ସ ଚାପ୍ଯଚିଂତଯଦହୋସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଦୌଶ୍ଶୀଲ୍ଯଂ ଯେନୈତନ୍ମାଂସମସ୍ମାକଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି କିମେତଦ୍ଦ୍ର ଵ୍ଯଜାତମିତି ଧ୍ଯାନପରୋଭଵତ୍
ବଶିଷ୍ଠ ଭାବିଲେ, 'ହାଏ, ଏହି ରାଜାଙ୍କର କେତେ ଦୁଷ୍ଟତା, ଯେ ଆମକୁ ଏହି ମାଂସ ଦେଉଛନ୍ତି? ଏହି ଜିନିଷ କଣ?' ଏବଂ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ଅପଶ୍ଯଚ୍ଚ ତନ୍ମାଂସଂମାନୁଷମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଏହି ମାଂସ ମାନବ ମାଂସ।
ଅତଃ କ୍ରୋଧକଲୁଷୀକୃତଚେତା ରାଜନି ସାପମୁତ୍ସସର୍ଜ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ରାଗରେ ମନ ଅନ୍ଧାରି ହୋଇ, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାଦଭୋଜ୍ଯମେତଦସ୍ମଦ୍ଵିଧାନାଂ ତପସ୍ଵିନାମଵଗଚ୍ଛନ୍ନପି ଭଵାନ୍ମହ୍ଯଂ ଦଦାତି ତସ୍ମାତ୍ତଵୈଵାତ୍ର ଲୋଲୁପତା ଭଵିଷ୍ଯତୀତି
ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଆମ ପରି ତପସ୍ବୀମାନେ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ତଥାପି ମୋତେ ଦେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ଲୋଭ ତୁମ ପାଖରେ ରହିବ।
ଅନଂତରଂ ଚ ତେନାପି ଭଗଵତୈଵାଭିହିତୋସ୍ମୀତ୍ଯୁକ୍ତେ କିଂ କିଂ ମଯାଭହିତମିତି ମୁନିଃ ପୁନରପି ସମାଧୌ ତସ୍ଥୌ
ସେଇ ସମୟରେ, ରାଜା କହିଲେ, 'ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ମୋତେ ଏହା କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।' ଏହା ଶୁଣି, ମୁନି ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ କଣ ଭୁଲ କଲି?' ଏବଂ ପୁନି ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ।
ସମାଧିଵିଜ୍ଞାନାଵଗତାର୍ଥଶ୍ଚାନୁଗ୍ରହଂ ତସ୍ମୈ ଚକାର ନାତ୍ଯଂତିକମେତଦ୍ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ତଵ ଭୋଜନଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି
ଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସତ୍ୟ ଜାଣି, ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ ଦୟା କରି କହିଲେ, 'ଏହି ଖାଦ୍ୟ ନିୟମ ସଦା ପାଇଁ ନୁହେଁ; କେବଳ ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ।'
ଅସାଵପି ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯୋଦକାଂଜଲିଂ ମୁନିଶାପପ୍ରଦାନାଯୋଦ୍ଯତୋ ଭଗଵନ୍ନଯମସ୍ମଦ୍ଗୁରୁର୍ନାର୍ହସ୍ଯେନଂ କୁଲଦେଵତାଭୂତମାଚାର୍ଯଂ ଶପ୍ତୁମିତି ମଦଯଂତ୍ଯା ସ୍ଵପତ୍ନ୍ଯା ପ୍ରସାଦିତସ୍ସସ୍ଯାଂବୁଦରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ତଚ୍ଛାପାଂଵୁ ନୋର୍ଵ୍ଯାଂ ନ ଚାକାଶେ ଚିକ୍ଷେପ କିଂ ତୁ ତେନୈଵ ସ୍ଵପଦୌ ସିଷେଚ
ରାଜା ମଧ୍ୟ ଜଳ ହାତରେ ନେଇ, ମୁନିଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ ମଦୟନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଗୃହଦେବତା ଓ ଗୁରୁ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ବର୍ଷାମେଘ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ରାଜା ସେଇ ଜଳ ମାଟି କିମ୍ବା ଆକାଶକୁ ନ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ପାଦରେ ଢାଲିଦେଲେ।
ତେନ ଚ କ୍ଵୋଧାଶ୍ରିତେନାଂବୁନା ଦଗ୍ଧଚ୍ଛାଯୌ ତତ୍ପାଦୌ କଲ୍ମାଷତାମୁପଗତୌ ତତସ୍ସ କଲ୍ମାଷପାଦସଂଜ୍ଞାମଵାପ
ଏହିପରି, ଜଳ କୌଣସି ଜାଗାକୁ ଯିବାକୁ ନପାଇ, ରାଜାଙ୍କ ପାଦକୁ ଦାଗିଦେଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ କଳା ହୋଇଗଲା। ଏହିକାରଣରୁ ସେ 'କଳ୍ମାଷପାଦ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଶାପାଚ୍ଚ ଷଷ୍ଠେଷଷ୍ଠେ କାଲେ ରାକ୍ଷସସ୍ଵଭାଵମେତ୍ଯାଟଵ୍ଯାଂ ପର୍ଯଟନ୍ନନେକଶୋ ମାନୁଷାନଭକ୍ଷଯତ୍
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ, ପ୍ରତି ଛଅ ବର୍ଷରେ ଏକଥର, ସେ ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱଭାବ ନେଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରିଘୁରି ଅନେକ ମଣିଷ ଖାଇଦେଉଥିଲେ।
ଏକଦା ତୁ କଂଚିନ୍ମୁନିମୃତୁକାଲେ ଭାର୍ଯାସଂଗତଂ ଦଦର୍ଶ
ଏକଥର, ସେ ଜଣେ ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହ ଋତୁକାଳରେ ଦେଖିଲେ।
ତଯୋଶ୍ଚ ତମତିଭୀଷଣଂ ରାକ୍ଷସସ୍ଵରୂପମଵଲୋକ୍ଯ ତ୍ରାସାଦ୍ଦଂପତ୍ଯୋଃ ପ୍ରଧାଵିତଯୋର୍ବ୍ରହ୍ମଣଂ ଜଗ୍ରାହ
ସେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଦେଖି, ସେଇ ଦମ୍ପତି ଭୟରେ ପଳାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ତତସ୍ସା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ବହୁଶସ୍ତମଭିଯାଚିତଵତୀ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ପ୍ରସୀଦେକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲତିଲକଭୂତସ୍ତ୍ଵଂ ମହାରାଜୋ ମିତ୍ରସହୋ ନ ରାକ୍ଷସଃ
'ଦୟା କର, ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗର୍ବ, ମହାରାଜା, ମିତ୍ରସହ, ରାକ୍ଷସ ନୁହଁ!'
ନାର୍ହସି ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମସୁଖାଭିଜ୍ଞୋ ମଯ୍ଯକୃତାର୍ଥାଯାମସ୍ମଦ୍ଭର୍ତ୍ତାରଂ ହଂତୁମିତ୍ଯେଵଂ ବହୁପ୍ରକାରଂ ତସ୍ଯାଂ ଵିଲପଂତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପଶୁମିଵାଽରଣ୍ଯେଽଭିମତଂ ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମଭକ୍ଷଯତ୍
'ତୁମେ ଯିଏ ଜାଣିଛ, ଜଣେ ଜନନୀର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ସୁଖ କଣ, ମୁଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାବେଳେ ମୋ ପତିକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ,' ଏଭଳି ଅନେକ ଭାବରେ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ବାଘ ଭଳି ରାଜା ଜଙ୍ଗଲରେ ପଶୁ ଯେପରି ଶିକାର ଖାଏ, ସେଇପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଇଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚାତିକୋପସମନ୍ଵିତା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତଂ ରାଜାନଂ ଶଶାପ
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାଦେଵଂ ମଯ୍ଯତୃଷପ୍ତାଯାଂ ତ୍ଵଯାଯଂ ମତ୍ପତିର୍ଭକ୍ଷିତଃ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି କାମୋପଭୋଗପ୍ରଵୃତ୍ତଓଁତଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସୀତି
'ମୁଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାବେଳେ ତୁମେ ମୋ ପତିକୁ ଖାଇଦେଲ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ କାମଭୋଗ ଆଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ିବ।'
ଶପ୍ତ୍ଵା ଚୈଵ ସାଗ୍ନିଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦପର୍ଯଯେ ଵିମୁକ୍ତଶାପସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଵିଷଯାଭିଲାଷିଣୋ ମଦଯଂତୀ ତଂ ସ୍ମାରଯାମାସ
ପରେ, ବାରୋ ବର୍ଷ ପରେ ଶାପ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗ ଆଶା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ମଦୟନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ସେଥିପାଇଁ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ।
ତତଃ ପରମସୌ ସ୍ତ୍ରୀଭୋଗଂ ତତ୍ଯାଜ
ତାପରେ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚାପୁତ୍ରେଣ ରାଜ୍ଞା ପୁତ୍ରାର୍ଥମଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ମଦଯଂତ୍ଯାଂ ଗର୍ଭାଧାନଂ ଚକାର
ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ରାଜା ଜଣେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମଦୟନ୍ତୀଙ୍କ ସହ ଗର୍ଭାଧାନ କ୍ରିୟା କଲେ।
ଯଦା ଚ ସପ୍ତଵର୍ଷାଣ୍ଯସୌ ଗର୍ଭେଣ ଜଜ୍ଞେ ତତସ୍ତଂ ଗର୍ଭମଶ୍ମନା ସା ଦେଵୀ ଜଘାନ
ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭରେ ରହିବା ପରେ, ସେ ରାଣୀ ଗର୍ଭକୁ ପଥର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ପୁତ୍ରଶ୍ଚାଜାଯତ
ଏହା ପରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତସ୍ଯ ଚାଶ୍ମକ ଇତ୍ଯେଵ ନାମାଭଵତ୍
ତାହାର ନାମ ଆଶ୍ମକ ହେଲା।
ଅଶ୍ମସ୍ଯ ମୂଲକୋ ନାମ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍
ଆଶ୍ମକଙ୍କର ପୁଅ ମୂଳକ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଯୋସୌ ନିଃକ୍ଷତ୍ରେ କ୍ଷ୍ମାତଲେସ୍ମିନ୍ କ୍ରିଯମାଣେ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵିଵସ୍ତ୍ରାଭିଃ ପରିଵାର୍ଯ ରକ୍ଷିତଃ ତତସ୍ତଂ ନାରୀକଵଚମୁଦାହରଂତି
ଯେତେବେଳେ ଏ ଭୂମିରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ସେ ପୁଅକୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନାନୀମାନେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଘେରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ତାକୁ 'ନାରୀ କବଚରେ ରକ୍ଷିତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମୂଲକାଦ୍ଦଶରଥସ୍ତସ୍ମାଦିଲିଵିଲସ୍ତତଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵସହଃ
ମୂଳକରୁ ଦଶରଥ, ତାହାଠାରୁ ଇଲିଭିଳା, ତାପରେ ବିଶ୍ୱସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ଖଟ୍ଵାଂଗଃ ଯୋସୌ ଦେଵାସୁରସଂଗ୍ରାମେ ଦେଵୈରଭ୍ଯର୍ଥିତୋଽସୁରାଞ୍ଜଘାନ
ତାହାଠାରୁ ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ସେ ଅସୁରମାନେକୁ ସଂହାର କଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗେ ଚ କୃତପ୍ରିଯୈର୍ଦେଵୈର୍ଵରଗ୍ରହଣାଯ ଚୋଦିତଃ ପ୍ରାହ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଵର ଚୟନ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।
ଯଦ୍ଯଵଶ୍ଯଂ ଵରୋ ଗ୍ରାହ୍ଯଃ ତନ୍ମମାଯୁଃ କଥ୍ଯତାମିତି
ସେ କହିଲେ, 'ଯଦି ଵର ନିଅବା ଆବଶ୍ୟକ, ତେବେ ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟ କେତେ ଅଛି ତାହା କହନ୍ତୁ।'
ଅନଂତରଂ ଚ ତୈରୁକ୍ତଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମେକଂ ପ୍ରମାଣଂ ତଵାଯୁରିତ୍ଯୁକ୍ତୋଥାସ୍ଖଲିତଗତିନା ଵିମାନେନ ଲଘିମାଦିଗୁଣୋ ମର୍ତ୍ଯଲୋକମାଗମ୍ଯେଦମାହ
ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଛି', ଏବଂ ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚଳ ଚାଲି, ହଳକା ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିତ ଦେବ ରଥରେ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସି, ଏହି କଥା କହିଲେ।