ପ୍ରତିଦିନଂ ତନ୍ମଣିରତ୍ନମଷ୍ଟୌ କନକଭାରାନ୍ସ୍ତ୍ରଵତି
ସେଇ ମଣି ପ୍ରତିଦିନ ଆଠ ଭାର ସୁନା ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲା।
ତତ୍ପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚ ସକଲସ୍ଯୈଵ ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯୋପସର୍ଗାନାଵୃଷ୍ଟିଵ୍ଯାଲାଗ୍ନିତୋ ଯଦ୍ଦୁର୍ଭିକ୍ଷାଦିଭଯଂ ନ ଭଵତି
ସେଇ ମଣିର ଶକ୍ତିରେ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ କେବେ ଅନାବୃଷ୍ଟି, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ଅଗ୍ନି, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆପଦର ଭୟ ଥିଲା ନାହିଁ।
ଅଚ୍ଯୁତୋଽପି ତଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ରତ୍ନମୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ଭୂପତେର୍ଯୋଗ୍ଯମେତଦିତି ଲିପ୍ସାଂ ଚକ୍ରେ ୨୭ ଗୋତ୍ରଭେଦଭଯାଚ୍ଛକ୍ତୋପି ନ ଜହାର
ଅଚ୍ୟୁତ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିବ୍ୟ ମଣିଟି ରାଜା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଭାବିଲେ, ଏବଂ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୋତ୍ର ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଭୟରେ, ସେ ଯଦିଓ ସମର୍ଥ ଥିଲେ, ମଣିଟି ନେଲେ ନାହିଁ।
ସତ୍ରାଜିଦପ୍ଯଚ୍ଯୁତୋ ମାମେତଦ୍ଯାଚଯିଷ୍ଯତୀତ୍ଯଵଗମ୍ଯ ରତ୍ନଲୋଭାଦ୍ଭ୍ରାତ୍ରେ ପ୍ରସେନାଯ ତଦ୍ର ତ୍ନମଦାତ୍
ସତ୍ରାଜିତ ଅନୁମାନ କଲେ ଯେ ଅଚ୍ୟୁତ ମଣିଟି ଚାହିବେ, ଏହି ଲୋଭରେ ସେ ମଣିଟି ନିଜ ଭାଇ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ତଚ୍ଚ ଶୁଚିନା ଧ୍ରିଯମାଣମଶ୍ଷୋମେଵ ସୁଵର୍ଣସ୍ରଵାଦିକଂ ଗୁଣଜାତମୁତ୍ପାଦଯତି ଅନ୍ଯଥା ଧାରଯଂତମେଵ ହଂତୀତ୍ଯଜାନନ୍ନସାଵପି ପ୍ରସେନସ୍ତେନ କଂଠସକ୍ତେନ ସ୍ଯମଂତକେନାଶ୍ଵମାରୁହ୍ଯାଟଵ୍ଯାଂ ମୃଗଯାମଗଚ୍ଛତ୍
ଏହି ମଣିଟି ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଖରେ ରହିଲେ ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଥା ରଖିଲେ ଧାରକଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ଏହି କଥା ଅଜଣା ଥିବା ପ୍ରସେନ, ସ୍ୟମନ୍ତକ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ଚ ସିଂହାଦ୍ଵଧମଵାପ
ସେଠାରେ ସିଂହର ହାତରେ ପ୍ରସେନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା।
ସାଶ୍ଵଂ ଚ ତଂ ନିହତ୍ଯ ସିଂହୋପ୍ଯମଲମଣିରତ୍ନମାସ୍ଯାଗ୍ରେଣାଦାଯ ଗଂତୁମଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଃ ଋକ୍ଷାଧିପତିନା ଜାଂବଵତା ଦୃଷ୍ଟୋ ଘାତିତଶ୍ଚ
ସିଂହ ପ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରି, ନିର୍ମଳ ମଣିଟି ମୁହଁରେ ଧରି ଚାଲିଯିବାକୁ ଯାଉଥିଲା, ତେବେ ଭାଲୁକାର ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ ଦେଖି, ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଜାଂବଵାନପ୍ଯମଲମଣିରତ୍ନମାଦାଯ ସ୍ଵବିଲଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ଜାମ୍ବବାନ ସେଇ ନିର୍ମଳ ମଣି ନେଇ ନିଜ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସୁକୁମାରସଂଜ୍ଞାଯ ବାଲକାଯ ଚ କ୍ରୀଡନକମକରୋତ୍
ସୁକୁମାର ନାମକ ଛୁଆ ପାଇଁ ସେ ଏକ ଖେଳନା ତିଆରି କଲେ।
ଅନାଗଚ୍ଛତି ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରସେନେ କୃଷ୍ଣୋ ମଣିରତ୍ନମଭିଲଷିତଵାନ୍ସ ଚ ପ୍ରାପ୍ତନାନ୍ନୂନମେତଦସ୍ଯ କର୍ମେତ୍ଯଖିଲ ଏଵ ଯଦୁଲୋକଃ ପରସ୍ପରଂ କର୍ଣାକର୍ଣ୍ଯାଽକଥଯତ୍
ପ୍ରସେନା ଫେରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଚୁପଚାପ କହିଲେ, 'କୃଷ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟ ମଣିଟିକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ଏବଂ ତାହା ପାଇଛନ୍ତି; ଏହି କାମ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ହେବ।'
ଵିଦିତଲୋକାପଵାଦଵୃତ୍ତାଂତଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ସର୍ଵଯଦୁସୈନ୍ଯପରିଵାରପରିଵୃତଃ ପ୍ରସେନାଶ୍ଵପଦଵୀମନୁସସାର
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଗପ ଚାଲିଛି, ତାହା ଜାଣି, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଯାଦବ ସେନା ସହିତ ପ୍ରସେନାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାର ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚାଶ୍ଵସମଵେତଂ ପ୍ରସେନଂ ସିଂହେନ ଵିନିହତମ୍
ସେ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖିଲେ।
ଅଖିଲଜନମଧ୍ଯେ ସିଂହପଦଦର୍ଶନକୃତପରିଶୁଦ୍ଧଃ ସିଂହପଦମନୁସସାର
ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସିଂହର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଲା, ଏବଂ ସେ ସିଂହର ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରିଲେ।
ଋକ୍ଷପତିନିହତଂ ଚ ସିଂହମପ୍ଯଲ୍ପେ ଭୂମିଭାଗେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତଶ୍ଚ ତଦ୍ର ତ୍ନଗୌରଵାଦୃକ୍ଷସ୍ଯାପି ପଦାନ୍ଯନୁଯଯୌ
ତାପରେ, ଏକ ଛୋଟ ଜମିରେ ସିଂହକୁ ଭାଲୁର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖି, ମଣି ପାଇଁ ଆଦର ରଖି, ସେ ଭାଲୁର ପଦଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରିଲେ।
ଗିରିତଟେ ଚ ସକଲମେଵ ତଦ୍ଯଦୁସୈନ୍ଯମଵସ୍ଥାପ୍ଯ ତତ୍ପଦାନୁସାରୀ ଋକ୍ଷବିଲଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ପାହାଡ଼ର ଢାଳାଣିରେ ସମସ୍ତ ଯାଦବ ସେନାକୁ ରଖି, ସେ ସେହି ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରି ଭାଲୁର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ଧାତ୍ର୍! ଯାଃ ସୁକୁମାରକମୁଲ୍ଲାଲଯନ୍ତ୍ଯା ଵାଣୀଂ ଶୁଶ୍ରାଵ
ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଧାତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ସୁକୁମାରକୁ ମନ ରଖିବା କଥା ଶୁଣିଲେ।
ଅତ୍ର ଶ୍ଲୋକଃ। ସିଂହଃ ପ୍ରସେନମଵଧୀତ୍ସିଂହୋ ଜାମ୍ବଵତା ହତଃ । ସୁକୁମାରକମା ରୋଦୀସ୍ତଵ ହ୍ଯେଷ ସ୍ଯମଂତକଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି: 'ସିଂହ ପ୍ରସେନାକୁ ମାରିଦେଲା; ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବାନ୍ ମାରିଦେଲେ; ସୁକୁମାର, ତୁମେ କାନ୍ଦନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହି ତୁମ ସ୍ୟାମନ୍ତକ।'
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯୋପଲବ୍ଧସ୍ଯମଂତକଓଁତଃପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ କୁମାରକ୍ରୀଡନକୀକୃତଂ ଚ ଧାତ୍ର୍! ଯା ହସ୍ତେ ତେଜୋଭିର୍ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନଂ ସ୍ଯମଂତକଂ ଦଦର୍ଶ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଧାତ୍ରୀଙ୍କ ହାତରେ ଝଲମଲାଉଥିବା, ସୁକୁମାର ପାଇଁ ଖେଳନା ହୋଇଥିବା ସ୍ୟାମନ୍ତକ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଚ ସ୍ଯମଂତକାଭିଲଷିତଚକ୍ଷୁଷମପୂର୍ଵପୁରୁଷମାଗତଂ ସମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଧାତ୍ରୀ ତ୍ରାହିତ୍ରାହୀତି ଵ୍ଯାଜହାର
ସ୍ୟାମନ୍ତକ ଉପରେ ଆସାକ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଅପୂର୍ବ ପୁରୁଷକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଧାତ୍ରୀ ଚିତ୍କାର କଲେ, 'ବଞ୍ଚାଅ! ବଞ୍ଚାଅ!'
ତଦାର୍ତ୍ତରଵଶ୍ରଵଣାନଂତରଂ ଚାମର୍ଷପୂର୍ଣହୃଦଯଃ ସ ଜାଂବଵାନାଜଗାମ
ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ଚିତ୍କାର ଶୁଣିବା ସହିତ, ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ନେଇ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଆସିଗଲେ।
ତଯୋଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମୁଦ୍ଧତାମର୍ଷଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମେକଵିଂଶତିଦିନାନ୍ଯଭଵତ୍
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ, ଦୁହେଁ ରୋଷରେ ଭରିଥିଲେ, ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଚାଲିଲା।
ତେ ଚ ଯଦୁସୈନିକାସ୍ତତ୍ର ସପ୍ତାଷ୍ଟାଦିନାନି ତନ୍ନିଷ୍କ୍ରାଂତିମୁଦୀକ୍ଷମାଣାସ୍ତସ୍ଥୁଃ
ଏଠି, ଯାଦବ ସେନା ସପ୍ତ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କରି ତାଙ୍କର ଫେରା ଦେଖୁଥିଲେ।
ଅନିଷ୍କ୍ରମଣେ ଚ ମଧୁରିପୁରସାଵଵଶ୍ଯମତ୍ର ବିଲେଽତ୍ଯଂତଂ ନାଶମଵାପ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯନ୍ଯଥା ତସ୍ଯ ଜୀଵତଃ କଥମେତାଵଂତି ଦିନାନି ଶତ୍ରୁଜଯେ ଵ୍ଯାକ୍ଷେପୋ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି କୃତାଧ୍ଯଵସାଯା ଦ୍ଵାରକାମାଗମ୍ଯ ହତଃ କୃଷ୍ଣ ଇତି କଥଯାମାସୁଃ
କୃଷ୍ଣ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଭାବିଲେ, 'ନିଶ୍ଚୟ ମଧୁର ଶତ୍ରୁଘାତୀ ଏହି ଗୁହାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ନହେଲେ ଏତେ ଦିନ ଶତ୍ରୁ ଜିତି ଫେରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କିପରି ହେବ?' ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ 'କୃଷ୍ଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି' ବୋଲି ଖବର ଦେଲେ।
ତଦ୍ବାଂଧଵାଶ୍ଚ ତତ୍କାଲୋଚିତମଖିଲମୁତ୍ତରକ୍ରିଯାକଲାପଂ ଚକ୍ରୁଃ
ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସେ ସମୟର ଉପଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ଶେଷ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ।
ତତଶ୍ଚାସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯମାନସ୍ଯାତିଶ୍ରଦ୍ଧାଦତ୍ତଵିଶିଷ୍ଟୋପପାତ୍ରଯୁକ୍ତାନ୍ନତୋଯାଦିନା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବଲପ୍ରାଣପୁଷ୍ଟିରଭୂତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ମିଳିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣକୁ ପୁନଃ ସୁଦୃଢ଼ କଲା।
ଇତରସ୍ଯାନୁଦିନମତିଗୁରୁପୁରୁଷଭେଦ୍ଯମାନସ୍ଯ ଅତିନିଷ୍ଠୁରପ୍ରହାରପାତପୀଡିତାଖିଲାଵଯଵସ୍ଯ ନିରାହାରତଯା ବଲହାନିରଭୂତ୍
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଜଣ, ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ପ୍ରହାରରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ନ ମିଳିବାରୁ ଶକ୍ତି କମିଯାଇଥିଲା।
ନିର୍ଜିତଶ୍ଚ ଭଗଵତା ଜାଂବଵାନ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵ୍ଯାଜହାର
ଭଗବାନଙ୍କ ଠାରେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଶିର ନମାଇ ଭକ୍ତି ସହିତ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତ୍ଯଭିଵ୍ଯଂଜିତକରତଲସ୍ପର୍ଶନେନ ଚୈନମପଗତଯୁଦ୍ଧଖେଦଂ ଚକାର
ଭଲପାଇବାର ଭାବ ପ୍ରକାଶ କରି, ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ହାତ ଛୁଇଁ ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିଦେଲେ।
ସ ଚ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପୁନରପ୍ଯେନଂ ପ୍ରସାଦ୍ଯ ଜାଂବଵତୀଂ ନାମ କନ୍ଯାଂ ଗୃହାଗତାଯାର୍ଘ୍ଯଭୂତାଂ ଗ୍ରାହଯାମାସ
ପୁଣି ଶିର ନମାଇ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯିଏ ଘରକୁ ଆସିଥିଲେ ଓ ଆଦର ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ।
ସୁରାସୁରଗଂଧର୍ଵଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଦିଭିରପ୍ଯଖିଲୈର୍ଭଵାନ୍ନ ଜେତୁଂ ଶକ୍ଯଃ କିମୁତାଵନିଗୋଚରୈରଲ୍ପଵୀର୍ଯୈର୍ନରୈର୍ନରାଵଯଵଭୂତୈଶ୍ଚ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯନୁସୃତିଭିଃ କିଂ ପୁନରସ୍ମଦ୍ଵିଧୈରଵଶ୍ଯଂ ଭଵତାଽସ୍ମତ୍ସ୍ଵାମିନା ରାମେଣେଵ ନାରାଯଣସ୍ଯ ସକଲଜଗତ୍ପରାଯଣସ୍ଯାଂଶ୍ନୋ ଭଗଵତା ଭଵିତଵ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତସ୍ମୈ ଭଗଵାନଖିଲାଵନିଭାରାଵତରଣାର୍ଥମଵତରଣମାଚଚକ୍ଷେ
ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିବା ମଣିଷ, ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କିମ୍ବା ମଣିଷ ଅଂଶରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ କିପରି ଜିତିପାରିବେ? ଆମ ପରି ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ତ ଏହି କଥା ଭାବିବା ମଧ୍ୟ ଅଚିତ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଆପଣ ଆମ ସ୍ୱାମୀ ରାମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ନିଜ ଅବତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତ କଲେ।