ଅନରଣ୍ଯସ୍ଯ ପୃଷଦଶ୍ଵଃ ପୃଷଦଶ୍ଵସ୍ଯ ହର୍ଯଶ୍ଵଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍
ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପୃଷଦଶ୍ୱ, ପୃଷଦଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ହର୍ୟଶ୍ୱ।
ତସ୍ଯ ଚ ହସ୍ତଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍
ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ହସ୍ତ।
ତତଶ୍ଚ ସୁମନାସ୍ତସ୍ଯାପି ତ୍ରିଧନ୍ଵା ତ୍ରିଧନ୍ଵନସ୍ତ୍ରଯ୍ଯାରୁଣିଃ
ହସ୍ତଙ୍କ ପରେ ସୁମନା, ସୁମନାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତ୍ରିଧନ୍ୱା, ତ୍ରିଧନ୍ୱାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣି।
ତ୍ରଯ୍ଯାରୁଣେସ୍ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ଯୋଽସୌ ତ୍ରିଶଂକୁସଂଜ୍ଞାମଵାପ
ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଯିଏ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ସ ଚଂଡାଲତାମୁପଗତଶ୍ଚ
ସେ ଚଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷିକ୍ଯାମନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରକଲତ୍ରାପତ୍ଯପୋଷଣାର୍ଥଂ ଚଂଡାଲପ୍ରତିଗ୍ରହପରିହରଣାଯ ଚ ଜାହ୍ନଵୀତୀରନ୍ଯଗ୍ରୋଧେ ମୃଗମାଂସମନୁଦିନଂ ବବଂଧ
ବାରଷ ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ନହେବାବେଳେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଜନନୀ ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଖାଇବା ପାଇଁ, ଏବଂ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଦାନ ନେବାକୁ ଏଡ଼ିବା ପାଇଁ, ସେ ଦିନେ ଦିନେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ କୂଳର ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ମୃଗ ମାଂସ ଶିକାର କରୁଥିଲେ।
ସ ତୁ ପରିତୁଷ୍ଟେନ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ସଶରୀରସ୍ସ୍ଵର୍ଗମାରୋପିତଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଖୁସିହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲେ।
ତ୍ରିଶଂକୋର୍ହରିଶ୍ଚଂଦ୍ର ସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚ ରୋହିତାଶ୍ଵସ୍ତତଶ୍ଚ ହରିତୋ ହରିତସ୍ଯ ଚଂଚୁଶ୍ଚଂଚୋର୍ଵିଜଯଵସୁଦେଵୌ ରୁରୁକୋ ଵିଜଯାଦ୍ରୁ କସ୍ଯ ଵୃକଃ
ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କୁ ରୋହିତାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ହରିତ, ହରିତଙ୍କୁ ଚଞ୍ଚୁ, ଚଞ୍ଚୁଙ୍କୁ ବିଜୟବସୁଦେବ, ବିଜୟବସୁଦେବଙ୍କୁ ରୁରୁକ, ରୁରୁକଙ୍କୁ ବୃକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତତୋ ଵୃକସ୍ଯ ବାହୁଃ ଯୋଽସୌ ହୈହଯତାଲଜଂଘାଦିଭିଃ ପରାଜିତଓଁତର୍ଵତ୍ନ୍ଯା ମହିଷ୍ଯା ସହ ଵନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ବୃକଙ୍କ ପୁଅ ବାହୁ, ଯିଏ ହୈହୟ, ତାଳଜଂଘ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ହାତରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚା ସପତ୍ନ୍ଯା ଗର୍ଭସ୍ତଂଭନାଯ ଗରୋ ଦତ୍ତଃ
ତାଙ୍କ ସହପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବିଷ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ତେନାସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ଜଠର ଏଵ ତସ୍ଥୌ
ସେ ଜଣେ ଜନନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସେ ଶିଶୁ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଥିଲା ।
ସ ଚ ବାହୁର୍ଵୃଦ୍ଧଭାଵାଦୌର୍ଵାଶ୍ରମମମୀପେ ମମାର
ବାହୁ ବୟସ୍କ ହେବାରୁ ଔର୍ବ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ।
ସା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଚିତାଂ କୃତ୍ଵା ତମାରୋପ୍ଯାନୁମରଣକୃତନିଶ୍ଚଯାଽଭୂତ୍
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉପରେ ରଖି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ।
ଅଥୈତାମତୀତାନାଗତଵର୍ତ୍ତମାନକାଲତ୍ରଯଵେଦୀ ଭଗଵାନୌର୍ଵସ୍ସ୍ଵାଶ୍ରମାନ୍ନିର୍ଗତ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍
ତେବେ ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରୀ ଔର୍ବ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି, ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅଲମଲମନେନାସଦ୍ଗ୍ରାହେଣାଖିଲଭୂମଂ ଡଲପତିରତିଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୋ ନୈକଯଜ୍ଞକୃଦରାତିପକ୍ଷକ୍ଷଯକର୍ତ୍ତା ତଵୋଦରେ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ତିଷ୍ଠତି
ଏହି ଅସତ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଛାଡ଼ । ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଏକ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଶ୍ୱର ରାଜା, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଅଛନ୍ତି ।
ନୈଵମତିସାହସାଧ୍ଯଵସାଯିନୀ ଭଵତୀ ଭଵେତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତସ୍ମାଦନୁମରଣନିର୍ବଂଧାଦ୍ଵିରରାମ
‘ଏପରି ଅତି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ’ ବୋଲି କହିବା ପରେ, ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ତେନୈଵ ଚ ଭଗଵତା ସ୍ଵାଶ୍ରମମାନୀତା
ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏହି ଋଷି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଗଲେ ।
ତତ୍ର କତିପଯଦିନାଭ୍ଯଂତରେ ଚ ସହୈଵ ତେନ ଗରେଣାତିତେଜସ୍ଵୀ ବାଲକୋ ଜଜ୍ଞେ
ସେଠାରେ କିଛି ଦିନ ପରେ, ଏହି ଗର୍ଭରୁ ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ତସ୍ଯୌର୍ଵୋ ଜାତକର୍ମାଦିକ୍ରିଯା ନିଷ୍ପାଦ୍ଯ ସଗର ଇତି ନାମ ଚକାର
ଔର୍ବ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ତାଙ୍କୁ ‘ସଗର’ ନାମ ଦେଲେ ।
କୃତୋପନଯନଂ ଚୈନମୌର୍ଵୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରଂ ଚାଗ୍ନେଯଂ ଭାର୍ଗଵାଖ୍ଯମଧ୍ଯାପଯାମାସ
ଉପନୟନ କରିବା ପରେ, ଔର୍ବ ତାଙ୍କୁ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଭାର୍ଗବ ନାମକ ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଇଲେ ।
ଉତ୍ପନ୍ନବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ମାତରମବ୍ରଵୀତ୍
ବୁଦ୍ଧି ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅଂବ କଥଯାତ୍ର ଵଯଂ କ୍ଵ ତାତୋସ୍ମାକମିତ୍ଯେଵମାଦିପୃଚ୍ଛଂତଂ ମାତା ସର୍ଵମେଵାଵୋଚତ୍
‘ମାଁ, ଆମେ କେଉଁଠି ଅଛୁ? ଆମର ବାପା କେଉଁଠି?’ — ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, ମାଆ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ ।
ତତଶ୍ଚ ପିତୃରାଜ୍ଯାପହରଣାଦମର୍ଷିତୋ ହୈହଯତାଲଜଂଘାଦିଵଧାଯ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମକରୋତ୍
ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଯିବାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ହୈହୟ, ତାଳଜଙ୍ଘ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିନାଶ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ।
ପ୍ରାଯଶଶ୍ଚ ହୈହଯତାଲଜଂଘାଞ୍ଜଘାନ
ସେ ଅଧିକାଂଶ ହୈହୟ ଓ ତାଳଜଙ୍ଘମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଶକଯଵନକାଂଭୋଜପାରଦପପ୍ଲଵାଃ ହନ୍ଯମାନାସ୍ତତ୍କୁଲଗୁରୁଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁଃ
ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଓ ପହ୍ଲବମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର କୁଳଗୁରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ।
ଅଥୈନାନ୍ଵସିଷ୍ଠୋ ଜୀଵନ୍ମୃତକାନ୍ କୃତ୍ଵା ସଗରମାହ
ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ, ସେମାନେକୁ ଜୀବନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି କରି, ସଗରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଵତ୍ସାଲମେଭିର୍ଜୀଵନ୍ମୃତକୈରନୁମୃତୈଃ
‘ବେଟା, ଏହି ଜୀବନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ।’
ଏତେ ଚ ମଯୈଵ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାପରିପାଲନାଯ ନିଜଧର୍ମଦ୍ଵିଜସଂଗପରିତ୍ଯାଗଂ କାରିତାଃ
‘ତୁମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଏମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସଂଗ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏହା କେବଳ ମୁଁ କରାଇଛି ।’
ତଥେତି ତଦ୍ଗୁରୁଵଚନମଭିନଂଦ୍ଯ ତେଷାଂ ଵେଷାନ୍ଯତ୍ଵମକାରଯତ୍
ଗୁରୁଙ୍କର କଥାକୁ ସମ୍ମତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରାଇଲେ।
ଯଵନାନ୍ମୁଂଡିତଶିରସୋର୍ଦ୍ଧମୁଂଡିତାଞ୍ଚ୍ଛକାନ୍ ପ୍ରଲଂବକେଶାନ୍ ପାରଦାନ୍ ପପ୍ଲଵାଞ୍ଶ୍ମଶ୍ରୁଧରାନ୍ ନିସ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରାନେତାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯାଂଶ୍ଚକାର
ସେ ଯବନମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ, ଶକମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡର ଉପର ଭାଗ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ, ପାରଦମାନଙ୍କୁ ଲମ୍ବା କେଶ ରଖିବାକୁ, ପହ୍ଲବମାନଙ୍କୁ ଦାଢି ରଖିବାକୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଶ୍ଲୋକ ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା ଛାଡିବାକୁ ଦେଇଲେ।