ଉତ୍ପନ୍ନବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ମାତରମବ୍ରଵୀତ୍
ବୁଦ୍ଧି ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅଂବ କଥଯାତ୍ର ଵଯଂ କ୍ଵ ତାତୋସ୍ମାକମିତ୍ଯେଵମାଦିପୃଚ୍ଛଂତଂ ମାତା ସର୍ଵମେଵାଵୋଚତ୍
‘ମାଁ, ଆମେ କେଉଁଠି ଅଛୁ? ଆମର ବାପା କେଉଁଠି?’ — ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, ମାଆ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ ।
ତତଶ୍ଚ ପିତୃରାଜ୍ଯାପହରଣାଦମର୍ଷିତୋ ହୈହଯତାଲଜଂଘାଦିଵଧାଯ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମକରୋତ୍
ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଯିବାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ହୈହୟ, ତାଳଜଙ୍ଘ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିନାଶ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ।
ପ୍ରାଯଶଶ୍ଚ ହୈହଯତାଲଜଂଘାଞ୍ଜଘାନ
ସେ ଅଧିକାଂଶ ହୈହୟ ଓ ତାଳଜଙ୍ଘମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଶକଯଵନକାଂଭୋଜପାରଦପପ୍ଲଵାଃ ହନ୍ଯମାନାସ୍ତତ୍କୁଲଗୁରୁଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁଃ
ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଓ ପହ୍ଲବମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର କୁଳଗୁରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ।
ଅଥୈନାନ୍ଵସିଷ୍ଠୋ ଜୀଵନ୍ମୃତକାନ୍ କୃତ୍ଵା ସଗରମାହ
ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ, ସେମାନେକୁ ଜୀବନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି କରି, ସଗରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଵତ୍ସାଲମେଭିର୍ଜୀଵନ୍ମୃତକୈରନୁମୃତୈଃ
‘ବେଟା, ଏହି ଜୀବନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ।’
ଏତେ ଚ ମଯୈଵ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାପରିପାଲନାଯ ନିଜଧର୍ମଦ୍ଵିଜସଂଗପରିତ୍ଯାଗଂ କାରିତାଃ
‘ତୁମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଏମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସଂଗ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏହା କେବଳ ମୁଁ କରାଇଛି ।’
ତଥେତି ତଦ୍ଗୁରୁଵଚନମଭିନଂଦ୍ଯ ତେଷାଂ ଵେଷାନ୍ଯତ୍ଵମକାରଯତ୍
ଗୁରୁଙ୍କର କଥାକୁ ସମ୍ମତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରାଇଲେ।
ଯଵନାନ୍ମୁଂଡିତଶିରସୋର୍ଦ୍ଧମୁଂଡିତାଞ୍ଚ୍ଛକାନ୍ ପ୍ରଲଂବକେଶାନ୍ ପାରଦାନ୍ ପପ୍ଲଵାଞ୍ଶ୍ମଶ୍ରୁଧରାନ୍ ନିସ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରାନେତାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯାଂଶ୍ଚକାର
ସେ ଯବନମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ, ଶକମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡର ଉପର ଭାଗ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ, ପାରଦମାନଙ୍କୁ ଲମ୍ବା କେଶ ରଖିବାକୁ, ପହ୍ଲବମାନଙ୍କୁ ଦାଢି ରଖିବାକୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଶ୍ଲୋକ ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା ଛାଡିବାକୁ ଦେଇଲେ।
ଏତେ ଚାତ୍ମଧର୍ମପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତା ମ୍ଲେଚ୍ଛତାଂ ଯଯୁଃ
ସେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଛାଡି ଦେବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେମାନୋ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ହେଇଗଲେ।
ସଗରୋପି ସ୍ଵମଧିଷ୍ଠାନମାଗମ୍ଯ ଅସ୍ଖଲିତଚକ୍ରସ୍ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀମିମାମୁର୍ଵୀଂ ପ୍ରଶଶାସ
ସଗର ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରି, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭିତରେ ଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଅଚଳ ଶାସନ କଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । କାଶ୍ଯପଦୁହିତା ସୁମତିର୍ଵିଦର୍ଭରାଜତନଯା କେଶିନୀ ଚ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ସଗରସ୍ଯାସ୍ତାମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ସଗରଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ ଜୀବନ ସାଥୀ ଥିଲେ—କାଶ୍ୟପଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁମତି ଏବଂ ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କର କନ୍ୟା କେଶିନୀ।
ତାଭ୍ଯାଂ ଚାପତ୍ଯାର୍ଥମୌର୍ଵଃ ପରମେଣ ସମାଧିନାରାଧିତୋ ଵରମଦାତ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ, ସଗର ଉର୍ବା ଋଷିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଧ୍ୟାନରେ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ଋଷି ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଏକା ଵଂଶକରମେକଂ ପୁତ୍ରମପରା ଷଷ୍ଟିଂ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣାଂ ଜନଯିଷ୍ଯତୀତି ଯସ୍ଯା ଯଦଭିମତଂ ତଦିଚ୍ଛଯା ଗୃହ୍ଯତାମିତ୍ଯୁକ୍ତେ କେଶିନ୍ଯେକଂ ଵରଯାମାସ
ଏକ ଜଣ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେବେ ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲାଇବେ; ଅନ୍ୟ ଜଣ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ଦେବେ। ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ତାହା ଚୟନ କରିବାକୁ କହିଲେ; କେଶିନୀ ଏକ ପୁତ୍ର ଚୟନ କଲେ।
ସୁମତିଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିଂ ଵଵ୍ରେ
ସୁମତି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ଚୟନ କଲେ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଅଲ୍ପୈରହୋଭିଃ କେଶିନୀ ପୁତ୍ରମେକମସମଂଜସନାମାନଂ ଵଂଶକରମସୂତ
ସମ୍ମତି ଦେବା ପରେ, କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ କେଶିନୀ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ଅସମଞ୍ଜସ ଏବଂ ସେ ବଂଶ ଚାଲାଇବେ।
କାଶ୍ଯପତନଯାଯାସ୍ତୁ ସୁମତ୍ଯାଃ ଷଷ୍ଟିଂ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣ୍ଯଭଵନ୍
କାଶ୍ୟପଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁମତିଙ୍କୁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା।
ତସ୍ମାଦସମଂଜସାଦଂଶୁମାନ୍ନାମ କୁମାରୋ ଜଜ୍ଞେ
ଅସମଞ୍ଜସରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯାହାର ନାମ ଅଂଶୁମାନ।
ସ ତ୍ଵସମଂଜସୋ ବାଲୋ ବାଲ୍ଯାଦେଵାସଦ୍ଵୃତ୍ତୋଭୂତ୍
ଅସମଞ୍ଜସ ଛୋଟବେଳେ ଥିବା ସମୟରୁ ମନ୍ଦ ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ।
ପିତା ଚାସ୍ଯାଚିଂତଯଦଯମତୀତବାଲ୍ଯଃ ସୁବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି
ତାଙ୍କର ପିତା ଭାବିଲେ, 'ଏହି ଛୋଟବେଳା ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ହେବେ।'
ଅଥ ତତ୍ରାପି ଚ ଵଯସ୍ଯତୀତେ ଅସଚ୍ଚରିତମେନଂ ପିତା ତତ୍ଯାଜ
କିନ୍ତୁ ବୟସ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ଦ ଆଚରଣ ଦେଖି ପିତା ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ତାନ୍ଯପି ଷଷ୍ଟିଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣ୍ଯସମଂଜସଚରିତମେଵାନୁଚକ୍ରୁଃ
ଏହି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କର ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ତତଶ୍ଚାସମଂଜସଚରିତାନୁକାରିଭିସ୍ସାଗରୈରପଧ୍ଵସ୍ତଯଜ୍ଞୈସନ୍ମାର୍ଗେ ଜଗତି ଦେଵାସ୍ସକଲଵିଦ୍ଯାମଯମସଂସ୍ପୃଷ୍ଟମଶ୍ଷୋଦୋଷୈର୍ଭଗଵତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ଯାଂଶଭୂତ କପିଲଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଦର୍ଥମୂଚୁଃ
ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କର ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସଗରପୁତ୍ରମାନେ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରିଥିବାରୁ, ଦେବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦୋଷରୁ ଦୂର, ସେମାନେ ଭଗବାନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ କପିଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି କାରଣରେ କଥା କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ନେଭିସ୍ସଗରତନଯୈରସମଂଜସଚରିତମନୁଗମ୍ଯତେ
ଭଗବାନ, ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କର ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
କଥମେଭିରସଦ୍ଵୃତ୍ତମନୁସରଦ୍ଭିର୍ଜଗଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତୀତି
ଏମାନେ ମନ୍ଦ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏହି ଜଗତ କିପରି ଟିକିପାରିବ?
ଅତ୍ଯାର୍ତ୍ତ ଜଗତ୍ପରିତ୍ରାଣାଯ ଚ ଭଗଵତୋତ୍ର ଶରୀରଗ୍ରହଣମିତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଭଗଵାନାହାଲ୍ପୈରୈଵ ଦିନୈର୍ଵିନଂକ୍ଷ୍ଯନ୍ତୀତି
ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ଅବତାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଃଖିତ ସଂସାରକୁ ରକ୍ଷା କରାଯିବ ବୋଲି ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, 'କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ।'
ଅତ୍ରାଂତରେ ଚ ସଗରୋ ହଯମେଧମାରଭତ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସଗର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଚ ପୁତ୍ରୈରଧିଷ୍ଠିତମସ୍ଯାଶ୍ଵଂ କୋପ୍ଯପହୃତ୍ଯ ଭୁଵୋ ବିଲଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଘୋଡାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବେଳେ, କେହି ଏହାକୁ ଚୋରି କରି ଭୂମିର ଗହ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ତନଯାଶ୍ଚାଶ୍ଵଖୁରଗତିନିର୍ଵଂଧେନାଵନୀମେକୈକୋ ଯୋଜନଂ ଚଖ୍ନୁଃ
ତାପରେ, ସେହି ସମସ୍ତେ ଘୋଡାର ଖୁର ଚିହ୍ନ ଅନୁସରି, ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଯୋଜନ ଖନନ କଲେ।