ସା ଚୈନଂ ରସାତଲଂ ନୀତଵତୀ
ସେ ତାଙ୍କୁ ରସାତଳକୁ ନେଇଗଲେ।
ରସାତଲଗତଶ୍ଚାସୌ ଭଗଵତ୍ତେଜସାପ୍ଯାଯିତାତ୍ମଵୀର୍ଯ୍ଯସ୍ସକଲଗଂଧର୍ଵାନ୍ନିଜଘାନ
ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭଗବାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କଲେ।
ପୁନଶ୍ଚ ସ୍ଵପୁରମାଜଗାମ
ପୁନି ସେ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସକଲପନ୍ନଗାଧିପତଯଶ୍ଚ ନର୍ମଦାଯୈ ଵରଂ ଦଦୁଃ । ଯତ୍ତେନୁସ୍ମରଣସମଵେତଂ ନାମଗ୍ରହଣଂ କରିଷ୍ଯତି ନ ତସ୍ଯ ସର୍ପଵିଷଭଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି
ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ଏହି ଦୟା କଲେ: ଯିଏ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ, ସେ କେବେ ସର୍ପବିଷର ଭୟରେ ପଡିବେ ନାହିଁ।
ଅତ୍ର ଚ ଶ୍ଲୋକଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି:
ନର୍ମଦାଯୈ ନମଃ ପ୍ରାତର୍ନର୍ମଦାଯୈ ନମୋ ନିଶି । ନମୋସ୍ତୁ ନର୍ମଦେ ତୁଭ୍ଯଂ ତ୍ରାହି ମାଂ ଵିଷସର୍ପତଃ
ପ୍ରଭାତରେ ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ରାତିରେ ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ନର୍ମଦେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ମୋତେ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପରୁ ରକ୍ଷା କର।
ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯାହର୍ନିଶମଂଧକାରପ୍ରଵେଶେ ଵା ସର୍ପୈର୍ନ ଦଶ୍ଯତେ ନ ଚାପି କୃତାନୁସ୍ମରଣଭୁଜୋ ଵିଷମପି ଭୁକ୍ତମୁପଘାତାଯ ଭଵତି
ଏହି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିନ-ରାତି କିମ୍ବା ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସର୍ପମାନେ କେବେ ଦଂଶନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ।
ପୁରୁକୁତ୍ସାଯ ସଂତତିଵିଚ୍ଛେଦୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯୁରଗପତଯୋ ଵରଂ ଦଦୁଃ
ସର୍ପମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କୁ ଏହି ଦୟା କଲେ: ତାଙ୍କ ବଂଶ କେବେ ଭଙ୍ଗ ହେବ ନାହିଁ।
ପୁରୁକୁତ୍ସୋ ନର୍ମଦାଯାଂ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ଯୁମଜୀଜନତ୍
ପୁରୁକୁତ୍ସ ଓ ନର୍ମଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ଯୁତସ୍ସଂଭୂତୋଽନରଣ୍ଯଃ ଯଂ ରାଵଣୋଦିଗ୍ଵିଜଯେ ଜଘାନ
ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ୟୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଅନରଣ୍ୟ, ଯାହାକୁ ରାବଣ ଦିଗ୍ବିଜୟ ସମୟରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅନରଣ୍ଯସ୍ଯ ପୃଷଦଶ୍ଵଃ ପୃଷଦଶ୍ଵସ୍ଯ ହର୍ଯଶ୍ଵଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍
ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପୃଷଦଶ୍ୱ, ପୃଷଦଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ହର୍ୟଶ୍ୱ।
ତସ୍ଯ ଚ ହସ୍ତଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍
ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ହସ୍ତ।
ତତଶ୍ଚ ସୁମନାସ୍ତସ୍ଯାପି ତ୍ରିଧନ୍ଵା ତ୍ରିଧନ୍ଵନସ୍ତ୍ରଯ୍ଯାରୁଣିଃ
ହସ୍ତଙ୍କ ପରେ ସୁମନା, ସୁମନାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତ୍ରିଧନ୍ୱା, ତ୍ରିଧନ୍ୱାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣି।
ତ୍ରଯ୍ଯାରୁଣେସ୍ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ଯୋଽସୌ ତ୍ରିଶଂକୁସଂଜ୍ଞାମଵାପ
ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଯିଏ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ସ ଚଂଡାଲତାମୁପଗତଶ୍ଚ
ସେ ଚଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷିକ୍ଯାମନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରକଲତ୍ରାପତ୍ଯପୋଷଣାର୍ଥଂ ଚଂଡାଲପ୍ରତିଗ୍ରହପରିହରଣାଯ ଚ ଜାହ୍ନଵୀତୀରନ୍ଯଗ୍ରୋଧେ ମୃଗମାଂସମନୁଦିନଂ ବବଂଧ
ବାରଷ ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ନହେବାବେଳେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଜନନୀ ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଖାଇବା ପାଇଁ, ଏବଂ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଦାନ ନେବାକୁ ଏଡ଼ିବା ପାଇଁ, ସେ ଦିନେ ଦିନେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ କୂଳର ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ମୃଗ ମାଂସ ଶିକାର କରୁଥିଲେ।
ସ ତୁ ପରିତୁଷ୍ଟେନ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ସଶରୀରସ୍ସ୍ଵର୍ଗମାରୋପିତଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଖୁସିହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲେ।
ତ୍ରିଶଂକୋର୍ହରିଶ୍ଚଂଦ୍ର ସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚ ରୋହିତାଶ୍ଵସ୍ତତଶ୍ଚ ହରିତୋ ହରିତସ୍ଯ ଚଂଚୁଶ୍ଚଂଚୋର୍ଵିଜଯଵସୁଦେଵୌ ରୁରୁକୋ ଵିଜଯାଦ୍ରୁ କସ୍ଯ ଵୃକଃ
ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କୁ ରୋହିତାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ହରିତ, ହରିତଙ୍କୁ ଚଞ୍ଚୁ, ଚଞ୍ଚୁଙ୍କୁ ବିଜୟବସୁଦେବ, ବିଜୟବସୁଦେବଙ୍କୁ ରୁରୁକ, ରୁରୁକଙ୍କୁ ବୃକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତତୋ ଵୃକସ୍ଯ ବାହୁଃ ଯୋଽସୌ ହୈହଯତାଲଜଂଘାଦିଭିଃ ପରାଜିତଓଁତର୍ଵତ୍ନ୍ଯା ମହିଷ୍ଯା ସହ ଵନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ
ବୃକଙ୍କ ପୁଅ ବାହୁ, ଯିଏ ହୈହୟ, ତାଳଜଂଘ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ହାତରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚା ସପତ୍ନ୍ଯା ଗର୍ଭସ୍ତଂଭନାଯ ଗରୋ ଦତ୍ତଃ
ତାଙ୍କ ସହପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବିଷ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ତେନାସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ଜଠର ଏଵ ତସ୍ଥୌ
ସେ ଜଣେ ଜନନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସେ ଶିଶୁ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଥିଲା ।
ସ ଚ ବାହୁର୍ଵୃଦ୍ଧଭାଵାଦୌର୍ଵାଶ୍ରମମମୀପେ ମମାର
ବାହୁ ବୟସ୍କ ହେବାରୁ ଔର୍ବ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ।
ସା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଚିତାଂ କୃତ୍ଵା ତମାରୋପ୍ଯାନୁମରଣକୃତନିଶ୍ଚଯାଽଭୂତ୍
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉପରେ ରଖି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ।
ଅଥୈତାମତୀତାନାଗତଵର୍ତ୍ତମାନକାଲତ୍ରଯଵେଦୀ ଭଗଵାନୌର୍ଵସ୍ସ୍ଵାଶ୍ରମାନ୍ନିର୍ଗତ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍
ତେବେ ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରୀ ଔର୍ବ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି, ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅଲମଲମନେନାସଦ୍ଗ୍ରାହେଣାଖିଲଭୂମଂ ଡଲପତିରତିଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୋ ନୈକଯଜ୍ଞକୃଦରାତିପକ୍ଷକ୍ଷଯକର୍ତ୍ତା ତଵୋଦରେ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ତିଷ୍ଠତି
ଏହି ଅସତ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଛାଡ଼ । ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଏକ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଶ୍ୱର ରାଜା, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଅଛନ୍ତି ।
ନୈଵମତିସାହସାଧ୍ଯଵସାଯିନୀ ଭଵତୀ ଭଵେତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତସ୍ମାଦନୁମରଣନିର୍ବଂଧାଦ୍ଵିରରାମ
‘ଏପରି ଅତି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ’ ବୋଲି କହିବା ପରେ, ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ତେନୈଵ ଚ ଭଗଵତା ସ୍ଵାଶ୍ରମମାନୀତା
ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏହି ଋଷି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଗଲେ ।
ତତ୍ର କତିପଯଦିନାଭ୍ଯଂତରେ ଚ ସହୈଵ ତେନ ଗରେଣାତିତେଜସ୍ଵୀ ବାଲକୋ ଜଜ୍ଞେ
ସେଠାରେ କିଛି ଦିନ ପରେ, ଏହି ଗର୍ଭରୁ ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ତସ୍ଯୌର୍ଵୋ ଜାତକର୍ମାଦିକ୍ରିଯା ନିଷ୍ପାଦ୍ଯ ସଗର ଇତି ନାମ ଚକାର
ଔର୍ବ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ତାଙ୍କୁ ‘ସଗର’ ନାମ ଦେଲେ ।
କୃତୋପନଯନଂ ଚୈନମୌର୍ଵୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରଂ ଚାଗ୍ନେଯଂ ଭାର୍ଗଵାଖ୍ଯମଧ୍ଯାପଯାମାସ
ଉପନୟନ କରିବା ପରେ, ଔର୍ବ ତାଙ୍କୁ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଭାର୍ଗବ ନାମକ ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଇଲେ ।