ତତ୍ତନଯସ୍ସୁଦାସଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ସୁଦାସ ଥିଲେ।
ସୁଦାସାତ୍ସୌଦାସୋ ମିତ୍ର ସହନାମା
ସୁଦାସଙ୍କୁ ସୌଦାସ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ 'ମିତ୍ରସହ' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।
ସ ଚାଟଵ୍ଯାଂ ମୃଗଯାର୍ଥୀ ପର୍ଯଟନ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରଦ୍ଵଯମପଶ୍ଯତ୍
ଏକ ଦିନ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ସେ ଦୁଇଟି ବାଘକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଭ୍ଯାଂ ତଦ୍ଵନମପମୃଗଂ କୃତଂ ମତ୍ଵୈକଂ ତଯୋର୍ବାଣେନ ଜଘାନ
ସେ ଭାବିଲେ ଯେ ଏହି ଦୁଇ ବାଘ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକକୁ ତୀରରେ ମାରିଦେଲେ।
ମ୍ରିଯମାଣଶ୍ଚାସାଵତିଭୀଷଣାକୃତିରତିକରାଲଵଦନୋ ରାକ୍ଷସୋଽଭୂତ୍
ମରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ବାଘ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଏବଂ ଭୟାନକ ମୁହଁ ନେଇଲା—ସେ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଥିଲା।
ଦ୍ଵିତୀଯୋପି ପ୍ରତିକ୍ରିଯାଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଧାନଂ ଜଗାମ
ଦ୍ୱିତୀୟ ବାଘ କହିଲା, 'ମୁଁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବି,' ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା।
କାଲେନ ଗଚ୍ଛତା ସୌଦାସୋ ଯଜ୍ଞମଯଜତ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସୌଦାସ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ।
ପରିନିଷ୍ଠିତଯଜ୍ଞେ ଆଚାର୍ଯେ ଵସିଷ୍ଠେ ନିଷ୍କ୍ରାଂତେ ତଦ୍ର କ୍ଷୋ ଵସିଷ୍ଠରୂପମାସ୍ଥାଯ ଯଜ୍ଞାଵସାନେ ମମ ନରମାଂସଭୋଜନଂ ଦେଯମିତି ତତ୍ସଂସ୍କ୍ରିଯତାଂ କ୍ଷଣାଦାଗମିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିଷ୍କ୍ରାଂତଃ
ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଏବଂ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ଛାଡିଦେଲା, ସେଇ ରାକ୍ଷସ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆକୃତି ନେଇ, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ କହିଲା, 'ମତେ ମାନବ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ଦିଅ,' ଏବଂ କହିଲା ଯେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିବି, ତାପରେ ଚାଲିଗଲା।
ଭୂଯଶ୍ଚ ସୂଦଵେଷଂ କୃତ୍ଵା ରାଜାଜ୍ଞଯା ମାନୁଷଂ ମାଂସଂ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ରାଜ୍ଞେ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ୪୭ ଅସାଵପି ହିରଣ୍ଯପାତ୍ରେ ମାଂସମାଦାଯ ଵସିଷ୍ଠାଗମନପ୍ରତୀକ୍ଷକୋଽଭଵତ୍
ପୁନି ସେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରାନ୍ଧୁଆ ଆକୃତି ନେଇ, ମାନବ ମାଂସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଲା; ରାଜା ହିରାଣ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ମାଂସ ରଖି, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଆଗତାଯ ଵସିଷ୍ଠାଯ ନିଵେଦିତଵାନ୍
ବଶିଷ୍ଠ ଆସିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ।
ସ ଚାପ୍ଯଚିଂତଯଦହୋସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଦୌଶ୍ଶୀଲ୍ଯଂ ଯେନୈତନ୍ମାଂସମସ୍ମାକଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି କିମେତଦ୍ଦ୍ର ଵ୍ଯଜାତମିତି ଧ୍ଯାନପରୋଭଵତ୍
ବଶିଷ୍ଠ ଭାବିଲେ, 'ହାଏ, ଏହି ରାଜାଙ୍କର କେତେ ଦୁଷ୍ଟତା, ଯେ ଆମକୁ ଏହି ମାଂସ ଦେଉଛନ୍ତି? ଏହି ଜିନିଷ କଣ?' ଏବଂ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ଅପଶ୍ଯଚ୍ଚ ତନ୍ମାଂସଂମାନୁଷମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଏହି ମାଂସ ମାନବ ମାଂସ।
ଅତଃ କ୍ରୋଧକଲୁଷୀକୃତଚେତା ରାଜନି ସାପମୁତ୍ସସର୍ଜ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ରାଗରେ ମନ ଅନ୍ଧାରି ହୋଇ, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାଦଭୋଜ୍ଯମେତଦସ୍ମଦ୍ଵିଧାନାଂ ତପସ୍ଵିନାମଵଗଚ୍ଛନ୍ନପି ଭଵାନ୍ମହ୍ଯଂ ଦଦାତି ତସ୍ମାତ୍ତଵୈଵାତ୍ର ଲୋଲୁପତା ଭଵିଷ୍ଯତୀତି
ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଆମ ପରି ତପସ୍ବୀମାନେ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ତଥାପି ମୋତେ ଦେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ଲୋଭ ତୁମ ପାଖରେ ରହିବ।
ଅନଂତରଂ ଚ ତେନାପି ଭଗଵତୈଵାଭିହିତୋସ୍ମୀତ୍ଯୁକ୍ତେ କିଂ କିଂ ମଯାଭହିତମିତି ମୁନିଃ ପୁନରପି ସମାଧୌ ତସ୍ଥୌ
ସେଇ ସମୟରେ, ରାଜା କହିଲେ, 'ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ମୋତେ ଏହା କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।' ଏହା ଶୁଣି, ମୁନି ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ କଣ ଭୁଲ କଲି?' ଏବଂ ପୁନି ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ।
ସମାଧିଵିଜ୍ଞାନାଵଗତାର୍ଥଶ୍ଚାନୁଗ୍ରହଂ ତସ୍ମୈ ଚକାର ନାତ୍ଯଂତିକମେତଦ୍ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ତଵ ଭୋଜନଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି
ଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସତ୍ୟ ଜାଣି, ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ ଦୟା କରି କହିଲେ, 'ଏହି ଖାଦ୍ୟ ନିୟମ ସଦା ପାଇଁ ନୁହେଁ; କେବଳ ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ।'
ଅସାଵପି ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯୋଦକାଂଜଲିଂ ମୁନିଶାପପ୍ରଦାନାଯୋଦ୍ଯତୋ ଭଗଵନ୍ନଯମସ୍ମଦ୍ଗୁରୁର୍ନାର୍ହସ୍ଯେନଂ କୁଲଦେଵତାଭୂତମାଚାର୍ଯଂ ଶପ୍ତୁମିତି ମଦଯଂତ୍ଯା ସ୍ଵପତ୍ନ୍ଯା ପ୍ରସାଦିତସ୍ସସ୍ଯାଂବୁଦରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ତଚ୍ଛାପାଂଵୁ ନୋର୍ଵ୍ଯାଂ ନ ଚାକାଶେ ଚିକ୍ଷେପ କିଂ ତୁ ତେନୈଵ ସ୍ଵପଦୌ ସିଷେଚ
ରାଜା ମଧ୍ୟ ଜଳ ହାତରେ ନେଇ, ମୁନିଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ ମଦୟନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଗୃହଦେବତା ଓ ଗୁରୁ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ବର୍ଷାମେଘ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ରାଜା ସେଇ ଜଳ ମାଟି କିମ୍ବା ଆକାଶକୁ ନ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ପାଦରେ ଢାଲିଦେଲେ।
ତେନ ଚ କ୍ଵୋଧାଶ୍ରିତେନାଂବୁନା ଦଗ୍ଧଚ୍ଛାଯୌ ତତ୍ପାଦୌ କଲ୍ମାଷତାମୁପଗତୌ ତତସ୍ସ କଲ୍ମାଷପାଦସଂଜ୍ଞାମଵାପ
ଏହିପରି, ଜଳ କୌଣସି ଜାଗାକୁ ଯିବାକୁ ନପାଇ, ରାଜାଙ୍କ ପାଦକୁ ଦାଗିଦେଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ କଳା ହୋଇଗଲା। ଏହିକାରଣରୁ ସେ 'କଳ୍ମାଷପାଦ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଶାପାଚ୍ଚ ଷଷ୍ଠେଷଷ୍ଠେ କାଲେ ରାକ୍ଷସସ୍ଵଭାଵମେତ୍ଯାଟଵ୍ଯାଂ ପର୍ଯଟନ୍ନନେକଶୋ ମାନୁଷାନଭକ୍ଷଯତ୍
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ, ପ୍ରତି ଛଅ ବର୍ଷରେ ଏକଥର, ସେ ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱଭାବ ନେଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରିଘୁରି ଅନେକ ମଣିଷ ଖାଇଦେଉଥିଲେ।
ଏକଦା ତୁ କଂଚିନ୍ମୁନିମୃତୁକାଲେ ଭାର୍ଯାସଂଗତଂ ଦଦର୍ଶ
ଏକଥର, ସେ ଜଣେ ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହ ଋତୁକାଳରେ ଦେଖିଲେ।
ତଯୋଶ୍ଚ ତମତିଭୀଷଣଂ ରାକ୍ଷସସ୍ଵରୂପମଵଲୋକ୍ଯ ତ୍ରାସାଦ୍ଦଂପତ୍ଯୋଃ ପ୍ରଧାଵିତଯୋର୍ବ୍ରହ୍ମଣଂ ଜଗ୍ରାହ
ସେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଦେଖି, ସେଇ ଦମ୍ପତି ଭୟରେ ପଳାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ତତସ୍ସା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ବହୁଶସ୍ତମଭିଯାଚିତଵତୀ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ପ୍ରସୀଦେକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲତିଲକଭୂତସ୍ତ୍ଵଂ ମହାରାଜୋ ମିତ୍ରସହୋ ନ ରାକ୍ଷସଃ
'ଦୟା କର, ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗର୍ବ, ମହାରାଜା, ମିତ୍ରସହ, ରାକ୍ଷସ ନୁହଁ!'
ନାର୍ହସି ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମସୁଖାଭିଜ୍ଞୋ ମଯ୍ଯକୃତାର୍ଥାଯାମସ୍ମଦ୍ଭର୍ତ୍ତାରଂ ହଂତୁମିତ୍ଯେଵଂ ବହୁପ୍ରକାରଂ ତସ୍ଯାଂ ଵିଲପଂତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପଶୁମିଵାଽରଣ୍ଯେଽଭିମତଂ ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମଭକ୍ଷଯତ୍
'ତୁମେ ଯିଏ ଜାଣିଛ, ଜଣେ ଜନନୀର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ସୁଖ କଣ, ମୁଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାବେଳେ ମୋ ପତିକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ,' ଏଭଳି ଅନେକ ଭାବରେ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ବାଘ ଭଳି ରାଜା ଜଙ୍ଗଲରେ ପଶୁ ଯେପରି ଶିକାର ଖାଏ, ସେଇପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଇଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚାତିକୋପସମନ୍ଵିତା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତଂ ରାଜାନଂ ଶଶାପ
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାଦେଵଂ ମଯ୍ଯତୃଷପ୍ତାଯାଂ ତ୍ଵଯାଯଂ ମତ୍ପତିର୍ଭକ୍ଷିତଃ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି କାମୋପଭୋଗପ୍ରଵୃତ୍ତଓଁତଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସୀତି
'ମୁଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାବେଳେ ତୁମେ ମୋ ପତିକୁ ଖାଇଦେଲ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ କାମଭୋଗ ଆଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ିବ।'
ଶପ୍ତ୍ଵା ଚୈଵ ସାଗ୍ନିଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦପର୍ଯଯେ ଵିମୁକ୍ତଶାପସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଵିଷଯାଭିଲାଷିଣୋ ମଦଯଂତୀ ତଂ ସ୍ମାରଯାମାସ
ପରେ, ବାରୋ ବର୍ଷ ପରେ ଶାପ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗ ଆଶା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ମଦୟନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ସେଥିପାଇଁ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ।
ତତଃ ପରମସୌ ସ୍ତ୍ରୀଭୋଗଂ ତତ୍ଯାଜ
ତାପରେ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚାପୁତ୍ରେଣ ରାଜ୍ଞା ପୁତ୍ରାର୍ଥମଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ମଦଯଂତ୍ଯାଂ ଗର୍ଭାଧାନଂ ଚକାର
ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ରାଜା ଜଣେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମଦୟନ୍ତୀଙ୍କ ସହ ଗର୍ଭାଧାନ କ୍ରିୟା କଲେ।