ଉଦୀଚ୍ଯାଞ୍ଚ ତଥୈଵାନୁଂ କୃତ୍ଵା ମଣଡଲିନୋ ନୃପାନ୍ । ସର୍ଵ୍ଵପୃଥ୍ଵୀପତିଂ ପୂରୁ ସୋଽଭିଷିଚ୍ଯ ଵନଂ ଯଯୌ ।। ୪-୧୦-
ଅନୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜା କଲେ; ପୂରୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜା କରି, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ କ୍ରୋଷ୍ଟୋସ୍ତୁ ଯଦୁପୁତ୍ରସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଧ୍ଵଜିନୀଵାନ୍ ॥ ୪,୧୨.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଯଦୁଙ୍କର ପୁଅ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କର ପୁଅ ଧ୍ୱଜିନୀବନ ଥିଲେ ।
ତତଶ୍ଚ ସ୍ଵାତିଃ ତତୋ ରୁଶଙ୍କୁଃ ରୁଶଙ୍କୋଶ୍ଚିତ୍ରରଥଃ ॥ ୪,୧୨.
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍ୱାତି ଜନ୍ମିଲେ; ସ୍ୱାତିଠାରୁ ରୁଶଙ୍କୁ; ରୁଶଙ୍କୁଠାରୁ ଚିତ୍ରରଥ ।
ତତ୍ତନଯଃ ଶଶିବିନ୍ଦୁଃ ଚତୁର୍ଦଶମହାରତ୍ନେଶଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ଯଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶଶିବିନ୍ଦୁ, ଚୌଦ ମହା ଧନର ମାଲିକ ଏବଂ ସମ୍ରାଟ ହେଲେ ।
ତସ୍ଯ ଚ ଶତସହସ୍ରଂ ପତ୍ନୀ ନାମଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ତାଙ୍କର ଏକ ଲକ୍ଷ ଜଣ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ।
ଦଶଲକ୍ଷସଂଖ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାଃ ॥ ୪,୧୨.
ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଥିଲେ ।
ତେଷାଂ ଚ ପୃଥୁଶ୍ରଵାଃ ପୃଥୁକର୍ମା ପୃଥୁକୀର୍ତିଃ ପୃଥୁଯଶାଃ ପୃଥୁଜଯଃ ପୃଥୁଦାନଃ ଷଟ୍ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରଧାନାଃ ॥ ୪,୧୨.
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥୁଶ୍ରବା, ପୃଥୁକର୍ମା, ପୃଥୁକୀର୍ତି, ପୃଥୁୟଶା, ପୃଥୁଜୟ ଓ ପୃଥୁଦାନ — ଏହି ଛଅଜଣ ପୁଅ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ ।
ପୃଥୁଶ୍ରଵସଶ୍ଚ ପୁତ୍ରଃ ପୃଥୁତମଃ ॥ ୪,୧୨.
ପୃଥୁଶ୍ରବାଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥୁତମ ଥିଲେ ।
ତସ୍ମାଦୁଶନା ଯୋ ଵାଜିମେଧାନାଂ ଶତମାଜହାର ॥ ୪,୧୨.
ତାଙ୍କଠାରୁ ଉଶନା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଶତଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଚ ଶିତପୁର୍ନାମ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ଉଶନାଙ୍କର ପୁଅ ଶିତପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ଜନ୍ମିଲେ ।
ତସ୍ଯାପି ରୁକ୍ମକଵଚସ୍ତତଃ ପରଵୃତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ଶିତପୂର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ପୁଅ ରୁକ୍ମକବଚ ଥିଲେ, ତାପରେ ପରାବୃତ ଜନ୍ମିଲେ ।
ତସ୍ଯ ପରାଵୃତୋ ରୁକ୍ମେଷୁପୃଥୁଜ୍ଯାମଘଵଲିତହରିତସଂଜ୍ଞାସ୍ତସ୍ଯ ପଞ୍ଚାତ୍ମଜା ବଭୂଵୁଃ ॥ ୪,୧୨.
ପରାବୃତଙ୍କର ପଞ୍ଚଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ — ରୁକ୍ମେଷୁ, ପୃଥୁଜ୍ୟାମ, ଅଘବାଳିତ, ହରିତ ଓ ଅନ୍ୟ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯାପି ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯ ଶ୍ଲୋକୋ ଗୀଯତେ ॥ ୪,୧୨.
ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶ୍ଲୋକ ଗାଯାଯାଏ ।
ଭାର୍ଯାଵଶ୍ଯାସ୍ତୁ ଯେ କେଚିଦ୍ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଥ ଵା ମୃତାଃ । ତେଷାଂ ତୁ ଜ୍ଯାମଘଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶୈଵ୍ଯାପତିରଭୂନ୍ନୃପଃ ॥ ୪,୧୨.
ଯେଉଁମାନେ ପତ୍ନୀ ରଖିଛନ୍ତି, ଜୀବନ୍ତ କିମ୍ବା ମୃତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟାମଘ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେ ଶୈବ୍ୟାଙ୍କର ପତି ଏବଂ ରାଜା ଥିଲେ ।
ଅପୁତ୍ରା ତସ୍ଯ ସା ପତ୍ନୀ ଶୈଵ୍ଯା ନାମ ତଥାପ୍ଯସୌ । ଅପତ୍ଯକାମୋଽପି ଭଯାନ୍ନାନ୍ଯାଂ ଭାର୍ଯାମଵିନ୍ଦତ ॥ ୪,୧୨.
ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଶୈବ୍ୟା ନାମରେ ଥିଲେ, ଯିଏ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ; ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଜ୍ୟାମଘ ସନ୍ତାନ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀ ନେଇନାହିଁ ।
ସ ତ୍ଵେକଦା ପ୍ରଭୂତରଥତୁରଗଗଜସଂମର୍ଦାତିଦାରୁଣେ ମହାହଵେ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯମାନଃଚ ସକଲମେଵାରିଚକ୍ରମଜଯତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ଏକଦିନ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ରଥ, ଘୋଡା ଓ ହାତୀ ରହିଥିଲେ, ଜ୍ୟାମଘ ଯୁଦ୍ଧ କରି ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଲେ ।
ତଚ୍ଚାରିଚକ୍ରମପାସ୍ତପୁତ୍ରକଲତ୍ରବନ୍ଧୁବଲକୋଶଂ ସ୍ଵମଧିଷ୍ଠାନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦିଶଃ ପ୍ରତିଵିଦ୍ରୁତମ୍ ॥ ୪,୧୨.
ସେହି ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ପତ୍ନୀ, ଆତ୍ମୀୟ, ସେନା ଓ ଧନ ଛାଡି ନିଜ ଦେଶରୁ ଚାରିପାଖରେ ପଳାଇଗଲେ ।
ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଵିଦ୍ରୁତେତିତ୍ରାସଲୋଲାଯତଲୋଚନଯୁଗଲଂ ତ୍ରାହିତ୍ରାହି ମାଂ ତାତାଂବ ଭ୍ରତରିତ୍ଯାକୁଲଵିଲାପଵିଧୁରଂ ସ ରାଜକନ୍ଯାରତ୍ନମଦ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ପଳାଇବା ସମୟରେ ରାଜା ଦେଖିଲେ — ଏକ ରାଜକନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ଆଖି ଭୟରେ କମ୍ପିତ, ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛି — 'ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, ବାପା, ମା, ଭାଇ!'
ତଦ୍ଦର୍ଶନାଚ୍ଚ ତସ୍ଯାମନୁରାଗନୁଗତାନ୍ତରାତ୍ମା ସ ନୃପୋଽଚିନ୍ତଯତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ସେ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭଲପାଇବାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ।
ସାଧ୍ଵିଦଂ ମମାପତ୍ଯରହିତସ୍ଯ ଵନ୍ଧ୍ଯାଭର୍ତୁଃ ସାଂପ୍ରତଂ ଵିଧିନାପତ୍ଯକାରଣଂ କନ୍ଯାରତ୍ନମୁପପାଦିତମ୍ ॥ ୪,୧୨.
ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ — 'ମୁଁ ସନ୍ତାନହୀନ ଓ ବନ୍ଧ୍ୟା ପତ୍ନୀର ସ୍ୱାମୀ; ଏବେ ଭାଗ୍ୟ ଏହି ରାଜକନ୍ୟାକୁ ମୋ ପାଇଁ ସନ୍ତାନର କାରଣ ଭାବେ ଆଣିଛି ।'
ତଦେତତ୍ସମୁଦ୍ଵହାମୀତି ॥ ୪,୧୨.
'ଏହି କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିବି ।'
ଅଥ ଵୈନାଂ ସ୍ଯନ୍ଦନମାରୋପ୍ଯ ସ୍ଵମଧିଷ୍ଠାନଂ ନଯାମି ॥ ୪,୧୨.
ତାପରେ ସେ କନ୍ୟାକୁ ରଥରେ ବସାଇ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ ।
ତଯୈଵ ଦେଵ୍ଯାଶୈଵ୍ଯଯାହମନୁଜ୍ଞାତଃସମୁଦ୍ଵହାମୀତି ॥ ୪,୧୨.
ରାଣୀ ଶୈବ୍ୟାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲେ ।
ଅଥୈନାଂ ରଥମାରୋପ୍ଯ ସ୍ଵନଗରମଗଚ୍ଛତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ତାପରେ ସେ କନ୍ୟାକୁ ରଥରେ ବସାଇ ନିଜ ସହରକୁ ଗଲେ ।
ଵିଜଯିନଂ ଚ ରାଜାନମଶେଷପୌରଭୃତ୍ଵଯରିଜନାମାତ୍ଯସମେତା ଶୈଵ୍ଯା ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଧିଷ୍ଠନଦ୍ଵାରମାଗତା ॥ ୪,୧୨.
ବିଜୟୀ ରାଜା ସମସ୍ତ ପୌର, ବନ୍ଧୁ, ସେନା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ରହିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶୈବ୍ୟା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ରାଜମହଳ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଲେ।
ସା ଚାଵଲୋକ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ସଵ୍ଯପାର୍ଶଵଵର୍ତ୍ତିନୀଂ କନ୍ଯାମୀଷଦୁଦ୍ଭୂତାମର୍ଷସ୍ଫୁରଦଧରପଲ୍ଲଵା ରାଜାନମଵୋଚତ୍ ॥ ୪,୧୨.
ସେଠାରେ ଶୈବ୍ୟା ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାଜାଙ୍କ ବାମ ପାଖରେ ଏକ ଝିଅ ଦଢ଼ି ହୋଇ ଦଁଡ଼ାଇଛି, ଯାହାର ଅପରାଧ ଭାବରେ ଠିକ୍ ଠିକ୍ ହୋଇଥିବା ଠୋଠ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ଶୈବ୍ୟା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅତିଚପଲଚିତ୍ତାତ୍ର ସ୍ଯନ୍ଦନେ କେଯମାରୋପିତେତି ॥ ୪,୧୨.
ଏଠି ରଥରେ ବସିଥିବା ଏହି ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ମନର ଝିଅ କିଏ?
ଅସାଵପ୍ଯନାଲୋଚିତୋତ୍ତରଵଚନୋତିଭଯାତ୍ତାମାହ ସ୍ନୁଷା ମମେଯମିତି ॥ ୪,୧୨.
ଅଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ଭୟରେ ଓ ଭାବିବାକୁ ସମୟ ନ ମିଳି, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଏହି ମୋର ବହୁଁ।'
ଅଥୈନଂ ଶୈଵ୍ଯୋଵାଚ ॥ ୪,୧୨.
ତାପରେ ଶୈବ୍ୟା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ:
ନାହଂ ପ୍ରସୂତା ପୁତ୍ରେଣ ନାନ୍ଯା ପତ୍ନ୍ଯଭଵତ୍ତଵ । ସ୍ନୁଷାସଂବନ୍ଧତା ହ୍ଯୋଷା କତମେନ ସୁତେନ ତେ ॥ ୪,୧୨.
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇନି, ତୁମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ। ତେବେ ଏହି ଝିଅ କେଉଁ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ବହୁଁ ହେଲେ?