ଅନ୍ନଶାକାମ୍ବୁଦାନେନ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯେତ୍ ପୁମାନ୍ । ଶଯନପ୍ରସ୍ତରମହୀପ୍ରଦାନୈରଥଵାପି ତମ୍
ଜଣେ ପୁରୁଷ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଖାଦ୍ୟ, ଶାକ, ଜଳ ଦେଇ, କିମ୍ବା ଶୟନ, ପାତା, ଭୂମି ଦେଇ ଅତିଥିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତପାଦାଦିଶୌଚସ୍ତୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସାଯଂ ତତୋ ଗୃହୀ । ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛଯ୍ଯାମସ୍ଫୁଟିତାମପି ଦାରୁମଯୀଂ ନୃପ
ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସାଂଜରେ ଭୋଜନ କରି, ଗୃହସ୍ଥ ଜଣେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ, ଦାରୁର ଶୟା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା।
ନାଵିଶାଲାଂ ନ ଵୈ ଭୁଗ୍ନାଂ ନାସମାଂ ମଲିନାଂ ନ ଚ । ନ ଚ ଜନ୍ତୁମଯୀଂ ଶଯ୍ଯାମଧିତିଷ୍ଠେଦନାସ୍ତୃତାମ୍
ଅତି ବଡ଼, ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା, ଅସମ, ମେଲା, ପ୍ରାଣୀ ଦେହର, କିମ୍ବା ଅବିଛା ଶୟା ଉପରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଶିରଶ୍ଶସ୍ତଂ ଯାମ୍ଯାଯାମଥ ଵା ନୃପ । ସଦୈଵ ସ୍ଵପତଃ ପୁଂସୋ ଵିପରୀତଂ ତୁ ରୋଗଦମ୍
ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଶାରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି ଶୟନ କରିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରାଜା; ଏହା ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଦିଶାରେ ଶୟନ କଲେ ରୋଗ ହୁଏ।
ଋତାଵୁପଗମଶ୍ଶସ୍ତସ୍ସ୍ଵପତ୍ନ୍ଯାମଵନୀପତେ । ପୁନ୍ନାମର୍କ୍ଷେ ଶୁଭେ କାଲେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯୁଗ୍ମାସୁ ରାତ୍ରିଷୁ
ଏହି ଭୂମିର ମାଳିକ, ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଋତୁ କାଳରେ ଉପସ୍ଥିତ କରିବା ଉଚିତ; ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ପୁରୁଷ ତାରା ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦ୍ୱୟ ରାତିରେ।
ନାଦ୍ଯୂନାଂ ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନାତୁରାଂ ନ ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ନାନିଷ୍ଟାଂ ନ ପ୍ରକୁପିତାଂ ନ ତ୍ରସ୍ତାଂ ନ ଚ ଗର୍ଭିଣୀମ୍
ଅତି ଯୁବତୀ, ରୋଗୀ, ରଜସ୍ବଳା, ଅଶୁଭ, କ୍ରୋଧିତ, ଭୟଭିତ, ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାଦକ୍ଷିଣାଂ ନାନ୍ଯକାମାଂ ନାକାମାଂ ନାନ୍ଯଯୋଷିତମ୍ । କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମାଂ ନାତିଭୁକ୍ତାଂ ଵା ସ୍ଵଯଂ ଚୈଭିର୍ଗୁଣୈର୍ଯୁତଃ
ଏକ ଜଣେ ପୁରୁଷ, ନିଜ ଜନାନୀ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତା, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଚାହିଁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଯୋଷିତା, ଅସ୍ୱୀକୃତା, ଭୋକରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା, ଅତି ଖାଇ ଥିବା, କିମ୍ବା ଏହି ଦୋଷ ନିଜରେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ନାତସ୍ସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଧୃକ୍ ପ୍ରୀତୋ ନାଧ୍ମାତଃ କ୍ଷୁଧିତୋଽପି ଵା । ସକାମସ୍ସାନୁରାଗଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵାଯଂ ପୁରୁଷୋ ଵ୍ରଜେତ୍
ସ୍ନାନ କରି, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ମନରେ ଖୁସି ରହି, ଫୁଲା ନୁହେଁ, ଭୋକା ନୁହେଁ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଆସକ୍ତି ସହିତ—ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ପୁରୁଷ ଯୋଗ ନିମିତ୍ତେ ଯିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯଷ୍ଟମୀ ଚୈଵ ତଥାମା ଚାଥ ପୂର୍ଣିମା । ପର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରଵିସଙ୍କ୍ରାନ୍ତିରେଵ ଚ
ଚତୁର୍ଦଶୀ, ଅଷ୍ଟମୀ, ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା—ଏହି ଦିନଗୁଡିକ ପବିତ୍ର, ରାଜା; ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଦିନ ମଧ୍ୟ।
ତୈଲସ୍ତ୍ରୀମାଂସସମ୍ଭୋଗୀ ସର୍ଵେଷ୍ଵେତେଷୁ ଵୈ ପୁମାନ୍ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଭୋଜନଂ ନାମ ପ୍ରଯାତି ନରକଂ ମୃତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ତେଲ, ମାଂସ ଓ ଯୋଗରେ ଲିପ୍ତ ହେବା ପୁରୁଷ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ 'ବିଣ୍ମୂତ୍ରଭୋଜନ' ନରକକୁ ଯାଏ।
ଅଶେଷପର୍ଵସ୍ଵେତେଷୁ ତସ୍ମାତ୍ ସଂଯମିଭିର୍ବୁଧୈଃ । ଭାଵ୍ଯଂ ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଦେଵେଜ୍ଯାଧ୍ଯାନଜପ୍ଯପରୈର୍ନରୈଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଂୟମୀ ଲୋକ, ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର ପଠିବା, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା ଓ ଜପ କରିବାରେ ଲିପ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ।
ନାନ୍ଯଯୋନାଵଯୋନୌ ଵା ନୋପଯୁକ୍ତୌଷଧସ୍ତଥା । ଦ୍ଵିଜଦେଵଗୁରୂଣାଂ ଚ ଵ୍ଯଵାଯୀ ନାଶ୍ରମେ ଭଵେତ୍
ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଯୋଷିତା, ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ, ଔଷଧ ନେଇବା ପରେ, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା, ଗୁରୁଙ୍କର ଜନାନୀ, ଆଶ୍ରମରେ—ଏହି ସମସ୍ତରେ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଚୈତ୍ଯଚତ୍ଵରତୀରେଷୁ ନୈଵ ଗୋଷ୍ଠେ ଚତୁଷ୍ପଥେ । ନୈଵ ଶ୍ମଶାନୋପଵନେ ସଲିଲେଷୁ ମହୀପତେ
ଚୈତ୍ୟ, ଚତ୍ୱର, ତୀର, ଗୋଷ୍ଠ, ଚତୁଷ୍ପଥ, ଶ୍ମଶାନ, ଉପବନ, ଜଳରେ—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାଜା।
ପ୍ରୋକ୍ତପର୍ଵସ୍ଵଶେଷେଷୁ ନୈଵ ଭୂପାଲ ସନ୍ଧ୍ଯଯୋଃ । ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵ୍ଯଵାଯଂ ମନସା ନ ମୂତ୍ରୋଚ୍ଚାରପୀଡିତଃ
ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଦିନଗୁଡିକରେ, ରାଜା, ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମନରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦି ପେଟ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ପିପିରା ଲାଗିଛି।
ପର୍ଵସ୍ଵଭିଗମୋଽଧନ୍ଯୋ ଦିଵା ପାପପ୍ରଦୋ ନୃପ । ଭୁଵି ରୋଗାଵହୋ ନୄଣାମପ୍ରଶସ୍ତୋ ଜଲାଶଯେ
ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଯୋଗ କରିବା ଅଶୁଭ ଆଣେ; ଦିନେ କରିଲେ ପାପ ଦିଏ, ରାଜା; ଭୂମିରେ କରିଲେ ରୋଗ ଆଣେ; ଜଳରେ କରିଲେ ଅପମାନ ହୁଏ।
ପରଦାରାନ୍ନ ଗଚ୍ଛେତ ମନସାପି କଥଞ୍ଚନ । କିମୁ ଵାଚାସ୍ଥିବନ୍ଧୋଽପି ନାସ୍ତି ତେଷୁ ଵ୍ଯଵାଯିନାମ୍
ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଜନାନୀଙ୍କୁ କେବେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କଥା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରେ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମର ବନ୍ଧନ ନାହିଁ।
ମୃତୋ ନରକମଭ୍ଯେତି ହୀଯତେଽତ୍ରାପି ଚାଯୁଷଃ । ପରଦାରରତିଃ ପୁଂସାମିହ ଚାମୁତ୍ର ଭୀତିଦା
ଏପରି ପୁରୁଷ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆୟୁ ହ୍ରାସ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜନାନୀ ସହିତ ଯୋଗ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଭୟ ଆଣେ।
ଇତି ମତ୍ଵା ସ୍ଵଦାରେଷୁ ଋତୁମତ୍ସୁ ବୁଧୋ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଯଥୋକ୍ତଦୋଷହୀନେଷୁ ସକାମେଷ୍ଵନୃତାଵପି
ଏହା ଜାଣି, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଉଚିତ ଋତୁରେ, ଉପରୋକ୍ତ ଦୋଷ ନଥିବା, ଇଚ୍ଛା ସହିତ, ଅପୂର୍ବ ଋତୁରେ ମଧ୍ୟ ଯିବା ଉଚିତ।
(ଗୃହସ୍ଥାଚାରକଥନମ୍) ଔର୍ଵ ଉଵାଚ ଦେଵଗୋବ୍ରାହମଣାନ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ ଵୃଦ୍ଧାଚାର୍ଯାଂସ୍ତଥାର୍ଚଯେତ୍ । ଦ୍ଵିକାଲଞ୍ଚ ନମେତ୍ ସନ୍ଧ୍ଯାମଗ୍ନୀନୁପଚରେତ୍ ତଥା
ଔର୍ବ କହିଲେ: ଦେବତା, ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସିଦ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିବାର ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନମସ୍କାର କରିବା ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଚିତ ଭାବେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ସଦାନୁପହତେ ଵସ୍ତ୍ରେ ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ଚ ମହୌଷଧୀଃ । ଗାରୁଡାନି ଚ ରତ୍ନାନି ବିଭୃଯାତ୍ ପ୍ରଯତୋ ନରଃ
ସଦା ସଫା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା, ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗାରୁଡ ଶ୍ରେଣୀର ମଣି ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରସ୍ନିଗ୍ଧାମଲକେଶଶ୍ଚ ସୁଗନ୍ଧିଶ୍ଚାରୁଵେଷଧୃକ୍ । ସିତାଃ ସୁମନସୋ ହୃଦ୍ଯା ବିଭୃଯାଚ୍ଚ ନରଃ ସଦା
କେଶ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ସଫା ରଖିବା, ସୁଗନ୍ଧି ଲଗାଇବା, ଚାରୁ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା, ଏବଂ ସଦା ଧଳା, ମନୋହର ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଫୁଲ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
କିଞ୍ଚିତ୍ ପରସ୍ଵଂ ନ ହରେନ୍ନାଲ୍ପମପ୍ଯପ୍ରିଯଂ ଵଦେତ୍ । ପ୍ରିଯଞ୍ଚ ନାନୃତଂ ବ୍ରୂଯାନ୍ନାନ୍ଯଦୋଷାନୁଦୀରଯେତ୍
ଅନ୍ୟର ସ୍ବତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିଲେ ଅପହରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅପ୍ରିୟ କଥା କିଛି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାନ୍ଯଶ୍ରିଯଂ ତଥା ଵୈରଂ ରୋଚଯେତ୍ ପୁରୁଷର୍ଷଭ । ନ ଦୁଷ୍ଟଂ ଯାନମାରୋହେତ୍ କୂଲଚ୍ଛାଯା ନ ସଂଶ୍ରଯେତ୍
ଅନ୍ୟଙ୍କ ଧନ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁତା ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପୁରୁଷମଣି; ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାନ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନଦୀପାର ଛାୟାରେ ଅଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟପତିତୋନ୍ମତ୍ତବହୁଵୈରାଦିକୀଟକୈଃ । ବନ୍ଧକୀ ବନ୍ଧକୀଭର୍ତୁଃ କ୍ଷୁଦ୍ରାନୃତକଥୈସ୍ସହ
ଘୃଣିତ, ପତିତ, ପାଗଳ, ଅନେକ ଶତ୍ରୁତା ରଖିଥିବା, କୀଟ ଭରିଥିବା, ବେଶ୍ୟା, ବେଶ୍ୟାର ସ୍ୱାମୀ, ଏବଂ ନିମ୍ନ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସଂଗ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ତଥାତିଵ୍ଯଯଶୀଲୈଶ୍ଚ ପରିଵାଦରତୈଶ୍ଶଠୈଃ । ବୁଧୋ ମୈତ୍ରୀଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ନୈକଃ ପନ୍ଥାନମାଶ୍ରଯେତ୍
ଅତି ଅପବ୍ୟୟୀ, ଅପବାଦରେ ରତ, ଚତୁର ଓ ଧୋଖାବାଜ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ମିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏକା ଏକା ରାସ୍ତା ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାଵଗାହେଜ୍ଜଲୌଘସ୍ଯ ଵେଗମଗ୍ରେ ନରେଶ୍ଵର । ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଵେଶ୍ମ ନ ଵିଶେନ୍ନାରୋହେଚ୍ଛିଖରଂ ତରୋଃ
ରାଜା, ଜଣେ ଲୋକ ତୀବ୍ର ନଦୀର ଧାରାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଜଳୁଥିବା ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଗଛର ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଦନ୍ତସଙ୍ଘର୍ଷଂ କୁଷ୍ଣୀଯାଚ୍ଚ ନ ନାସିକାମ୍ । ନାସଂଵୃତମୁଖୋ ଜୃମ୍ଭେଚ୍ଛ୍ଵାସକାସୌ ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ଦାନ୍ତ ଘସିବା, ନାକ ଖୋଜିବା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଉବା ଦେଇବାବେଳେ ମୁହଁ ଖୋଲା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ଦେଇବା କିମ୍ବା କାଶିବା ସମୟରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦିଗରେ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନୋଚ୍ଚୈର୍ହସେତ୍ ସଶବ୍ଦଂ ଚ ନ ମୁଞ୍ଚେତ୍ ପଵନଂ ବୁଧଃ । ନଖାନ୍ନ ଖାଦଯେଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାନ୍ନ ତୃଣଂ ନ ମହୀଂ ଲିଖେତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସିବା କିମ୍ବା ଶବ୍ଦ କରିବା, ଚର୍ମ ଶବ୍ଦରେ ପବନ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନଖରେ ଖାଇବା, ଘାସ କଟିବା, ଭୂମି ଖୋଜିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଶ୍ମଶ୍ରୁ ଭକ୍ଷଯେଲ୍ଲୋଷ୍ଟଂ ନ ମୃଦ୍ନୀଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଜ୍ଯୋତୀଂଷ୍ଯମେଧ୍ଯଶସ୍ତାନି ନାଭିଵୀକ୍ଷେତ ଚ ପ୍ରଭୋ
ବିବେକୀ ଲୋକ ଦାଡ଼ି କିମ୍ବା ମାଟି ଖାଇବା, ତାହା ମାସିବା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅଗ୍ନି, ଅପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ କାମ କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନଗ୍ନାଂ ପରସ୍ତ୍ରିଯଂ ଚୈଵ ସୂର୍ଯଂ ଚାସ୍ତମଯୋଦଯେ । ନ ହୁଙ୍କୁର୍ଯାଚ୍ଛଵଂ ଗନ୍ଧଂ ଶଵଗନ୍ଧୋ ହି ସୋମଜଃ
ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀ ନଗ୍ନ ଦେଖିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ତମୟ ସମୟରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୃତଦେହର ଗନ୍ଧ ଶୁଅନ୍ତି ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ଗନ୍ଧ ସୋମର ହୁଏ।