ଅଯଂ ହି ଵଂଶୋତିବଲପରାକ୍ରମଦ୍ଯୁତିଶୀଲଚେଷ୍ଟଵଦ୍ଭିରତିଗୁଣାନ୍ଵିତୈର୍ନହୁଷଯଯାତି-କାର୍ତଵୀର୍ଯାର୍ଜୁନାଦିଭିର୍ଭୂପାଲୈରଲଂକୃତଃ ତମହଂ କଥଯାମି ଶ୍ରୂଯତାମ୍
ଏହି ବଂଶ ନହୁଷ, ଯୟାତି, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ଆଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରତାପୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ବଂଶର କଥା ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।
ଅଖିଲଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁର୍ଭଗଵତୋ ନାରାଯଣସ୍ଯ ନାଭିସରୋଜସମୁଦ୍ଭଵାବ୍ଜଯୋନେର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରୋଽତ୍ରିଃ
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନାରାୟଣଙ୍କର ନାଭିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅତ୍ରି।
ଅତ୍ରେସ୍ସୋମଃ
ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ସୋମ ଜନ୍ମିଲେ।
ତଂ ଚ ଭଗଵାନବ୍ଜଯୋନିଃ ଅଶ୍ଷୋଔ!ଷଧୀଦ୍ଵିଜନକ୍ଷତ୍ରାଣାମାଧିପତ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍
ଏବଂ ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା ସୋମଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭିଦ, ଔଷଧି ଏବଂ ତାରାମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ସ ଚ ରାଜସୂଯମକରୋତ୍
ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତତ୍ପ୍ରଭାଵାଦତ୍ଯୁତ୍କୃଷ୍ଟାଧିପତ୍ଯାଧିଷ୍ଠାତୃତ୍ଵାଚ୍ଚୈନଂ ମଦ ଆଵିଵେଶ
ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଧିପତି ଏବଂ ଶାସନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅହଂକାର ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ମଦାଵଲେପାଚ୍ଚ ସକଲଦେଵଗୁରୋର୍ବୃସ୍ପତେସ୍ତାରାଂ ନାମ ପତ୍ନୀଂ ଜହାର
ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ତାରାକୁ ଚୁରି କଲେ।
ବହୁଶଶ୍ଚ ବୃହସ୍ପତିଚୋଦିତେନ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମଣା ଚୋଦ୍ଯମାନସକଲୈଶ୍ଚ ଦେଵର୍ଷିଭିର୍ଯାଚମାନୋପି ନ ମୁମୋଚ
ବୃହସ୍ପତି, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବ ଋଷିମାନେ ଅନେକବାର ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତଥାପି ସେ ତାରାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେନି।
ତସ୍ଯ ଚଂଦ୍ର ସ୍ଯ ଚ ବୃହସ୍ପତେର୍ଦ୍ଵେଷାଦୁଶନା ପାର୍ଷ୍ଣିଗ୍ରାହୋଭୂତ୍
ସୋମ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ଦ୍ୱାରା ଉଶନା (ଶୁକ୍ର) ସୋମଙ୍କର ସହଯୋଗୀ ହେଲେ।
ଅଂଗିରସଶ୍ଚ ସକାଶାଦୁପଲବ୍ଧଵିଦ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତେଃ ସହାଯ୍ଯମକରୋତ୍
ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିବା ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କଲେ।
ଯତଶ୍ଚୋଶନା ତତୋ ଜଂଭକୁଂଭାଦ୍ଯାଃ ସମସ୍ତା ଏଵ ଦୈତ୍ଯଦାନଵନିକାଯା ମହାନ୍ତମୁଦ୍ଯମଂ ଚକ୍ରୁଃ
ଉଶନାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜମ୍ଭ, କୁମ୍ଭ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଦାନବ ଦଳ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ କଲେ।
ବୃହସ୍ପତେରପି ସକଲଦେଵସୈନ୍ଯଯୁତଃ ସହାଯଃ ଶକ୍ରୋଽଽଭଵତ୍
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବସମୂହର ସେନା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ସହଯୋଗୀ ହେଲେ।
ଏଵଂ ଚ ତଯୋରତୀଵୋଗ୍ରସଂଗ୍ରାମସ୍ତାରାନିମିତ୍ତସ୍ତାରକାମଯୋ ନାମାଭୂତ୍
ଏଭଳି, ତାରାଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଇପକ୍ଷରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ 'ତାରା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଲା।
ତତଶ୍ଚ ସମସ୍ତଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସୁରେଷୁ ରୁଦ୍ର ପୁରୋଗମା ଦେଵା ଦେଵେଷୁ ଚାଶ୍ଷୋଦାନଵା ମୁମୁଚୁଃ
ତାପରେ, ଦେବମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଏଵଂ ଦେଵାସୁରାହଵସଂକ୍ଷୋଭକ୍ଷୁବ୍ଧହୃଦଯମଶ୍ଷୋମେଵ ଜଗଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଜଗାମ
ଏଭଳି ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ତେଜନାରେ ହୃଦୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଆସିଲା, ସମଗ୍ର ଜଗତ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯାଇଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଭଗଵାନବ୍ଜଯୋନିରପ୍ଯୁଶନସଂ ଶଂକରମସୁରାନ୍ଦେଵାଂଶ୍ଚ ନିଵାର୍ଯ ବୃହସ୍ପତଯେ ତାରାମଦାପଯତ୍
ତାପରେ, ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମିତ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଶିବ, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ତାରାଙ୍କୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ତାଂ ଚାଂତଃପ୍ରସଵାମଵଲୋକ୍ଯ ବୃହସ୍ପତିରପ୍ଯାହ
ତାରାଙ୍କୁ ଗର୍ଭବତୀ ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି କଥା କହିଲେ।
ନୈଷ ମମ କ୍ଷେତ୍ରେ ଭଵତ୍ଯାଽନ୍ଯସ୍ଯ ସୁତୋ ଧାର୍ଯସ୍ସମୁତ୍ସୃଜୈନମଲମଲମତିଧାର୍ଷ୍ଟ୍ଯେନେତି
ଏହି ଶିଶୁ ମୋର ଅଂଗରେ ଜନ୍ମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାରି ପୁତ୍ର। ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଅତି ଦ୍ରଢ଼ତାରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସା ଚ ତେନୈଵମୁକ୍ତାତିପତିଵ୍ରତା ଭର୍ତୃଵଚନାନଂତରଂ ତମିଷୀକାସ୍ତଂବେ ଗର୍ଭମୁତ୍ସସର୍ଜ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ତାରା ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ସଦା ଭକ୍ତି ରଖୁଥିବା, ସେ ତାଙ୍କର କଥା ପରେ ତୁରନ୍ତ ଗର୍ଭକୁ ଇଷିକା ଗଛର ଡ଼ାଳରେ ଦେଇଦେଲେ।
ସ ଚୋତ୍ସୃଷ୍ଟମାତ୍ର ଏଵାତିତେଜସା ଦେଵାନାଂ ତେଜାଂସ୍ଯାଚିକ୍ଷେପ
ଏହି ଶିଶୁ ଉତ୍ସର୍ଜିତ ହେବା ସହିତ, ତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ତେଜ ଦେବମାନଙ୍କର ତେଜକୁ ଆତ୍ମସାତ କରିନେଲା।
ବୃହସ୍ପତିମିଂଦୁଂ ଚ ତସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯାତିଚାରୁତଯା ସାଭିଲାଷୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵସ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନସଂଦେହାସ୍ତାରାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ
ବୃହସ୍ପତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଶିଶୁର ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ; ଦେବମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପୂଛିଲେ, 'ତାରା, ଏହି ପୁତ୍ର କାହାର?'
ସତ୍ଯଂ କଥଯାସ୍ମାକମିତି ସୁଭଗେ ସୋମସ୍ଯାଥ ଵା ବୃହସ୍ପତେରଯଂ ପୁତ୍ର ଇତି
ସୁଭାଗେ, ଆମକୁ ସତ୍ୟ କହ; ଏହି ପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କି ନା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କି?
ଏଵଂ ତୈରୁକ୍ତା ସା ତାରା ହ୍ରିଯା କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ
ଏଭଳି ପୂଛିଲେ, ତାରା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ବହୁଶୋପ୍ଯଭିହିତା ଯଦାଽସୌ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନାଚଚକ୍ଷେ ତତସ୍ସ କୁମାରସ୍ତାଂ ଶପ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ପ୍ରାହ
ଦେବମାନେ ବାରମ୍ବାର ପୂଛିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିଛି ଖୋଲାସା କଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ ଶିଶୁ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା ଏବଂ କହିଲା।
ଦୁଷ୍ଟେଂଵ କସ୍ମାନ୍ମମ ତାତଂ ନାଖ୍ଯାସି
ମନ୍ଦ ମହିଳା, କାହିଁକି ତୁମେ ମୋର ପିତା କିଏ ତାହା କହୁନାହିଁ?
ଅଦ୍ଯୈଵ ତେ ଵ୍ଯଲୀକଲଜ୍ଜାଵତ୍ଯାସ୍ତଥା ଶାସ୍ତିମହଂ କରୋମି
ଆଜି ତୁମର ଅନ୍ୟାୟ ଲଜ୍ଜା ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାଯଥ punishment ଦେବି।
ଯଥା ଚ ନୈଵମଦ୍ଯାପ୍ଯତିମଂଥରଵଚନାଭଵିଷ୍ଯସୀତି
ଯେପରି ତୁମେ ଆଉ କେବେ ଏଭଳି ଅତି ଲଜ୍ଜାରେ କଥା କହିବା ନାହିଁ।
ଅଥାହ ଭଗଵାନ୍ ପିତାମହଃ ତଂ କୁମାରଂ ସନ୍ନିଵାର୍ଯ ସ୍ଵଯମପୃଚ୍ଛତ୍ତାଂ ତାରାମ୍
ତାପରେ, ପିତାମହ ଭଗବାନ ଶିଶୁକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ନିଜେ ତାରାଙ୍କୁ ପୂଛିଲେ।
କଥଯ ଵତ୍ସେ କସ୍ଯାଯମାତ୍ମଜଃ ସୋମସ୍ଯ ଵା ବୃହସ୍ପତେର୍ଵା ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଲଜ୍ଜମାନାହ ସୋମସ୍ଯେତି
କହ, ଶିଶୁ, ଏହି ପୁତ୍ର କାହାର — ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କି? ଏଭଳି ପୂଛିଲେ, ତାରା ଲଜ୍ଜାରେ କହିଲେ, 'ଏହି ପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ।'
ତତଃ ପ୍ରସ୍ଫୁରଦୁଚ୍ଛ୍ଵାସିତାମଲକପୋଲକାଂତିର୍ଭଗଵାନୁଡୁପତିଃ କୁମାରମାଲିଂଗ୍ଯ ସାଧୁ ସାଧୁ ଵତ୍ସ ପ୍ରାଜ୍ଞୋସୀତିବୁଧ ଇତି ତସ୍ଯ ଚ ନାମ ଚକ୍ରେ
ତାପରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଚେହେରା ଚମକୁଥିବା ଓ ଶ୍ୱାସ ତେଜ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶିଶୁକୁ ଆଲିଂଗନ କରି କହିଲେ, 'ଭଲ କଲ, ଶିଶୁ, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।' ତାଙ୍କୁ 'ବୁଧ' ନାମ ଦେଲେ।