ତଯୋଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମୁଦ୍ଧତାମର୍ଷଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମେକଵିଂଶତିଦିନାନ୍ଯଭଵତ୍
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ, ଦୁହେଁ ରୋଷରେ ଭରିଥିଲେ, ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଚାଲିଲା।
ତେ ଚ ଯଦୁସୈନିକାସ୍ତତ୍ର ସପ୍ତାଷ୍ଟାଦିନାନି ତନ୍ନିଷ୍କ୍ରାଂତିମୁଦୀକ୍ଷମାଣାସ୍ତସ୍ଥୁଃ
ଏଠି, ଯାଦବ ସେନା ସପ୍ତ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କରି ତାଙ୍କର ଫେରା ଦେଖୁଥିଲେ।
ଅନିଷ୍କ୍ରମଣେ ଚ ମଧୁରିପୁରସାଵଵଶ୍ଯମତ୍ର ବିଲେଽତ୍ଯଂତଂ ନାଶମଵାପ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯନ୍ଯଥା ତସ୍ଯ ଜୀଵତଃ କଥମେତାଵଂତି ଦିନାନି ଶତ୍ରୁଜଯେ ଵ୍ଯାକ୍ଷେପୋ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି କୃତାଧ୍ଯଵସାଯା ଦ୍ଵାରକାମାଗମ୍ଯ ହତଃ କୃଷ୍ଣ ଇତି କଥଯାମାସୁଃ
କୃଷ୍ଣ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଭାବିଲେ, 'ନିଶ୍ଚୟ ମଧୁର ଶତ୍ରୁଘାତୀ ଏହି ଗୁହାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ନହେଲେ ଏତେ ଦିନ ଶତ୍ରୁ ଜିତି ଫେରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କିପରି ହେବ?' ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ 'କୃଷ୍ଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି' ବୋଲି ଖବର ଦେଲେ।
ତଦ୍ବାଂଧଵାଶ୍ଚ ତତ୍କାଲୋଚିତମଖିଲମୁତ୍ତରକ୍ରିଯାକଲାପଂ ଚକ୍ରୁଃ
ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସେ ସମୟର ଉପଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ଶେଷ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ।
ତତଶ୍ଚାସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯମାନସ୍ଯାତିଶ୍ରଦ୍ଧାଦତ୍ତଵିଶିଷ୍ଟୋପପାତ୍ରଯୁକ୍ତାନ୍ନତୋଯାଦିନା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବଲପ୍ରାଣପୁଷ୍ଟିରଭୂତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ମିଳିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣକୁ ପୁନଃ ସୁଦୃଢ଼ କଲା।
ଇତରସ୍ଯାନୁଦିନମତିଗୁରୁପୁରୁଷଭେଦ୍ଯମାନସ୍ଯ ଅତିନିଷ୍ଠୁରପ୍ରହାରପାତପୀଡିତାଖିଲାଵଯଵସ୍ଯ ନିରାହାରତଯା ବଲହାନିରଭୂତ୍
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଜଣ, ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ପ୍ରହାରରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ନ ମିଳିବାରୁ ଶକ୍ତି କମିଯାଇଥିଲା।
ନିର୍ଜିତଶ୍ଚ ଭଗଵତା ଜାଂବଵାନ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵ୍ଯାଜହାର
ଭଗବାନଙ୍କ ଠାରେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଶିର ନମାଇ ଭକ୍ତି ସହିତ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତ୍ଯଭିଵ୍ଯଂଜିତକରତଲସ୍ପର୍ଶନେନ ଚୈନମପଗତଯୁଦ୍ଧଖେଦଂ ଚକାର
ଭଲପାଇବାର ଭାବ ପ୍ରକାଶ କରି, ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ହାତ ଛୁଇଁ ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିଦେଲେ।
ସ ଚ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପୁନରପ୍ଯେନଂ ପ୍ରସାଦ୍ଯ ଜାଂବଵତୀଂ ନାମ କନ୍ଯାଂ ଗୃହାଗତାଯାର୍ଘ୍ଯଭୂତାଂ ଗ୍ରାହଯାମାସ
ପୁଣି ଶିର ନମାଇ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯିଏ ଘରକୁ ଆସିଥିଲେ ଓ ଆଦର ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ।
ସ୍ଯମଂତକମଣିରତ୍ନମପି ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ
ସେ ମଧ୍ୟ ଶିର ନମାଇ, ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିଟି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଅଚ୍ଯୁତୋପ୍ଯତିପ୍ରଣତାତ୍ତସ୍ମାଦଗ୍ରାହ୍ଯମପି ତନ୍ମଣିରତ୍ନମାତ୍ମସଂଶୋଧନାଯ ଜଗ୍ରାହ
ଅତ୍ୟଧିକ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ମଣି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ନେଇଲେ।
ସହ ଜାଂବଵତ୍ଯା ସ ଦ୍ଵାରକାମାଜଗାମ
ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ସହିତ ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ।
ଭଗଵଦାଗମନୋଦ୍ଭୂତହର୍ଷୋତ୍କର୍ଷସ୍ଯ ଦ୍ଵାରକାଵାସିଜନସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଵଲୋକନାତ୍ତତ୍କ୍ଷଣମେଵାତିପରିଣତଵଯସୋପି ନଵଯୌଵନମିଵାଭଵତ୍
ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନରେ, ଦ୍ୱାରକାର ଲୋକମାନେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ବୟସ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ନୂତନ ଯୌବନର ଅନୁଭୂତି କଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ସକଲଯାଦଵାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ସଭାଜଯାମାସୁଃ
ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଓ ମହିଳାମାନେ 'ଭାଗ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟରେ!' ବୋଲି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଭଗଵାନପି ଯଥାନୁଭୂତମଶ୍ଷଓଁ ଯାଦଵସମାଜେ ଯଥାଵଦାଚଚକ୍ଷେ
ଭଗବାନ୍ ଯାଦବମାନଙ୍କ ସଭାରେ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଘଟଣା କଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ କହିଲେ।
ସ୍ଯମଂତକଂ ଚ ସତ୍ରାଜିତାଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିପରିଶୁଦ୍ଧିମଵାପ
ସେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିଟି ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ ଓ ଭୁଲ୍ ଅଭିଯୋଗରୁ ନିଜକୁ ନିର୍ମଳ କଲେ।
ଜାଂବଵତୀଂ ଚାଂତଃପୁରେ ନିଵେଶଯାମାସ
ସେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରେ ବସାଇଲେ।
ସତ୍ରାଜିତୋପି ମଯାସ୍ଯାଭୂତମଲିନମାରୋପିତମିତି ଜାତସଂତ୍ରାସାତ୍ସ୍ଵସୁତାଂ ସତ୍ଯଭାମାଂ ଭଗଵତେ ଭାର୍ଯାର୍ଥଂ ଦଦୌ
ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିବାର ଭୟରେ, ସତ୍ରାଜିତ ତାଙ୍କ ଝିଅ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଦେଲେ।
ତାଂ ଚାକ୍ରୂରକୃତଵର୍ମଶତଧନ୍ଵପ୍ରମୁଖା ଯାଦଵାଃ ପ୍ରାଗ୍ଵରଯାମ୍ବଭୂଵୁଃ
ତା'ପୂର୍ବରୁ ଅକୃର, କୃତବର୍ମା, ଶତଧନ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କ ହାତ ଚାହିଁଥିଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ପ୍ରଦାନାଦଵଜ୍ଞାତମେଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନାଃ ସତ୍ରାଜିତେ ଵୈରାନୁବଂଧଂ ଚକ୍ରୁଃ
ଏହି ଦାନରେ ନିଜମାନେ ଅବମାନିତ ଭାବି, ସେମାନେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅକ୍ରୂରକୃତଵର୍ମପ୍ରମୁଖାଶ୍ଚ ଶତଧନ୍ଵାନମୂଚୁଃ
ଅକୃର, କୃତବର୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶତଧନ୍ବଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଅଯମତୀଵ ଦୁରାତ୍ମା ସତ୍ରାଜିତୋ ଯୋଽସ୍ମାଭିର୍ଭଵତା ଚ ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽପ୍ଯାତ୍ମଜାମସ୍ମାନ୍ ଭଵଂତଂ ଚାଵିଗଣଯ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍
ଏହି ସତ୍ରାଜିତ ଖରାପ ମନିଷ୍ଯ। ଆମେ ଓ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଝିଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆମକୁ ଓ ତୁମକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ଝିଅକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ତଦଲମନେନ ଜୀଵତା ଘାତଯିତ୍ଵୈନଂ ତନ୍ମହାରତ୍ନଂ ସ୍ଯମଂତକାଖ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା କିଂ ନ ଗୃହ୍ଯତେ ଵଯମଭ୍ଯୁପପତ୍ସ୍ଯାମୋ ଯଦ୍ଯଚ୍ଯୁତସ୍ତଵୋପରି ଵୈରାନୁବଂଧଂ କରିଷ୍ଯତୀତ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯସାଵପ୍ଯାହ
ଏହି ମନିଷ୍ଯଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିବା ଦରକାର ନାହିଁ! ତାଙ୍କୁ ମାରି, ସେଇ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ୍ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିଟି ନେଇନ। ତୁମେ ଏହା ନେଉନାହିଁ କାହିଁକି? ଆମେ ତୁମ ସହଯୋଗ କରିବୁ। ଯଦି ଏହି କାରଣରେ ଅଚ୍ୟୁତ ତୁମ ଉପରେ ଦ୍ୱେଷ ଧରିବେ, ଆମେ ତୁମ ପକ୍ଷରେ ରହିବୁ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶତଧନ୍ବ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି।'
ଜତୁଗୃହଦଗ୍ଧାନାଂ ପାଂଡୁତନଯାନାଂ ଵିଦିତପରମାର୍ଥୋଽପି ଭଗଵାନ୍ ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଯତ୍ନଶୈଥିଲ୍ଯକରଣାର୍ଥଂ ପାର୍ଥାନୁକୂଲ୍ଯକରଣାଯ ଵାରଣାଵତଂ ଗତଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜାତୁଗୃହରେ ପୋଡ଼ିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜଣାଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ୍ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା କମ୍ କରିବାକୁ କିମ୍ବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ବାରଣାବତକୁ ଗଲେ।
ଗତେ ଚ ତସ୍ମିନ୍ ସୁପ୍ତମେଵ ସତ୍ରାଜିତଂ ଶତଧନ୍ଵା ଜଘାନ ମଣିରତ୍ନଂ ଚାଦଦାତ୍
ସେଠାକୁ ଯିବା ପରେ ଓ ସେ ଶୁଅଁଥିବାବେଳେ, ଶତଧନ୍ବା ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ମଣି ନେଇଗଲେ।
ପିତୃଵଧାମର୍ଷପୂର୍ଣା ଚ ସତ୍ଯଭାମା ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ଯଂଦନମାରୂଢା ଵାରଣାଵତଂ ଗତ୍ଵା ଭଗଵତେଽହଂ ପ୍ରତିପାଦିତେତ୍ଯକ୍ଷାଂତିମତା ଶତଧନ୍ଵନାଽସ୍ମତ୍ପିତା ଵ୍ଯାପାଦିତଃ ତଚ୍ଚ ସ୍ଯମଂତକମଣିରତ୍ନମପହୃତଂ ଯସ୍ଯାଵଭାସନେନାପହୃତତିମିରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସତ୍ୟଭାମା ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବାରଣାବତକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇଛି; ନିର୍ଦୟ ଶତଧନ୍ବା ଆମ ପିତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଚୋରି କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ତିନି ଲୋକର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେବ।'
ତଦିଯଂ ତ୍ଵଦୀଯାପହାସନା ତଦାଲୋଚ୍ଯ ଯଦତ୍ର ଯୁକ୍ତଂ ତତ୍କ୍ରିଯତାମିତି କୃଷ୍ଣମାହ
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ଆପଣଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ; ଯାହା ଉଚିତ ଭାବି, ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।'
ତଯା ଚୈଵମୁକ୍ତଃ ପରିତୁଷ୍ଟାଂତଃ କରଣୋଽପି କୃଷ୍ଣଃ ସତ୍ଯଭାମାମମର୍ଷତାମ୍ରନଯନଃ ପ୍ରାହ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା କୃଷ୍ଣ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଆଖି ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସତ୍ଯେ ସତ୍ଯଂ ମମୈଵୈଷାପହାସନା ନାହମେତାଂ ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନସ୍ସହିଷ୍ଯେ
ସତ୍ୟ କହୁଁଛି, ଏହି ଅପମାନ ମୋର ଉପରେ; ସେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଏପରି ଅପମାନକୁ ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।
ସୁରାସୁରଗଂଧର୍ଵଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଦିଭିରପ୍ଯଖିଲୈର୍ଭଵାନ୍ନ ଜେତୁଂ ଶକ୍ଯଃ କିମୁତାଵନିଗୋଚରୈରଲ୍ପଵୀର୍ଯୈର୍ନରୈର୍ନରାଵଯଵଭୂତୈଶ୍ଚ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯନୁସୃତିଭିଃ କିଂ ପୁନରସ୍ମଦ୍ଵିଧୈରଵଶ୍ଯଂ ଭଵତାଽସ୍ମତ୍ସ୍ଵାମିନା ରାମେଣେଵ ନାରାଯଣସ୍ଯ ସକଲଜଗତ୍ପରାଯଣସ୍ଯାଂଶ୍ନୋ ଭଗଵତା ଭଵିତଵ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତସ୍ମୈ ଭଗଵାନଖିଲାଵନିଭାରାଵତରଣାର୍ଥମଵତରଣମାଚଚକ୍ଷେ
ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିବା ମଣିଷ, ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କିମ୍ବା ମଣିଷ ଅଂଶରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ କିପରି ଜିତିପାରିବେ? ଆମ ପରି ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ତ ଏହି କଥା ଭାବିବା ମଧ୍ୟ ଅଚିତ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଆପଣ ଆମ ସ୍ୱାମୀ ରାମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ନିଜ ଅବତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତ କଲେ।