ତେନାସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ଜଠର ଏଵ ତସ୍ଥୌ
ସେ ଜଣେ ଜନନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସେ ଶିଶୁ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଥିଲା ।
ସ ଚ ବାହୁର୍ଵୃଦ୍ଧଭାଵାଦୌର୍ଵାଶ୍ରମମମୀପେ ମମାର
ବାହୁ ବୟସ୍କ ହେବାରୁ ଔର୍ବ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ।
ସା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଚିତାଂ କୃତ୍ଵା ତମାରୋପ୍ଯାନୁମରଣକୃତନିଶ୍ଚଯାଽଭୂତ୍
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉପରେ ରଖି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ।
ଅଥୈତାମତୀତାନାଗତଵର୍ତ୍ତମାନକାଲତ୍ରଯଵେଦୀ ଭଗଵାନୌର୍ଵସ୍ସ୍ଵାଶ୍ରମାନ୍ନିର୍ଗତ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍
ତେବେ ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରୀ ଔର୍ବ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି, ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅଲମଲମନେନାସଦ୍ଗ୍ରାହେଣାଖିଲଭୂମଂ ଡଲପତିରତିଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୋ ନୈକଯଜ୍ଞକୃଦରାତିପକ୍ଷକ୍ଷଯକର୍ତ୍ତା ତଵୋଦରେ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ତିଷ୍ଠତି
ଏହି ଅସତ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଛାଡ଼ । ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଏକ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଶ୍ୱର ରାଜା, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଅଛନ୍ତି ।
ନୈଵମତିସାହସାଧ୍ଯଵସାଯିନୀ ଭଵତୀ ଭଵେତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତସ୍ମାଦନୁମରଣନିର୍ବଂଧାଦ୍ଵିରରାମ
‘ଏପରି ଅତି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ’ ବୋଲି କହିବା ପରେ, ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ତେନୈଵ ଚ ଭଗଵତା ସ୍ଵାଶ୍ରମମାନୀତା
ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏହି ଋଷି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଗଲେ ।
ତତ୍ର କତିପଯଦିନାଭ୍ଯଂତରେ ଚ ସହୈଵ ତେନ ଗରେଣାତିତେଜସ୍ଵୀ ବାଲକୋ ଜଜ୍ଞେ
ସେଠାରେ କିଛି ଦିନ ପରେ, ଏହି ଗର୍ଭରୁ ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ତସ୍ଯୌର୍ଵୋ ଜାତକର୍ମାଦିକ୍ରିଯା ନିଷ୍ପାଦ୍ଯ ସଗର ଇତି ନାମ ଚକାର
ଔର୍ବ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ତାଙ୍କୁ ‘ସଗର’ ନାମ ଦେଲେ ।
କୃତୋପନଯନଂ ଚୈନମୌର୍ଵୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରଂ ଚାଗ୍ନେଯଂ ଭାର୍ଗଵାଖ୍ଯମଧ୍ଯାପଯାମାସ
ଉପନୟନ କରିବା ପରେ, ଔର୍ବ ତାଙ୍କୁ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଭାର୍ଗବ ନାମକ ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଇଲେ ।
ଉତ୍ପନ୍ନବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ମାତରମବ୍ରଵୀତ୍
ବୁଦ୍ଧି ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅଂବ କଥଯାତ୍ର ଵଯଂ କ୍ଵ ତାତୋସ୍ମାକମିତ୍ଯେଵମାଦିପୃଚ୍ଛଂତଂ ମାତା ସର୍ଵମେଵାଵୋଚତ୍
‘ମାଁ, ଆମେ କେଉଁଠି ଅଛୁ? ଆମର ବାପା କେଉଁଠି?’ — ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, ମାଆ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ ।
ତତଶ୍ଚ ପିତୃରାଜ୍ଯାପହରଣାଦମର୍ଷିତୋ ହୈହଯତାଲଜଂଘାଦିଵଧାଯ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମକରୋତ୍
ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଯିବାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ହୈହୟ, ତାଳଜଙ୍ଘ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିନାଶ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ।
ପ୍ରାଯଶଶ୍ଚ ହୈହଯତାଲଜଂଘାଞ୍ଜଘାନ
ସେ ଅଧିକାଂଶ ହୈହୟ ଓ ତାଳଜଙ୍ଘମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଶକଯଵନକାଂଭୋଜପାରଦପପ୍ଲଵାଃ ହନ୍ଯମାନାସ୍ତତ୍କୁଲଗୁରୁଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁଃ
ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଓ ପହ୍ଲବମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର କୁଳଗୁରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ।
ଅଥୈନାନ୍ଵସିଷ୍ଠୋ ଜୀଵନ୍ମୃତକାନ୍ କୃତ୍ଵା ସଗରମାହ
ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ, ସେମାନେକୁ ଜୀବନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି କରି, ସଗରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଵତ୍ସାଲମେଭିର୍ଜୀଵନ୍ମୃତକୈରନୁମୃତୈଃ
‘ବେଟା, ଏହି ଜୀବନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ।’
ଏତେ ଚ ମଯୈଵ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାପରିପାଲନାଯ ନିଜଧର୍ମଦ୍ଵିଜସଂଗପରିତ୍ଯାଗଂ କାରିତାଃ
‘ତୁମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଏମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସଂଗ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏହା କେବଳ ମୁଁ କରାଇଛି ।’
ତଥେତି ତଦ୍ଗୁରୁଵଚନମଭିନଂଦ୍ଯ ତେଷାଂ ଵେଷାନ୍ଯତ୍ଵମକାରଯତ୍
ଗୁରୁଙ୍କର କଥାକୁ ସମ୍ମତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରାଇଲେ।
ଯଵନାନ୍ମୁଂଡିତଶିରସୋର୍ଦ୍ଧମୁଂଡିତାଞ୍ଚ୍ଛକାନ୍ ପ୍ରଲଂବକେଶାନ୍ ପାରଦାନ୍ ପପ୍ଲଵାଞ୍ଶ୍ମଶ୍ରୁଧରାନ୍ ନିସ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରାନେତାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯାଂଶ୍ଚକାର
ସେ ଯବନମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ, ଶକମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡର ଉପର ଭାଗ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ, ପାରଦମାନଙ୍କୁ ଲମ୍ବା କେଶ ରଖିବାକୁ, ପହ୍ଲବମାନଙ୍କୁ ଦାଢି ରଖିବାକୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଶ୍ଲୋକ ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା ଛାଡିବାକୁ ଦେଇଲେ।
ଏତେ ଚାତ୍ମଧର୍ମପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତା ମ୍ଲେଚ୍ଛତାଂ ଯଯୁଃ
ସେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଛାଡି ଦେବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେମାନୋ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ହେଇଗଲେ।
ସଗରୋପି ସ୍ଵମଧିଷ୍ଠାନମାଗମ୍ଯ ଅସ୍ଖଲିତଚକ୍ରସ୍ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀମିମାମୁର୍ଵୀଂ ପ୍ରଶଶାସ
ସଗର ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରି, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭିତରେ ଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଅଚଳ ଶାସନ କଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । କାଶ୍ଯପଦୁହିତା ସୁମତିର୍ଵିଦର୍ଭରାଜତନଯା କେଶିନୀ ଚ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ସଗରସ୍ଯାସ୍ତାମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ସଗରଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ ଜୀବନ ସାଥୀ ଥିଲେ—କାଶ୍ୟପଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁମତି ଏବଂ ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କର କନ୍ୟା କେଶିନୀ।
ତାଭ୍ଯାଂ ଚାପତ୍ଯାର୍ଥମୌର୍ଵଃ ପରମେଣ ସମାଧିନାରାଧିତୋ ଵରମଦାତ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ, ସଗର ଉର୍ବା ଋଷିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଧ୍ୟାନରେ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ଋଷି ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଏକା ଵଂଶକରମେକଂ ପୁତ୍ରମପରା ଷଷ୍ଟିଂ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣାଂ ଜନଯିଷ୍ଯତୀତି ଯସ୍ଯା ଯଦଭିମତଂ ତଦିଚ୍ଛଯା ଗୃହ୍ଯତାମିତ୍ଯୁକ୍ତେ କେଶିନ୍ଯେକଂ ଵରଯାମାସ
ଏକ ଜଣ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେବେ ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲାଇବେ; ଅନ୍ୟ ଜଣ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ଦେବେ। ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ତାହା ଚୟନ କରିବାକୁ କହିଲେ; କେଶିନୀ ଏକ ପୁତ୍ର ଚୟନ କଲେ।
ସୁମତିଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିଂ ଵଵ୍ରେ
ସୁମତି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ଚୟନ କଲେ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଅଲ୍ପୈରହୋଭିଃ କେଶିନୀ ପୁତ୍ରମେକମସମଂଜସନାମାନଂ ଵଂଶକରମସୂତ
ସମ୍ମତି ଦେବା ପରେ, କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ କେଶିନୀ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ଅସମଞ୍ଜସ ଏବଂ ସେ ବଂଶ ଚାଲାଇବେ।
କାଶ୍ଯପତନଯାଯାସ୍ତୁ ସୁମତ୍ଯାଃ ଷଷ୍ଟିଂ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣ୍ଯଭଵନ୍
କାଶ୍ୟପଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁମତିଙ୍କୁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା।
ତସ୍ମାଦସମଂଜସାଦଂଶୁମାନ୍ନାମ କୁମାରୋ ଜଜ୍ଞେ
ଅସମଞ୍ଜସରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯାହାର ନାମ ଅଂଶୁମାନ।
ସ ତ୍ଵସମଂଜସୋ ବାଲୋ ବାଲ୍ଯାଦେଵାସଦ୍ଵୃତ୍ତୋଭୂତ୍
ଅସମଞ୍ଜସ ଛୋଟବେଳେ ଥିବା ସମୟରୁ ମନ୍ଦ ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ।