ଯୋସାଵୁଦକସ୍ଯ ମହର୍ଷେରପକାରିଣଂ ଦୁଂଦୁନାମାନମସୁରଂ ଵୈଷ୍ଣଵେନ ତେଜସାପ୍ଯାଯିତଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରୈରେକଵିଂଶଦ୍ଭିଃ ପରିଵୃତୋ ଜଘାନ ଦୁଂଦୁମାରସଂଜ୍ଞାମଵାପ
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ଏକାଇଶ ହଜାର ପୁଅଙ୍କ ସହ ଉଡକ ନାମକ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦୁଂଧୁ ନାମକ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏହିପରେ ସେ ଦୁଂଧୁମାର ନାମ ପାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଚ ତନଯାସ୍ସମସ୍ତା ଏଵ ଦୁଂଦୁମୁଖନିଶ୍ଵାସାଗ୍ନିନା ଵିପ୍ଲୁଷ୍ଟା ଵିନେଶୁଃ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ ଦୁଂଧୁଙ୍କ ଶ୍ୱାସର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲେ ଏବଂ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଦୃଢାଶ୍ଵଚଂଦ୍ରା ଶ୍ଵକପିଲାଶ୍ଵାଶ୍ଚ ତ୍ରଯଃ କେଵଲଂ ଶୋ!ଷିତାଃ
କେବଳ ତିନିଜଣ ରହିଗଲେ: ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଚାଂଦ୍ର ଓ କପିଳାଶ୍ୱ।
ଵୃଢାଶ୍ଵାଦ୍ଧର୍ଯଶ୍ଵଃ
ବୃଢାଶ୍ୱଙ୍କରୁ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ନିକୁଂଭଃ
ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କରୁ ନିକୁମ୍ଭ ଜନ୍ମିଲେ।
ନିକୁଂଭସ୍ଯାମିତାଶ୍ଵଃ
ନିକୁମ୍ଭଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅମିତାଶ୍ୱ।
ତତଶ୍ଚ କୃଶାଶ୍ଵଃ
ଅମିତାଶ୍ୱଙ୍କରୁ କୃଶାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ପ୍ରସେନଜିତ୍
କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କରୁ ପ୍ରସେନଜିତ ଜନ୍ମିଲେ।
ପ୍ରସେନଜିତୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋଭଵତ୍
ପ୍ରସେନଜିତଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଯୁବନାଶ୍ୱ।
ତସ୍ଯ ଚାପୁତ୍ରସ୍ଯାତିନିର୍ଵେଦାନ୍ମୁନୀନାମାଶ୍ରମମଂଡଲେ ନିଵସତୋ ଦଯାଲୁଭିର୍ମୁନିଭିରପତ୍ଯୋତ୍ପାଦନାଯେଷ୍ଟଃ କୃତା
ସେ ପୁଅ ନଥିବା ଏବଂ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଥିବାରୁ ମୁନିମାନେ ଥିବା ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ; ସେଠାରେ ଦୟାଳୁ ମୁନିମାନେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଚ ମଧ୍ଯରାତ୍ରୌ ନିଵୃତ୍ତାଯାଂ ମଂତ୍ରପୂତଜଲପୂର୍ଣଂ କଲଶଂ ଵେଦିମଧ୍ଯେ ନିଵେଶ୍ଯ ତେ ମୁନଯଃ ସୁଷୁପୁଃ
ଏହି ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରାତିରେ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ମୁନିମାନେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲସକୁ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ରଖିଦେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଶୋଇପଡିଲେ।
ସୁପ୍ତେଷୁ ତେଷୁ ଅତୀଵ ତୃଟ୍ପରୀତସ୍ସ ଭୂପାଲସ୍ତମାଶ୍ରମଂ ଵିଵେଶ
ମୁନିମାନେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ରାଜା ଭୟଙ୍କର ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସୁପ୍ତାଂଶ୍ଚ ତାନୃଷୀନ୍ନୈଵୋତ୍ଥାପଯାମାସ
ସେ ସେଇ ଶୟାନ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଜାଗାଇଲେ ନାହିଁ।
ତଚ୍ଚ କଲଶମପରିମେଯମାହାତ୍ମ୍ଯମଂତ୍ରପୂତଂ ପପୌ
ସେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏହି କଳଶରୁ, ଯାହାର ମହିମା ଅପାର, ପାନ କଲେ।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଋଷଯଃ ପପ୍ରଛୁଃ କେନୈତଂ ମଂତ୍ରପୂତଂ ଵାରି ପୀତମ୍
ଋଷିମାନେ ଜାଗିଲାପରେ ପଚାରିଲେ, 'ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏହି ଜଳ କିଏ ପିଇଛି?'
ଅତ୍ର ହି ରାଜ୍ଞୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ମହାବଲପରାକ୍ରମଂ ପୁତ୍ରଂ ଜନଯିଷ୍ଯତି । ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯେ ସ ରାଜା ଅଜାନତା ମଯା ପୀତମିତ୍ଯାହ
ଏଠାରେ ରାଜା ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ଜନା ଭାର୍ୟା ଏକ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା କହିଲେ, 'ମୁଁ ଅଜାଣି ଏହା ପିଇଥିଲି।'
ଗର୍ଭଶ୍ଚ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯୋଦରେ ଅଭଵତ୍କ୍ରମେଣ ଚ ଵଵୃଧେ
ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ଉଦରରେ ଗର୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ଦୀରେ-ଦୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।
ପ୍ରାପ୍ତସମଯଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାଂଗୁଷ୍ଠେନ କୁକ୍ଷିମଵନିପତେର୍ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ
ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଉଦର ଭେଦି ଅବତିର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ସ ଚାସୌ ରାଜା ମମାର
ଏବଂ ସେଇ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଜାତୋ ନାମୈଷ କଂ ଧାସ୍ଯତୀତି ତେ ମୁନଯଃ ପ୍ରୋଚୁଃ
ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହାକୁ କେଉଁ ନାମ ଦେବା?'
ଅଥାଗତ୍ଯ ଦେଵରାଜୋବ୍ରଵୀତ୍ ମାମଯଂ ଧାସ୍ଯତୀତି
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଆସି କହିଲେ, 'ସେ ମୋତେ ଧାରଣ କରିବ।'
ତତୋ ମାଧାତୃନାମା ସୋଭଵତ୍ । ଵକ୍ତ୍ରେ ଚାସ୍ଯ ପ୍ରଦେଶିନୀ ନ୍ଯସ୍ତା ଦେଵେଂଦ୍ରେ ଣ ନ୍ଯସ୍ତାତାଂ ପପୌ
ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ମାଧାତୃ ନାମ ଦିଆଗଲା। ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଦେବେଇ ଉଙ୍ଗୁଳି ରଖିଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପାନ କରାଇଲେ।
ତାଂ ଚାମୃତସ୍ରାଵିଣୀମାସ୍ଵାଦ୍ଯାହ୍ନୈଵ ସ ଵ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧତ
ସେ ଅମୃତ ଝରିଥିବା ଉଙ୍ଗୁଳିକୁ ଚାଖିଲେ ଏବଂ ସେଇ ଦିନେ ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
ତତସ୍ତୁ ମାଂଧାତା ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ମହୀଂ ଵୁଭୁଜେ
ତାପରେ ମାନ୍ଧାତା ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ହେଇ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମିର ଉପଭୋଗ କଲେ।
ତତ୍ରାଯଂ ଶ୍ଲୋକଃ
ଏଠାରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅଛି:
ଯାଵତ୍ସୂର୍ଯ ଉଦେତ୍ଯସ୍ତଂ ଯାଵଚ୍ଚ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ସର୍ଵଂ ତଦ୍ଯୌଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ମାଂଧାତୁଃ କ୍ଷେତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରହିଥାଏ, ସମସ୍ତ ଭୂମି ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ମାନ୍ଧାତାର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ମାଂଧାତା ଶତବିଂଦୋର୍ଦୁହିତରଂ ବିଂଦୁମତୀମୁପଯେମେ
ମାନ୍ଧାତା ଶତବିନ୍ଦୁଙ୍କ ଝିଅ ବିନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ପୁରୁକୁତ୍ସମଂବରୀଷଂ ମୁଚୁକୁଂଦଂ ଚ ତସ୍ଯାଂ ପୁତ୍ରତ୍ରଯମୁତ୍ପାଦଯାମାସ
ତାଙ୍କୁ ଥରୁ ତିନି ପୁଅ ହେଲେ: ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ।
ପଂଚାଶଦ୍ଦୁହିତରସ୍ତସ୍ଯାମେଵ ତସ୍ଯ ନୃପତେର୍ବଭୂଵୁଃ
ସେଇ ବିନ୍ଦୁମତୀ ଥରୁ ରାଜାଙ୍କ ପଞ୍ଚାଶି ଝିଅ ହେଲେ।
ଏକସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ବହ୍ଵୃଚଶ୍ଚ ସୌଭରିର୍ନାମ ମହର୍ଷିରଂତର୍ଜଲେ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ କାଲମୁଵାସ ୬୯ ତତ୍ର ଚାଂତର୍ଜଲେ ସଂମଦୋ ନାମାତିବହୁ- ପ୍ରଜୋତିମାତ୍ରପ୍ରମାଣୋ ମୀନାଧିପତିରାସୀତ୍
ଏକ ସମୟରେ ବହୁ ଋଚ୍ ଜାନିଥିବା ମହାର୍ଷି ସୌଭରି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଜଳରେ ସମ୍ମଦ ନାମକ ଏକ ମାଛର ଅଧିପତି ଥିଲେ, ଯାହା ଅତି ଅଧିକ ସନ୍ତାନ ଓ ବଡ ଆକାରର ଥିଲେ।