ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଦିଵିନୋଦେନ ସନ୍ମାର୍ଗାଦଵିରୋଧିନା । ଦିନଂ ନଯେତ୍ ତତସ୍ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପତିଷ୍ଠେତ୍ ସମାହିତଃ
ସତ୍କଥା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଦିରେ ମନ ଲଗାଇ, ଠିକ୍ ପଥରୁ ଭ୍ରମିତ ନହେଇ, ଦିନଟି ଅତିବାହିତ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦିନାନ୍ତସନ୍ଧ୍ଯାଂ ସୂର୍ଯେଣ ପୂର୍ଵାମୃକ୍ଷୈର୍ଯୁତାଂ ବୁଧଃ । ଉପତିଷ୍ଠେଦ୍ଯଥାନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ସମ୍ଯଗାଚମ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ
ଦିନ ଶେଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ତାରାଗୁଡିକ ସହିତ ଥିବାବେଳେ, ଠିକ୍ ଭଳି ମୁଁ ଧୋଇ, ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ସର୍ଵକାଲମୁପସ୍ଥାନଂ ସନ୍ଧ୍ଯଯୋଃ ପାର୍ଥିଵେଷ୍ଯତେ । ଅନ୍ଯତ୍ର ସୂତକାଶୌଚଵିଭ୍ରମାତୁରଭୀତିତଃ ॥୧୦୧। ସୂର୍ଯେଣାଭ୍ଯୁଦିତୋ ଯଶ୍ଚ ତ୍ଯକ୍ତଃ ସୂର୍ଯେଣ ଵା ସ୍ଵପନ୍ । ଅନ୍ଯତ୍ରାତୁରଭାଵାତ୍ତୁ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ; କିନ୍ତୁ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୌଷ, ଭ୍ରମ, ରୋଗ, ଭୟ ଦିନେ ଅନ୍ୟଥା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ, ଯଦି ରୋଗୀ ନୁହେଁ, ତେବେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାଦନୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ସମୁତ୍ଥାଯ ମହୀପତେ । ଉପତିଷ୍ଠେନ୍ନରସ୍ସନ୍ଧ୍ଯାମସ୍ଵପଂଶ୍ଚ ଦିନାନ୍ତଜାମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଉଠି, ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦିନ ଶେଷରେ ଘୁମୁଥିଲେ, ଜାଗି ଶେଷ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ଉପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵୈ ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ଯେ ନ ପୂର୍ଵାଂ ନ ପଶ୍ଚିମାମ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ଦୁରାତ୍ମାନସ୍ତମିସ୍ରଂ ନରକଂ ନୃପ
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭାତ କିମ୍ବା ସାଂଜ ସନ୍ଧ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଅନ୍ଧାର ନରକକୁ ଯାନ୍ତି, ରାଜା।
ପୁନଃ ପାକମୁପାଦାଯ ସାଯମପ୍ଯଵନୀପତେ । ଵୈଶ୍ଵଦେଵନିମିତ୍ତଂ ଵୈ ପତ୍ନ୍ଯମନ୍ତ୍ରଂ ବଲିଂ ହରେତ୍
ସାଂଜରେ ପୁନି ଭୋଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଭୂମିର ମାଳିକ ତୁମେ, ପତ୍ନୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବଳି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତ୍ରାପି ଶ୍ଵପଚାଦିଭ୍ଯସ୍ତଥୈଵାନ୍ନଵିସର୍ଜନମ୍
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ୱପଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅତିଥିଂ ଚାଗତଂ ତତ୍ର ସ୍ଵଶକ୍ତଯା ପୂଜଯେଦ୍ବୁଧଃ । ପାଦଶୌଚାସନପ୍ରହ୍ଵସ୍ଵାଗତୋକ୍ତ୍ଯା ଚ ପୂଜନମ୍ । ତତଶ୍ଚାନ୍ନପ୍ରଦାନେନ ଶଯନେନ ଚ ପାର୍ଥିଵ
ଯଦି ଏହି ସମୟରେ ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ପାଦ ଧୋଇ, ଆସନ ଦେଇ, ଆଦର ଶବ୍ଦ କହି, ତାପରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶୟନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ଦିଵାତିଥୌ ତୁ ଵିମୁଖେ ଗତେ ଯତ୍ପାତକଂ ନୃପ । ତଦେଵାଷ୍ଟଗୁଣଂ ପୁଂସସ୍ସୂର୍ଯୋଢେ ଵିମୁଖେ ଗତେ
ଦିନ ଅତିଥି ଆସି ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯାଇଥିଲେ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯାଇଥିଲେ ସେହି ପାପ ଅଠ ଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ, ରାଜା।
ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯୋଢମତିଥିଂ ନରଃ । ପୂଜଯେତ୍ ପୂଜିତେ ତସ୍ମିନ୍ ପୂଜିତାସ୍ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ତେଣୁ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଅତିଥିକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅନ୍ନଶାକାମ୍ବୁଦାନେନ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯେତ୍ ପୁମାନ୍ । ଶଯନପ୍ରସ୍ତରମହୀପ୍ରଦାନୈରଥଵାପି ତମ୍
ଜଣେ ପୁରୁଷ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଖାଦ୍ୟ, ଶାକ, ଜଳ ଦେଇ, କିମ୍ବା ଶୟନ, ପାତା, ଭୂମି ଦେଇ ଅତିଥିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତପାଦାଦିଶୌଚସ୍ତୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସାଯଂ ତତୋ ଗୃହୀ । ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛଯ୍ଯାମସ୍ଫୁଟିତାମପି ଦାରୁମଯୀଂ ନୃପ
ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସାଂଜରେ ଭୋଜନ କରି, ଗୃହସ୍ଥ ଜଣେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ, ଦାରୁର ଶୟା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା।
ନାଵିଶାଲାଂ ନ ଵୈ ଭୁଗ୍ନାଂ ନାସମାଂ ମଲିନାଂ ନ ଚ । ନ ଚ ଜନ୍ତୁମଯୀଂ ଶଯ୍ଯାମଧିତିଷ୍ଠେଦନାସ୍ତୃତାମ୍
ଅତି ବଡ଼, ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା, ଅସମ, ମେଲା, ପ୍ରାଣୀ ଦେହର, କିମ୍ବା ଅବିଛା ଶୟା ଉପରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଶିରଶ୍ଶସ୍ତଂ ଯାମ୍ଯାଯାମଥ ଵା ନୃପ । ସଦୈଵ ସ୍ଵପତଃ ପୁଂସୋ ଵିପରୀତଂ ତୁ ରୋଗଦମ୍
ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଶାରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି ଶୟନ କରିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରାଜା; ଏହା ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଦିଶାରେ ଶୟନ କଲେ ରୋଗ ହୁଏ।
ଋତାଵୁପଗମଶ୍ଶସ୍ତସ୍ସ୍ଵପତ୍ନ୍ଯାମଵନୀପତେ । ପୁନ୍ନାମର୍କ୍ଷେ ଶୁଭେ କାଲେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯୁଗ୍ମାସୁ ରାତ୍ରିଷୁ
ଏହି ଭୂମିର ମାଳିକ, ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଋତୁ କାଳରେ ଉପସ୍ଥିତ କରିବା ଉଚିତ; ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ପୁରୁଷ ତାରା ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦ୍ୱୟ ରାତିରେ।
ନାଦ୍ଯୂନାଂ ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନାତୁରାଂ ନ ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ନାନିଷ୍ଟାଂ ନ ପ୍ରକୁପିତାଂ ନ ତ୍ରସ୍ତାଂ ନ ଚ ଗର୍ଭିଣୀମ୍
ଅତି ଯୁବତୀ, ରୋଗୀ, ରଜସ୍ବଳା, ଅଶୁଭ, କ୍ରୋଧିତ, ଭୟଭିତ, ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାଦକ୍ଷିଣାଂ ନାନ୍ଯକାମାଂ ନାକାମାଂ ନାନ୍ଯଯୋଷିତମ୍ । କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମାଂ ନାତିଭୁକ୍ତାଂ ଵା ସ୍ଵଯଂ ଚୈଭିର୍ଗୁଣୈର୍ଯୁତଃ
ଏକ ଜଣେ ପୁରୁଷ, ନିଜ ଜନାନୀ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତା, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଚାହିଁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଯୋଷିତା, ଅସ୍ୱୀକୃତା, ଭୋକରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା, ଅତି ଖାଇ ଥିବା, କିମ୍ବା ଏହି ଦୋଷ ନିଜରେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ନାତସ୍ସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଧୃକ୍ ପ୍ରୀତୋ ନାଧ୍ମାତଃ କ୍ଷୁଧିତୋଽପି ଵା । ସକାମସ୍ସାନୁରାଗଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵାଯଂ ପୁରୁଷୋ ଵ୍ରଜେତ୍
ସ୍ନାନ କରି, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ମନରେ ଖୁସି ରହି, ଫୁଲା ନୁହେଁ, ଭୋକା ନୁହେଁ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଆସକ୍ତି ସହିତ—ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ପୁରୁଷ ଯୋଗ ନିମିତ୍ତେ ଯିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯଷ୍ଟମୀ ଚୈଵ ତଥାମା ଚାଥ ପୂର୍ଣିମା । ପର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରଵିସଙ୍କ୍ରାନ୍ତିରେଵ ଚ
ଚତୁର୍ଦଶୀ, ଅଷ୍ଟମୀ, ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା—ଏହି ଦିନଗୁଡିକ ପବିତ୍ର, ରାଜା; ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଦିନ ମଧ୍ୟ।
ତୈଲସ୍ତ୍ରୀମାଂସସମ୍ଭୋଗୀ ସର୍ଵେଷ୍ଵେତେଷୁ ଵୈ ପୁମାନ୍ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଭୋଜନଂ ନାମ ପ୍ରଯାତି ନରକଂ ମୃତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ତେଲ, ମାଂସ ଓ ଯୋଗରେ ଲିପ୍ତ ହେବା ପୁରୁଷ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ 'ବିଣ୍ମୂତ୍ରଭୋଜନ' ନରକକୁ ଯାଏ।
ଅଶେଷପର୍ଵସ୍ଵେତେଷୁ ତସ୍ମାତ୍ ସଂଯମିଭିର୍ବୁଧୈଃ । ଭାଵ୍ଯଂ ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଦେଵେଜ୍ଯାଧ୍ଯାନଜପ୍ଯପରୈର୍ନରୈଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଂୟମୀ ଲୋକ, ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର ପଠିବା, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା ଓ ଜପ କରିବାରେ ଲିପ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ।
ନାନ୍ଯଯୋନାଵଯୋନୌ ଵା ନୋପଯୁକ୍ତୌଷଧସ୍ତଥା । ଦ୍ଵିଜଦେଵଗୁରୂଣାଂ ଚ ଵ୍ଯଵାଯୀ ନାଶ୍ରମେ ଭଵେତ୍
ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଯୋଷିତା, ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ, ଔଷଧ ନେଇବା ପରେ, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା, ଗୁରୁଙ୍କର ଜନାନୀ, ଆଶ୍ରମରେ—ଏହି ସମସ୍ତରେ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଚୈତ୍ଯଚତ୍ଵରତୀରେଷୁ ନୈଵ ଗୋଷ୍ଠେ ଚତୁଷ୍ପଥେ । ନୈଵ ଶ୍ମଶାନୋପଵନେ ସଲିଲେଷୁ ମହୀପତେ
ଚୈତ୍ୟ, ଚତ୍ୱର, ତୀର, ଗୋଷ୍ଠ, ଚତୁଷ୍ପଥ, ଶ୍ମଶାନ, ଉପବନ, ଜଳରେ—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାଜା।
ପ୍ରୋକ୍ତପର୍ଵସ୍ଵଶେଷେଷୁ ନୈଵ ଭୂପାଲ ସନ୍ଧ୍ଯଯୋଃ । ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵ୍ଯଵାଯଂ ମନସା ନ ମୂତ୍ରୋଚ୍ଚାରପୀଡିତଃ
ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଦିନଗୁଡିକରେ, ରାଜା, ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମନରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦି ପେଟ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ପିପିରା ଲାଗିଛି।
ପର୍ଵସ୍ଵଭିଗମୋଽଧନ୍ଯୋ ଦିଵା ପାପପ୍ରଦୋ ନୃପ । ଭୁଵି ରୋଗାଵହୋ ନୄଣାମପ୍ରଶସ୍ତୋ ଜଲାଶଯେ
ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଯୋଗ କରିବା ଅଶୁଭ ଆଣେ; ଦିନେ କରିଲେ ପାପ ଦିଏ, ରାଜା; ଭୂମିରେ କରିଲେ ରୋଗ ଆଣେ; ଜଳରେ କରିଲେ ଅପମାନ ହୁଏ।
ପରଦାରାନ୍ନ ଗଚ୍ଛେତ ମନସାପି କଥଞ୍ଚନ । କିମୁ ଵାଚାସ୍ଥିବନ୍ଧୋଽପି ନାସ୍ତି ତେଷୁ ଵ୍ଯଵାଯିନାମ୍
ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଜନାନୀଙ୍କୁ କେବେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କଥା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରେ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମର ବନ୍ଧନ ନାହିଁ।
ମୃତୋ ନରକମଭ୍ଯେତି ହୀଯତେଽତ୍ରାପି ଚାଯୁଷଃ । ପରଦାରରତିଃ ପୁଂସାମିହ ଚାମୁତ୍ର ଭୀତିଦା
ଏପରି ପୁରୁଷ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆୟୁ ହ୍ରାସ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜନାନୀ ସହିତ ଯୋଗ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଭୟ ଆଣେ।
ଇତି ମତ୍ଵା ସ୍ଵଦାରେଷୁ ଋତୁମତ୍ସୁ ବୁଧୋ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଯଥୋକ୍ତଦୋଷହୀନେଷୁ ସକାମେଷ୍ଵନୃତାଵପି
ଏହା ଜାଣି, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଉଚିତ ଋତୁରେ, ଉପରୋକ୍ତ ଦୋଷ ନଥିବା, ଇଚ୍ଛା ସହିତ, ଅପୂର୍ବ ଋତୁରେ ମଧ୍ୟ ଯିବା ଉଚିତ।
(ଗୃହସ୍ଥାଚାରକଥନମ୍) ଔର୍ଵ ଉଵାଚ ଦେଵଗୋବ୍ରାହମଣାନ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ ଵୃଦ୍ଧାଚାର୍ଯାଂସ୍ତଥାର୍ଚଯେତ୍ । ଦ୍ଵିକାଲଞ୍ଚ ନମେତ୍ ସନ୍ଧ୍ଯାମଗ୍ନୀନୁପଚରେତ୍ ତଥା
ଔର୍ବ କହିଲେ: ଦେବତା, ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସିଦ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିବାର ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନମସ୍କାର କରିବା ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଚିତ ଭାବେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ସଦାନୁପହତେ ଵସ୍ତ୍ରେ ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ଚ ମହୌଷଧୀଃ । ଗାରୁଡାନି ଚ ରତ୍ନାନି ବିଭୃଯାତ୍ ପ୍ରଯତୋ ନରଃ
ସଦା ସଫା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା, ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗାରୁଡ ଶ୍ରେଣୀର ମଣି ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।