଥର ପଛ ଭାଗ ପୂରଣ କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଆହ ଚୈନଂ କୃତଵର୍ମା
ତାକୁ କୃତବର୍ମା କହିଲେ।
ନାଽହଂ ବଲଦେଵଵାସୁଦେଵାଭ୍ଯାଂ ସହ ଵିରୋଧାଯାଲମିତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚାକ୍ରୂରମଚୋଦଯତ୍
ମୁଁ ବଳରାମ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ।' ଏପରି କହି, ସେ ଆକୃରୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ନ ହି କଶ୍ଚିଦ୍ଭଗଵତା ପାଦପ୍ରହାରପରିକଂପିତଜଗତ୍ତ୍ରଯେଣ ସୁରରିଷୁଵନିତାଵୈଧଵ୍ଯକାରିଣା ପ୍ରବଲରିପୁଚକ୍ରାପ୍ରତିହତଚକ୍ରେଣ ଚକ୍ରିଣା ମଦମୁଦିତନଯନାଵଲୋକନାଖିଲନିଶାତନେନାତିଗୁରୁଵୈରିଵାରଣାପକର୍ଷଣା-ଵିକୃତମହିମୋରୁସୀରେମ ସୀରିଣା ଚ ସହ ସକଲଜଗଦ୍ଵଂଦ୍ଯାନାମମରଵରାଣାମପି ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସମର୍ଥଃ
କିମୁତାହଂ ତଦନ୍ଯଶ୍ଶରଣମଭିଲଷ୍ଯତାମିତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଶତଧନୁରାହ
ଯଦି ତୁମେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ତାହା ଖୋଜ।' ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶତଧନ୍ବା ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଭଗବାନ୍ ଯାହାଙ୍କ ପାଦ ଆଘାତରେ ତିନି ଲୋକ କମ୍ପିଯାଏ, ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିଧବା କରନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋକନ୍ତି, ଗର୍ବିତମାନେ ଯାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ତଳୱାର ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଏବଂ ସତ୍ୟଭାମା ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, ଏମିତି ଭଗବାନ୍ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆମ୍ବେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି।