ବୃହସ୍ପତିମିଂଦୁଂ ଚ ତସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯାତିଚାରୁତଯା ସାଭିଲାଷୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵସ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନସଂଦେହାସ୍ତାରାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ
ବୃହସ୍ପତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଶିଶୁର ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ; ଦେବମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପୂଛିଲେ, 'ତାରା, ଏହି ପୁତ୍ର କାହାର?'
ସତ୍ଯଂ କଥଯାସ୍ମାକମିତି ସୁଭଗେ ସୋମସ୍ଯାଥ ଵା ବୃହସ୍ପତେରଯଂ ପୁତ୍ର ଇତି
ସୁଭାଗେ, ଆମକୁ ସତ୍ୟ କହ; ଏହି ପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କି ନା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କି?
ଏଵଂ ତୈରୁକ୍ତା ସା ତାରା ହ୍ରିଯା କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ
ଏଭଳି ପୂଛିଲେ, ତାରା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ବହୁଶୋପ୍ଯଭିହିତା ଯଦାଽସୌ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନାଚଚକ୍ଷେ ତତସ୍ସ କୁମାରସ୍ତାଂ ଶପ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ପ୍ରାହ
ଦେବମାନେ ବାରମ୍ବାର ପୂଛିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିଛି ଖୋଲାସା କଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ ଶିଶୁ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା ଏବଂ କହିଲା।
ଦୁଷ୍ଟେଂଵ କସ୍ମାନ୍ମମ ତାତଂ ନାଖ୍ଯାସି
ମନ୍ଦ ମହିଳା, କାହିଁକି ତୁମେ ମୋର ପିତା କିଏ ତାହା କହୁନାହିଁ?
ଅଦ୍ଯୈଵ ତେ ଵ୍ଯଲୀକଲଜ୍ଜାଵତ୍ଯାସ୍ତଥା ଶାସ୍ତିମହଂ କରୋମି
ଆଜି ତୁମର ଅନ୍ୟାୟ ଲଜ୍ଜା ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାଯଥ punishment ଦେବି।
ଯଥା ଚ ନୈଵମଦ୍ଯାପ୍ଯତିମଂଥରଵଚନାଭଵିଷ୍ଯସୀତି
ଯେପରି ତୁମେ ଆଉ କେବେ ଏଭଳି ଅତି ଲଜ୍ଜାରେ କଥା କହିବା ନାହିଁ।
ଅଥାହ ଭଗଵାନ୍ ପିତାମହଃ ତଂ କୁମାରଂ ସନ୍ନିଵାର୍ଯ ସ୍ଵଯମପୃଚ୍ଛତ୍ତାଂ ତାରାମ୍
ତାପରେ, ପିତାମହ ଭଗବାନ ଶିଶୁକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ନିଜେ ତାରାଙ୍କୁ ପୂଛିଲେ।
କଥଯ ଵତ୍ସେ କସ୍ଯାଯମାତ୍ମଜଃ ସୋମସ୍ଯ ଵା ବୃହସ୍ପତେର୍ଵା ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଲଜ୍ଜମାନାହ ସୋମସ୍ଯେତି
କହ, ଶିଶୁ, ଏହି ପୁତ୍ର କାହାର — ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କି? ଏଭଳି ପୂଛିଲେ, ତାରା ଲଜ୍ଜାରେ କହିଲେ, 'ଏହି ପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ।'
ତତଃ ପ୍ରସ୍ଫୁରଦୁଚ୍ଛ୍ଵାସିତାମଲକପୋଲକାଂତିର୍ଭଗଵାନୁଡୁପତିଃ କୁମାରମାଲିଂଗ୍ଯ ସାଧୁ ସାଧୁ ଵତ୍ସ ପ୍ରାଜ୍ଞୋସୀତିବୁଧ ଇତି ତସ୍ଯ ଚ ନାମ ଚକ୍ରେ
ତାପରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଚେହେରା ଚମକୁଥିବା ଓ ଶ୍ୱାସ ତେଜ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶିଶୁକୁ ଆଲିଂଗନ କରି କହିଲେ, 'ଭଲ କଲ, ଶିଶୁ, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।' ତାଙ୍କୁ 'ବୁଧ' ନାମ ଦେଲେ।
ତଦାଖ୍ଯାତମେଵୈତତ୍ ସ ଚ ଯଥେଲାଯାମାତ୍ମଜଂ ପୁରୂରଵସମୁତ୍ପାଦଯାମାସ
ଏହିପରି ଯେପରିକି ଆଗରୁ କହାଯାଇଥିଲା, ଇଲାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ସେ ପୁରୁରବାସ୍ ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପୁରୂରଵାସ୍ତ୍ଵତିଦାନଶୀଲୋଽତିଯଜ୍ଵାତିତେଜସ୍ଵୀ ଯଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମତିରୂପସ୍ଵିନଂ ମନସ୍ଵିନଂ ମିତ୍ରାଵରୁଣଶାପାନ୍ମାନୁଷେ ଲୋକେ ମଯା ଵସ୍ତଵ୍ଯମିତି କୃତମତିରୁର୍ଵଶୀ ଦଦର୍ଶ
ପୁରୁରବାସ୍ ବହୁତ ଦାନଶୀଳ, ବଡ଼ ଯଜ୍ନ କରିଥିବା, ଅସାଧାରଣ ତେଜସ୍ବୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଚତୁର୍, ରୂପବାନ୍ ଓ ଭାବୁକ ଥିଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଶାପରେ, ଉର୍ବଶୀ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ମୁଁ ମାନବ ଲୋକରେ ରହିବାକୁ ପଡିବ’—ଏବଂ ସେ ପୁରୁରବାସ୍ କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରେ ଚ ତସ୍ମିନ୍ନପହାଯ ମାନମଶ୍ଷୋମପାସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗସୁଖାଭିଲାଷଂ ତନ୍ମନସ୍କା ଭୂତ୍ଵା ତମେଵୋପତସ୍ଥେ
ସେ ଉର୍ବଶୀ, ପୁରୁରବାସ୍ କୁ ଦେଖିବା ସାଥିକି, ମାନ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ସୁଖ ପ୍ରତି ଆଶାକୁ ଛାଡ଼ି, ମନ ଦେଇ ସେଠାରେ ଗଲେ।
ସୋଽପି ଚ ତାମତିଶଯିତସକଲଲୋକସ୍ତ୍ରୀକାଂତିସୌକୁମାର୍ଯଲାଵଣ୍ଯଗ-ତିଵିଲାସହାସାଦିଗୁଣାମଵଲୋକ୍ଯ ତଦାଯତ୍ତଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିର୍ବଭୂଵ
ପୁରୁରବାସ୍ ମଧ୍ୟ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ରୂପ, ନମ୍ରତା, ମାୟା, ଖେଳ, ହାସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଦେଖି, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନେ ଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଉର୍ବଶୀ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଲା।
ଉଭଯମପି ତନ୍ମନସ୍କମନନ୍ଯଦୃଷ୍ଟି ପରିତ୍ଯକ୍ତସମସ୍ତାନ୍ଯପ୍ରଯୋଜନମଭୂତ୍
ଉଭୟେ ଏକାପରେ ଏକା ମନ ଲଗାଇଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ କାମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ରାଜା ତୁ ପ୍ରାଗଲ୍ଭ୍ଯାତ୍ତାମାହ
ରାଜା ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁଭ୍ରୁ ତ୍ଵାମହମଭିକାମୋଽସ୍ମି ପ୍ରସୀଦାଽନୁରାଗମୁଦ୍ଵହେତ୍ଯୁକ୍ତା ଲଜ୍ଜାଵଖଂଡିତମୁର୍ଵଶୀ ତଂ ପ୍ରାହ
‘ସୁନ୍ଦର ଭୂରୁ ଥିବା ମହିଳା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହୁଁଛି; ଦୟା କର, ମୋ ମନରେ ତୁମ ପ୍ରତି ଆଶା ଅଛି।’ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଲଜ୍ଜା ଭଙ୍ଗ ହେଇ ଉର୍ବଶୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଭଵତ୍ଵେଵଂ ଯଦି ମେ ସମଯପରିପାଲନଂ ଭଵାନ୍ କରୋତୀତ୍ଯାଖ୍ଯାତେ ପୁନରପି ତାମାହ
‘ଏହିପରି ହେଉ, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ନିୟମ ରକ୍ଷା କରିବା’ ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ; ତାପରେ ରାଜା ପୁନି ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଖ୍ଯାହି ମେ ସମଯମିତି
‘ମୋତେ ତୁମ ନିୟମ କହ’ ରାଜା କହିଲେ।
ଅଥ ପୃଷ୍ଟା ପୁନରପ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍
ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଉର୍ବଶୀ ପୁନି କହିଲେ।
ଶଯନସମୀପେ ମମୋରଣକଦ୍ଵଯଂ ପୁତ୍ରଭୂତଂ ନାପନେଯମ୍
‘ମୋ ଶୟନ କାଠରେ ଥିବା ମୋ ଦୁଇଟି ମେଉଁ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ପରି, ସେମାନେ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।’
ଭଵାଂଶ୍ଚ ମଯା ନ ନଗ୍ନୋ ଦ୍ର ଷ୍ଟଵ୍ଯଃ
‘ମୁଁ ତୁମକୁ ନଗ୍ନ ଦେଖିବା ନାହିଁ।’
ଘୃତମାତ୍ରଂ ଚ ମମାହାର ଇତି
‘ମୋ ଖାଦ୍ୟ କେବଳ ଘିଅ ହେବା ଉଚିତ।’
ଏଵମେଵେତି ଭୂପତିରପ୍ଯାହ
‘ଏହିପରି ହେବ’ ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତଯା ସହ ସ ଚାଵନିପତିରଲକଯାଂ ଚୈତ୍ରରଥାଦିଵନେଷ୍ଵମଲପଦ୍ମଖଂଡେଷୁ ମାନସାଦିସରସ୍ସ୍ଵତିରମଣୀଯେଷୁ ରମମାଣ ଏକଷଷ୍ଟିଵର୍ଷାଣ୍ଯନୁଦିନପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧମାନପ୍ରମୋଦୋଽନଯତ୍
ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହିତ, ରାଜା ଅଲକାରେ, ଚୈତ୍ରରଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ, ଶୁଧ୍ଧ ପଦ୍ମ ତଳ, ମାନସା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନୋହର ହ୍ରଦରେ, ଦିନକୁ ଦିନ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ, ଏକଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ କଲେ।
ଉର୍ଵଶୀ ଚ ତଦୁପଭୋଗାତ୍ପ୍ରତିଦିନପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧମାନାନୁରାଗା ଅମରଲୋକଵାସେଽପି ନ ସ୍ପୃହାଂ ଚକାର
ଉର୍ବଶୀ ପ୍ରତିଦିନ ପୁରୁରବାସ୍ ସହ ଉପଭୋଗ କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଶା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଗଲା, ଏବଂ ଅମର ଲୋକରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠିପାଇଁ ଅଭିଲାଷ ରହିଲା ନାହିଁ।
ଵିନା ଚୋର୍ଵଶ୍ଯା ସୁରଲୋକୋଽପ୍ସରସାଂ ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵାଣାଂ ଚ ନାତିରମଣୀଯୋଽଭଵତ୍
ଉର୍ବଶୀ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକ ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପାଇଁ ଏତେ ମନୋହର ରହିଲା ନାହିଁ।
ତତଶ୍ଚୋର୍ଵଶୀ ପୁରୂରଵସୋସ୍ସମଯଵିଦ୍ଵିଶ୍ଵାଵସୁର୍ଗଂଧର୍ଵସମଵେତୋ ନିଶି ଶଯନାଭ୍ଯାଶାଦେକମୁରଣକଂ ଜହାର
ଏହା ପରେ, ଉର୍ବଶୀ ପୁରୁରବାସ୍ ସହ କରିଥିବା ନିୟମକୁ ଅମାନି, ବିଶ୍ୱାବାସୁ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଏକ ରାତି ଶୟନ କାଠରୁ ଏକ ମେଉଁକୁ ନେଇଗଲେ।
ତସ୍ଯାକାଶୋ! ନୀଯମାନସ୍ଯୋର୍ଵଶୀ ଶବ୍ଦମଶୃଣୋତ୍
ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ସମୟରେ, ଉର୍ବଶୀ କିଛି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଏ ଆକାଶ!
ଏଵମୁଵାଚ ଚ ମମାନାଥାଯାଃ ପୁତ୍ରଃ କେନାପହ୍ରିଯତେ କଂ ଶରଣମୁପଯାମୀତି
ସେ କହିଲେ: 'ମୋ ନିରାଶ୍ରୟ ପୁଅକୁ କିଏ ନେଇଯାଉଛି? ମୁଁ କାହା ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେବି?'