ଯଦା ଚ ସପ୍ତଵର୍ଷାଣ୍ଯସୌ ଗର୍ଭେଣ ଜଜ୍ଞେ ତତସ୍ତଂ ଗର୍ଭମଶ୍ମନା ସା ଦେଵୀ ଜଘାନ
ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭରେ ରହିବା ପରେ, ସେ ରାଣୀ ଗର୍ଭକୁ ପଥର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ପୁତ୍ରଶ୍ଚାଜାଯତ
ଏହା ପରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତସ୍ଯ ଚାଶ୍ମକ ଇତ୍ଯେଵ ନାମାଭଵତ୍
ତାହାର ନାମ ଆଶ୍ମକ ହେଲା।
ଅଶ୍ମସ୍ଯ ମୂଲକୋ ନାମ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍
ଆଶ୍ମକଙ୍କର ପୁଅ ମୂଳକ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଯୋସୌ ନିଃକ୍ଷତ୍ରେ କ୍ଷ୍ମାତଲେସ୍ମିନ୍ କ୍ରିଯମାଣେ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵିଵସ୍ତ୍ରାଭିଃ ପରିଵାର୍ଯ ରକ୍ଷିତଃ ତତସ୍ତଂ ନାରୀକଵଚମୁଦାହରଂତି
ଯେତେବେଳେ ଏ ଭୂମିରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ସେ ପୁଅକୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନାନୀମାନେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଘେରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ତାକୁ 'ନାରୀ କବଚରେ ରକ୍ଷିତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମୂଲକାଦ୍ଦଶରଥସ୍ତସ୍ମାଦିଲିଵିଲସ୍ତତଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵସହଃ
ମୂଳକରୁ ଦଶରଥ, ତାହାଠାରୁ ଇଲିଭିଳା, ତାପରେ ବିଶ୍ୱସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ଖଟ୍ଵାଂଗଃ ଯୋସୌ ଦେଵାସୁରସଂଗ୍ରାମେ ଦେଵୈରଭ୍ଯର୍ଥିତୋଽସୁରାଞ୍ଜଘାନ
ତାହାଠାରୁ ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ସେ ଅସୁରମାନେକୁ ସଂହାର କଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗେ ଚ କୃତପ୍ରିଯୈର୍ଦେଵୈର୍ଵରଗ୍ରହଣାଯ ଚୋଦିତଃ ପ୍ରାହ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଵର ଚୟନ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।
ଯଦ୍ଯଵଶ୍ଯଂ ଵରୋ ଗ୍ରାହ୍ଯଃ ତନ୍ମମାଯୁଃ କଥ୍ଯତାମିତି
ସେ କହିଲେ, 'ଯଦି ଵର ନିଅବା ଆବଶ୍ୟକ, ତେବେ ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟ କେତେ ଅଛି ତାହା କହନ୍ତୁ।'
ଅନଂତରଂ ଚ ତୈରୁକ୍ତଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମେକଂ ପ୍ରମାଣଂ ତଵାଯୁରିତ୍ଯୁକ୍ତୋଥାସ୍ଖଲିତଗତିନା ଵିମାନେନ ଲଘିମାଦିଗୁଣୋ ମର୍ତ୍ଯଲୋକମାଗମ୍ଯେଦମାହ
ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଛି', ଏବଂ ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚଳ ଚାଲି, ହଳକା ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିତ ଦେବ ରଥରେ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅତ୍ରାପି ଶ୍ରୂଯତେ ଶ୍ଲୋକୋ ଗୀତସ୍ସପ୍ତର୍ଷିଭିଃ ପୁରା । ଖଟ୍ଵାଂଗେନ ସମୋ ନାନ୍ଯଃ କଶ୍ଚିଦୁର୍ଵ୍ଯାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଠାରେ ବି ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ପୁରାତନ କାଳରେ ଗାଇଥିବା ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ: 'ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ ସମ ଅନ୍ୟ କେହି ଭୂମିରେ କେବେ ହେବେ ନାହିଁ।'
ଯେନ ସ୍ଵର୍ଗାଦିହାଗମ୍ଯ ମୁହୂର୍ତ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍ । ତ୍ରଯୋତିସଂଧିତା ଲୋକା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସତ୍ଯେନ ଚୈଵ ହି
ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏଠାକୁ ଆସି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜୀବନ ପାଇ, ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଓ ସତ୍ୟରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ।
ଖଟ୍ଵାଂଗାଦ୍ଦୀର୍ଘବାହୁଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍
ଖଟ୍ବାଙ୍ଗଙ୍କରୁ ଦୀର୍ଘବାହୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତତୋ ରଘୁରଭଵତ୍
ତାପରେ ରଘୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ମାଦପ୍ଯଜଃ
ତାହାଠାରୁ ଅଜ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅଜାଦ୍ଦଶରଥଃ
ଅଜଙ୍କୁ ଦଶରଥ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ଯାପି ଭଗଵାନବ୍ଜନାଭୋ ଜଗତଃ ସ୍ଥିତ୍ଯର୍ଥମାତ୍ମାଂଶ୍ନୋ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଭରତଶତ୍ରୁଘ୍ନରୂପେଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ପୁତ୍ରତ୍ଵମାଯାସୀତ୍
ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଅବଜନାଭ, ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ନିଜ ଆତ୍ମାଂଶରୁ ଚାରି ଭାଗରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରୂପରେ ପୁଅ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ।
ରାମୋପି ବାଲ ଏଵ ଵିଶ୍ଵମିତ୍ରଯାଗରକ୍ଷଣାଯ ଗଚ୍ଛଂସ୍ତାଟକାଂ ଜଘାନ
ରାମ ଏଯାଁ ଶିଶୁ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ବାମିତ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଗଲେ, ତାଟକାକୁ ବଧ କଲେ।
ଯଜ୍ଞେ ଚ ମାରୀଚମିଷୁଵାତାହତଂ ସମୁଦ୍ରେ ଚିକ୍ଷେପ
ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ରାମ ଏକ ତୀରରେ ମାରୀଚକୁ ଆঘାତ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ସୁବାହୁପ୍ରମୁଖାଂଶ୍ଚ କ୍ଷଯମନଯତ୍
ସୁବାହୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଦୂଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣାହଲ୍ଯାମପାପାଂ ଚକାର
ରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ଅହଲ୍ୟା ତାଙ୍କ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଜନକଗୃହେ ଚ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଚାପମନାଯାସେନ ବଭଂଜ
ଜନକଙ୍କ ଘରେ, ରାମ ସହଜରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଧନୁକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ।
ସୀତାମଯୋନିଜାଂ ଜନକରାଜତନଯାଂ ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କାଂ ଲେଭେ
ରାମ ଭୂମିରୁ ଜନ୍ମିତ, ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ସୀତାଙ୍କୁ ଶୂରତା ପରୀକ୍ଷାରେ ଜିତି ଦେବୀ ଭାବେ ପାଇଲେ।
ସକଲକ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯକ୍ଷଯକାରିଣମଶ୍ଷୋହୈହଯକୁଲଧୂମକେତୁଭୂତଂ ଚ ପରଶୁରାମମପାସ୍ତଵୀର୍ଯବଲାଵଲେପଂ ଚକାର
ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଭାର୍ଗବ କୁଳର ଦୀପ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବକୁ ରାମ ଦୂର କରି ନମ୍ର କଲେ।
ପିତୃଵଚନାଚ୍ଚାଗଣିତରାଜ୍ଯାଭିଲାଷୋ ଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯାସମେତୋ ଵନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ କରି, ରାଜ୍ୟ ଆଶାକୁ ଅଗଣା କରି, ଭାଇ ଓ ଜନାନୀ ସହିତ ରାମ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିରାଧଖରଦୂଷଣାଦୀନ୍ କବଂଧଵାଲିନୌ ଚ ନିଜଘାନ
ରାମ ଭିରାଧ, ଖର, ଦୂଷଣ, କବନ୍ଧ, ଓ ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ବଦ୍ଧା ଚାଂଭୋନିଧିମସେଷରାକ୍ଷସକୁଲକ୍ଷଯଂ କୃତ୍ଵା ଦଶାନନାପହୃତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ତଦ୍ଵଧାଦପହୃତକଲଂକାମପ୍ଯନଲପ୍ରଵେଶଶୁଦ୍ଧାମଶ୍ଷୋଦେଵସଂଘୈସ୍ତୂଯମାନଶୀଲାଂ ଜନକରାଜକନ୍ଯାମଯୋଧ୍ଯାମାନିନ୍ଯେ
ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁ ବନାଇ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ଦଶାନନ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ଦେବମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ସୀତାଙ୍କୁ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ନେଲେ।
ତତଶ୍ଚାଭିଷେକମଂଗଲଂ ମୈତ୍ରେଯ ଵର୍ଷଶତେନାପି ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ ସଂକ୍ଷେପେଣ ଶ୍ରୂଯତାମ୍
ତାପରେ, ମୈତ୍ରେୟ, ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକର ମଙ୍ଗଳ ଉତ୍ସବ ଏକ ଶତବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।
ଯଥା ନ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ସକାଶାଦାତ୍ମାପି ମେ ପ୍ରିଯତରଃ ନ ଚ ସ୍ଵଧର୍ମୋଲ୍ଲଂଘନଂ ମଯା କଦାଚିଦପ୍ଯନୁଷ୍ଠିତଂ ନ ଚ ସକଲଦେଵମାନୁଷପଶୁପକ୍ଷିଵୃକ୍ଷାଦିକେଷ୍ଵଚ୍ଯୁତଵ୍ଯତିରେକଵତୀ ଦୃଷ୍ଟିର୍ମମାଭୂତ୍ ତଥା ତମେଵଂ ମୁନିଜନାନୁସ୍ମୃତଂ ଭଗଵଂତମସ୍ଖଲିତଗତିଃ ପ୍ରାପଯେଯମିତ୍ଯଶ୍ଷୋଦେଵଗୁରୌ ଭଗଵତ୍ଯନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ଯଵପୁଷି ସତ୍ତାମାତ୍ରାତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମାନଂ ପରମାତ୍ମନି ଵାସୁଦେଵାଖ୍ଯେ ଯୁଯୋଜ ତତ୍ରୈଵ ଚ ଲଯମଵାପ
ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋ ଆତ୍ମାଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ କେବେ ମୋର ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିନାହିଁ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ଦେବ, ମାନବ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖିନାହିଁ, ଯେପରି ଅଚଳ ଭଗବାନ ଅଛନ୍ତି। ଏପରି ନିଶ୍ଚଳ ଚାଲି, ମୁଁ ମୁନିମାନେ ଯେପରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେଭଳି ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି। ଦେବମାନଙ୍କର ଗୁରୁ, ଅବର୍ଣ୍ୟ ରୂପରେ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତାରେ, ଯିଏ ଵାସୁଦେବ ନାମରେ ପରମାତ୍ମା, ମୁଁ ଆତ୍ମାକୁ ପରମାତ୍ମାରେ ଲୟ କରିଲି।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଭରତଶତ୍ରୁଘ୍ନଵିଭୀଷଣସୁଗ୍ରୀଵାଂଗଦଜାମ୍ବଵଦ୍ଧନୁମତ୍ପ୍ରଭୃତିଭିସ୍ସମୁ-ତ୍ଫୁଲ୍ଲଵଦନୈଶ୍ଛତ୍ରଚାମରାଦିଯୁତୈଃ ସେଵ୍ଯମାନୋ ଦାଶରଥିର୍ବ୍ରହ୍ମେଂଯମନିରୃତିଵରୁଣଵାଯୁକୁବେରେଶାନପ୍ରଭୃତିଭିସ୍ସର୍ଵାମରୈର୍ଵସି-ଷ୍ଠଵାମଦେଵଵାଲ୍ମୀକିମାର୍କଣ୍ଡେଯଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଭରଦ୍ଵାଜାଗସ୍ତ୍ଯପ୍ରଭୃତିଭିର୍ମୁ-ନିଵରୈଃ ଋଗ୍ଯଜୁସ୍ସାମାଥର୍ଵୈସ୍ସଂସ୍ତୂଯମାନୋ ନୃତ୍ଯଗୀତଵାଦ୍ଯାଦ୍ଯଖିଲଲୋକମଂଗଲଵାଦ୍ଯୈର୍ଵୀଣାଵେଣୁମୃଦଂଗଭେରୀପଟହଶଂଖକାହଲଗୋମୁଖପ୍ରଭୃତିଭିସ୍ସୁନା-ଦୈସ୍ସମସ୍ତଭୂଭୃତାଂ ମଧ୍ଯେ ସକଲଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଯଥୋଚିତମଭିଷିକ୍ତୋ ଦାଶରଥିଃ କୋସଲେଂଦ୍ରୋ ରଘୁକୁଲତିଲକୋ ଜାନକୀପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତୃତ୍ରଯପ୍ରିଯସ୍ସିଂହାସନଗତ ଏକାଦସାବ୍ଦସହସ୍ରଂ ରାଜ୍ଯମକରୋତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭରତ, ଶତୃଘ୍ନ, ବିଭୀଷଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଅଙ୍ଗଦ, ଜାମ୍ବବନ୍, ହନୁମାନ ଓ ଅନ୍ୟ ମିଶି ହସିମୁଖରେ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଛତା, ଚାମର ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ — ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ନିରୃତି, ବରୁଣ, ବାୟୁ, କୁବେର, ଈଶାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ — ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ; ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ବାଲ୍ମୀକି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ବିଶ୍ବାମିତ୍ର, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ; ଋଗ୍, ଯଜୁ, ସାମ, ଅଥର୍ବ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ; ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ, ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦ — ବୀଣା, ବାଁଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଢୋଳ, ଶଂଖ, କାହାଳ, ଗୋମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ — ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା; ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ରାମ — ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ, ସୀତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ପତି, ତିନି ଭାଇଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଭାଇ — ସିଂହାସନରେ ବସି, ଏକାଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ କୋଶଳ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କଲେ।