ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ସମସ୍ତଦେଵୈରିଂଦ୍ରେ ଣ ଚ ବାଢମିତ୍ଯେଵଂ ସମନ୍ଵିଚ୍ଛିତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଶତକ୍ରତୋର୍ଵୃଷରୂପଧାରିଣଃ କକୁଦି ସ୍ଥିତୋଽତିରୋଷସମନ୍ଵିତୋ ଭଗଵତଶ୍ଚରାଚରଗୁରୋରଚ୍ଯୁତସ୍ଯ ତେଜସାପ୍ଯାଯିତୋ ଦେଵାସୁରସଂଗ୍ରାମେ ସମସ୍ତାନେଵାସୁରାନ୍ନିଜଘାନ
ତାପରେ ଶତକ୍ରତୁ ଏକ ବୃଷ ରୂପ ନେଇ, ପୁରଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିଠରେ ଉଠାଇ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ।
ଯତଶ୍ଚ ଵୃଷଭକକୁଦି ସ୍ଥିତେନ ରାଜ୍ଞା ଦୈତେଯବଲଂ ନିଷୂଦିତମତଶ୍ଚାସୌ କକୁତ୍ସ୍ଥସଂଜ୍ଞାମଵାପ
ବୃଷର ପିଠରେ ଉଠି ରାଜା ଦାନବମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ 'କକୁତ୍ସ୍ଥ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ଯାପ୍ଯନେନାଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍
କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଅନେନା।
ପୃଥୁରନେନସଃ
ପୃଥୁଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅନେନସ।
ପୃଥୋର୍ଵିଷ୍ଟରାଶ୍ଵଃ
ଅନେନସଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବିଷ୍ଟରାଶ୍ୱ।
ତସ୍ଯାପି ଚାଂଦ୍ରୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଚାଂଦ୍ର ଯୁବନାଶ୍ୱ।
ଚାଂଦ୍ର ସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ଶାଵସ୍ତଃ ଯଃ ପୁରୀଂ ଶାଵସ୍ତୀଂ ନିଵେଶଯାମାସ
ଚାଂଦ୍ର ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶାବସ୍ତ, ଯିଏ ଶାବସ୍ତୀ ନାମକ ସହର ଗଠନ କରିଥିଲେ।
ଶାଵସ୍ତସ୍ଯ ବୃହଦଶ୍ଵଃ
ଶାବସ୍ତଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବୃହଦଶ୍ୱ।
ତସ୍ଯାପି କୁଵଲଯାଶ୍ଵଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ କୁବଳୟାଶ୍ୱ।
ଯୋସାଵୁଦକସ୍ଯ ମହର୍ଷେରପକାରିଣଂ ଦୁଂଦୁନାମାନମସୁରଂ ଵୈଷ୍ଣଵେନ ତେଜସାପ୍ଯାଯିତଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରୈରେକଵିଂଶଦ୍ଭିଃ ପରିଵୃତୋ ଜଘାନ ଦୁଂଦୁମାରସଂଜ୍ଞାମଵାପ
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ଏକାଇଶ ହଜାର ପୁଅଙ୍କ ସହ ଉଡକ ନାମକ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦୁଂଧୁ ନାମକ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏହିପରେ ସେ ଦୁଂଧୁମାର ନାମ ପାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଚ ତନଯାସ୍ସମସ୍ତା ଏଵ ଦୁଂଦୁମୁଖନିଶ୍ଵାସାଗ୍ନିନା ଵିପ୍ଲୁଷ୍ଟା ଵିନେଶୁଃ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ ଦୁଂଧୁଙ୍କ ଶ୍ୱାସର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲେ ଏବଂ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଦୃଢାଶ୍ଵଚଂଦ୍ରା ଶ୍ଵକପିଲାଶ୍ଵାଶ୍ଚ ତ୍ରଯଃ କେଵଲଂ ଶୋ!ଷିତାଃ
କେବଳ ତିନିଜଣ ରହିଗଲେ: ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଚାଂଦ୍ର ଓ କପିଳାଶ୍ୱ।
ଵୃଢାଶ୍ଵାଦ୍ଧର୍ଯଶ୍ଵଃ
ବୃଢାଶ୍ୱଙ୍କରୁ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ନିକୁଂଭଃ
ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କରୁ ନିକୁମ୍ଭ ଜନ୍ମିଲେ।
ନିକୁଂଭସ୍ଯାମିତାଶ୍ଵଃ
ନିକୁମ୍ଭଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅମିତାଶ୍ୱ।
ତତଶ୍ଚ କୃଶାଶ୍ଵଃ
ଅମିତାଶ୍ୱଙ୍କରୁ କୃଶାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ପ୍ରସେନଜିତ୍
କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କରୁ ପ୍ରସେନଜିତ ଜନ୍ମିଲେ।
ପ୍ରସେନଜିତୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋଭଵତ୍
ପ୍ରସେନଜିତଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଯୁବନାଶ୍ୱ।
ତସ୍ଯ ଚାପୁତ୍ରସ୍ଯାତିନିର୍ଵେଦାନ୍ମୁନୀନାମାଶ୍ରମମଂଡଲେ ନିଵସତୋ ଦଯାଲୁଭିର୍ମୁନିଭିରପତ୍ଯୋତ୍ପାଦନାଯେଷ୍ଟଃ କୃତା
ସେ ପୁଅ ନଥିବା ଏବଂ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଥିବାରୁ ମୁନିମାନେ ଥିବା ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ; ସେଠାରେ ଦୟାଳୁ ମୁନିମାନେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଚ ମଧ୍ଯରାତ୍ରୌ ନିଵୃତ୍ତାଯାଂ ମଂତ୍ରପୂତଜଲପୂର୍ଣଂ କଲଶଂ ଵେଦିମଧ୍ଯେ ନିଵେଶ୍ଯ ତେ ମୁନଯଃ ସୁଷୁପୁଃ
ଏହି ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରାତିରେ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ମୁନିମାନେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲସକୁ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ରଖିଦେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଶୋଇପଡିଲେ।
ସୁପ୍ତେଷୁ ତେଷୁ ଅତୀଵ ତୃଟ୍ପରୀତସ୍ସ ଭୂପାଲସ୍ତମାଶ୍ରମଂ ଵିଵେଶ
ମୁନିମାନେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ରାଜା ଭୟଙ୍କର ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସୁପ୍ତାଂଶ୍ଚ ତାନୃଷୀନ୍ନୈଵୋତ୍ଥାପଯାମାସ
ସେ ସେଇ ଶୟାନ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଜାଗାଇଲେ ନାହିଁ।
ତଚ୍ଚ କଲଶମପରିମେଯମାହାତ୍ମ୍ଯମଂତ୍ରପୂତଂ ପପୌ
ସେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏହି କଳଶରୁ, ଯାହାର ମହିମା ଅପାର, ପାନ କଲେ।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଋଷଯଃ ପପ୍ରଛୁଃ କେନୈତଂ ମଂତ୍ରପୂତଂ ଵାରି ପୀତମ୍
ଋଷିମାନେ ଜାଗିଲାପରେ ପଚାରିଲେ, 'ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏହି ଜଳ କିଏ ପିଇଛି?'
ଅତ୍ର ହି ରାଜ୍ଞୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ମହାବଲପରାକ୍ରମଂ ପୁତ୍ରଂ ଜନଯିଷ୍ଯତି । ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯେ ସ ରାଜା ଅଜାନତା ମଯା ପୀତମିତ୍ଯାହ
ଏଠାରେ ରାଜା ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ଜନା ଭାର୍ୟା ଏକ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା କହିଲେ, 'ମୁଁ ଅଜାଣି ଏହା ପିଇଥିଲି।'
ଗର୍ଭଶ୍ଚ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯୋଦରେ ଅଭଵତ୍କ୍ରମେଣ ଚ ଵଵୃଧେ
ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ଉଦରରେ ଗର୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ଦୀରେ-ଦୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।
ପ୍ରାପ୍ତସମଯଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାଂଗୁଷ୍ଠେନ କୁକ୍ଷିମଵନିପତେର୍ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ
ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଉଦର ଭେଦି ଅବତିର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ସ ଚାସୌ ରାଜା ମମାର
ଏବଂ ସେଇ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଜାତୋ ନାମୈଷ କଂ ଧାସ୍ଯତୀତି ତେ ମୁନଯଃ ପ୍ରୋଚୁଃ
ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହାକୁ କେଉଁ ନାମ ଦେବା?'