ନରେନ୍ଦ୍ର! ସ୍ମର୍ଯତାମାତ୍ମା ହ୍ମଲଂ ତେ ଗୃଧ୍ରଚେଷ୍ଟଯା । ପାଷଣ୍ଡାଲାପଜାତୋଽଯଂ ଦୋଷୋ ଯଦୂଗୃଧ୍ରତା ଗତଃ
ହେ ରାଜା! ଏବେ ତୁମେ ଗୃଧ୍ର ଭାବରେ ଆତ୍ମାକୁ ମନେ ପକାଅ। ଅନ୍ୟମତୀ କଥାର ଦୋଷରୁ ଏହି ଗୃଧ୍ର ଜନ୍ମ ହୋଇଛି।
ତତଃ କାକତ୍ଵମାପନ୍ନଂ ସମନନ୍ତରଜନ୍ମତି । ଉଵାଚ ତନ୍ଵୀ ଭର୍ତ୍ତାରମୁପଲଭ୍ଯାତ୍ମଯୋଗତଃ
ତାପରେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ସେ କାଉଡ଼ା ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଚିହ୍ନି, ସୁନ୍ଦରୀ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଶେଷା ଭୂଭୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ଵଶ୍ଯା ଯସ୍ମୈ ବଲିଂ ଦଦୁଃ । ସତ୍ଵଂ କାକତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ଜାତୋଽଦ୍ଯ ବଲିଭୁକ୍ ପ୍ରଭୋ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ତୁମର ଖାଦ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ, କାଉଡ଼ା ଶରୀର ଧାରଣ କରି।
ଏଵମେଵ ଚ କାକାତ୍ଵେ ସ୍ମାରିତଃ ସ ପୁରାତନମ୍ । ତତ୍ଯାଜ ଭୂପତିଃ ପ୍ରାଣାନ୍ ମଯୂରତ୍ଵମଵାପ ଚ
ଏଭଳି କାଉଡ଼ା ଭାବରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଦେବୀ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ, ରାଜା ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୟୂର ହେଲେ।
ମଯୂରତ୍ଵଂ ତତଃ ସା ଵୈ ଚକାରାନୁଗତିଂ ଶୁଭା । ଦତ୍ତୈଃ ପ୍ରତିକ୍ଷଣାଂ ହ୍ଟଦ୍ଯସ୍ତୃପ୍ତ ତଜ୍ଜାତିଭୋଜନେଃ
ତାପରେ, ଶୁଭା ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ମୟୂରୀ ଭାବେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଗଲେ, ଏବଂ ସେ ଜାତିର ଉଚିତ ଖାଦ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଜନକୋ ରାଜା ଵାଜିମେଧଂ ମହାକ୍ରତୁମ୍ । ଚକାର ତସ୍ଯାଵଭୃଥେ ସ୍ତ୍ରପଯାମାସ ତଂ ତଦା
ତାପରେ, ରାଜା ଜନକ ମହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ତାହାର ଅବଭୃଥ୍ ସ୍ନାନ ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କଲେ।
ସସ୍ତ୍ରୌ ସ୍ଵଯଂ ଚ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ସ୍ମାରଯାମାସ ଚାପି ତମ୍ । ଯଥାସୌ ଶ୍ଵଶ୍ଵୃଗାଲାଦ୍ଯା ଯୋନୀର୍ଜଗ୍ରାହ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେଠାରେ, ରୂପବତୀ ଦେବୀ ନିଜେ ଏବଂ ରାଜା ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ କିପରି ସେ କୁକୁର, ଶିଆଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସ୍ମୃତଜନ୍ମକ୍ରମଃ ସୋଽଥ ତତ୍ଯାଜ ସ୍ଵ କଲେଵରମ୍ । ଜଜ୍ଞ ସ ଜନକସ୍ଯୈଵ ପୁତ୍ରୋଽସୌ ସୁମହାତ୍ମନଃ
ପରେ, ସେ ନିଜ ଜନ୍ମର କ୍ରମକୁ ମନେ ପକାଇ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତତଃ ସା ପିତରଂ ତନ୍ଵୀ ଵିଵହାର୍ଥମଚୋଦଯତ୍ । ସ ଚାପି କାରଯାମାସ ତସ୍ଯା ରାଜା ସ୍ଵଯଵରମ୍
ତାପରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ସ୍ଵଯଂଵରେ କୃତେ ସା ତଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ପତିମାତ୍ମନଃ । ଵପରଯାମାସ ଭୂଯୋଽପି ଭର୍ତୃ ଭାଵେନ ଭାମିନୀ
ସ୍ୱୟଂବର ହେବାବେଳେ, ସେ ଯିଏ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛିଲେ। ପୁଣିଥରେ, ଭକ୍ତିମତୀ ସେ ତାଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ସେବା କଲେ।
ବୁଭୁଜେ ଚ ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧ ସମ୍ଭୋଗାନ୍ନୃପନନ୍ଦନଃ । ପିତର୍ଯ୍ଯୁପରତେ ରାଜ୍ଯଂ ଵିଦେହେଷୁ ଚକାର ସଃ
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ । ପିତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ପରେ ସେ ବିଦେହ ଦେଶର ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କଲେ ।
ଇଯାଜ ଯଜ୍ଞାନ୍ ସୁବହୁନ୍ ଦଦୌ ଦାନାନି ଚାର୍ଥିନାମ୍ । ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦଯାମାସ ଯୁଯୁଧେ ଚ ସହାରିବିଃ
ସେ ବହୁତ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ । ସେ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମାଇଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ରାଜ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପାଲଯିତ୍ଵା ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ । ତତ୍ଯାଜ ସ ପ୍ରିଯାନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ସଂଗ୍ରାମେ ଧର୍ମତୋ ନୃପଃ
ସେ ରାଜା ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରି ଏବଂ ଭୂମିକୁ ସୁରକ୍ଷା କରି, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି ଯୁଦ୍ଧ କଳେ ଏବଂ ସେଠାରେ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ ।
ତତଶ୍ଵିତାସ୍ଥଂ ତଂ ଭୂଯୋ ଭର୍ତ୍ତାରଂ ସା ଶୁଭେକ୍ଷଣା । ଅନ୍ଵାରୁରୋହ ଵିଧିଵଦ୍ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ମୁଦା ସତୀ
ତାପରେ, ସେ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ସତୀ ରାଣୀ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆନନ୍ଦରେ ଆଗ ଶଯ୍ୟାରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଚଡ଼ିଲେ ।
ତତୋଽଵାପ ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ସ ପାର୍ଥିଵଃ । ଐନ୍ଦାନତୀତ୍ଯଵୈ ଲୋକାନ୍ ଲୋକାନ୍ କାମଦୁହୋଽକ୍ଷଯାନ୍
ତାପରେ, ସେ ରାଜା ଏବଂ ରାଜକୁମାରୀ ଦୁହେଁ ଏକାସାଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକୁ ଠାରୁ ଉପରେ ଅମର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ।
ସ୍ଵର୍ଗାକ୍ଷଯତ୍ଵମତୁଲଂ ଦାମ୍ପତ୍ଯମତିଦୁର୍ଲଭମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂଶୁଦ୍ଧିଂ ତାଂ ଦ୍ରିଜୋତ୍ତମ
ସେ ଦୁହେଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ, ନିଜର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରି ସେ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ।
ଏଷ ପାଷଣ୍ଡସମ୍ଭାଷାଦ୍ଦୋଷଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମଯା ଦ୍ରିଜ । ତଥାଶ୍ଵମେଧାଵବୃଥସ୍ତ୍ରାନମାହାତ୍ମ୍ଯମେଵ ଚ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପାପୀ ନାସ୍ତିକଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କର ଦୋଷ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲି ।
ତସ୍ମାତ୍ ପାଷଣ୍ଡିଭିଃ ପାପୈରାଲାପସ୍ପର୍ଶନଂ ତ୍ଯଜେତ୍ । ଵିଶେଷତଃ କ୍ରିଯାକାଲେ ଯଜ୍ଞାଦୌ ଚାପି ଦୀକ୍ଷିତଃ
ସେହିପରି, ପାପୀ ନାସ୍ତିକମାନେ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ସମ୍ପର୍କ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି କୃତ୍ୟ କାଳରେ, ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ଦୀକ୍ଷିତ ଥିବାବେଳେ ।
କ୍ରିଯାହାନିର୍ଗୃ ହେ ଯସ୍ଯ ମାସମେକଂ ପ୍ରଜାଯତେ । ତସ୍ଯାଵଲୋକନାତ୍ ସୂର୍ଯଂ ପଶ୍ଯେତ ମତିମାନ୍ ନରଃ
ଯଦି କୃତ୍ୟ ଅବହେଳାର ଦୋଷରେ କାହାରି ଏକ ମାସ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏମିତି ଲୋକୁ ଦେଖିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ଶୁଦ୍ଧି ନେବା ଉଚିତ ।
କିଂ ପୁନର୍ଯୈସ୍ତୁ ସତ୍ଯକ୍ତା ତ୍ରଯୀ ସର୍ଵାତ୍ମନା ଦ୍ରିଜ । ପରାନ୍ନଭୋଜିଭିଃ ପାପୈର୍ଵେଦଵାଦଵିରୋଧିବିଃ
ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତିନି ବେଦ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ପର ଘରର ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଛନ୍ତି, ପାପ କରନ୍ତି ଏବଂ ବେଦ ବିରୋଧ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବି?
ସହାଲାପସ୍ତୁ ସଂସର୍ଗଃ ସହାସ୍ଯା ଚାତିପାପିନୀ । ପାଷଣ୍ଡିବିର୍ଦୁରାଚାରୈସ୍ତସ୍ମାତ୍ତାଃ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ଏମିତି ଅତି ପାପୀ ଦୁର୍ନୀତି ନାସ୍ତିକଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସାଥି ହେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ।
ପାଷଣ୍ଡିନୋ ଵିକର୍ମସ୍ଥାନ୍ ଵୈଡାଲବ୍ରତିକାଞ୍ଛଠାନ୍ । ହୈତୁକାନ୍ ଵକଵୃତ୍ତୀଂଶ୍ଵ ଵାଙୂମାତ୍ରେଣାପି ନାର୍ଚଯେତ୍
ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ବିଲାଳ ବ୍ରତ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ଚତୁର, ବିତର୍କ କରୁଥିବା, ମିଥ୍ୟାଚାରୀ ନାସ୍ତିକମାନେକୁ କଥାରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ଦୂରାଦପାସ୍ତଃ ସମ୍ପର୍କଃ ସହସ୍ଯାପି ଚ ପାପିଭିଃ । ପାଷଣ୍ଡିଭିର୍ଦୁରାଚାରୈସ୍ତସ୍ମାତ୍ତାଃ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ଏମିତି ପାପୀ ଦୁର୍ନୀତି ନାସ୍ତିକମାନେ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସାଥି ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ।
ଏତେ ନଗ୍ନାସ୍ତଵାଖ୍ଯାତା ଦୃଷ୍ଟଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧୋପଘାତକାଃ । ଯେଷାଂ ସମ୍ଭାଷଣାତ୍ ପୁଂସାଂ ଦିନପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ଏହି ନଗ୍ନ ଏବଂ ତାନ୍ତ୍ରିକ ନାସ୍ତିକମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟର ନାଶ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ ଦିନର ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।
ଏତେ ପାଷଣିଡନଃ ପାପା ନ ହ୍ମ ତାନାଲପେଦୂ ବୁଧଃ । ପୁଣ୍ଯଂ ନଶ୍ଯତି ସମ୍ଭାଷାଦେତେଷାଂ ତଦ୍ଦିନୋଦ୍ଭଵମ୍
ଏହି ନାସ୍ତିକମାନେ ପାପୀ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସେମାନେ ସହ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ ଦିନର ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।
ପୁଂ ସାଂ ଜଟାଧରଣମୌଣ୍ଡଯଵତାଂ ଵୃଥୈଵ । ମୋଘାଶିନାମଖିଲଶୌଚନିରାକୃତାନାମ୍ ତୋଯପ୍ରଦାନପିତୃପିଣ୍ଡବହିଷ୍କୃତାନାଂ ସମ୍ଭାଷଣାଦପି ନରା ନରକଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି
ଯେଉଁମାନେ ଜଟା ବା ମୁଣ୍ଡ ରଖନ୍ତି, ଅନାବଶ୍ୟକ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରତା ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଜଳ ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାହାରି ଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ ଲୋକେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି ।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ। ଭଗଵନ୍ଯନ୍ନରୈଃ କାର୍ଯ୍ଯଂ ସାଧୁକର୍ମଣ୍ଯଵସ୍ଥିତୈଃ । ତନ୍ମହ୍ଯଂ ଗୁରୁଣାଖ୍ଯାତଂ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାତ୍ମକମ୍
ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ: ଭଗବନ୍, ନିତ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ କର୍ମରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଆପଣ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି; ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି କହନ୍ତୁ, ଗୁରୁଦେବ ।
ଵର୍ଣଧର୍ମାସ୍ତଥାଖ୍ଯାତା ଧର୍ମା ଯେ ଚାଶ୍ରମେଷୁ ଚ । ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଵଂଶଂ ରାଜ୍ଞାଂ ତଦ୍ବ୍ରୂହି ମେ ଗୁରୋ
ଆପଣ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ରାଜାମାନେଙ୍କ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଗୁରୁଦେବ ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । ମୈତ୍ରେଯ ଶ୍ରୂଯତାମଯମନେକଯଜ୍ଵଶୂରଵୀରଧୀରଭୂପାଲାଲଂକୃତୋ ବ୍ରହ୍ମାଦିର୍ମାନଵୋ ଵଂଶଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ, ମୈତ୍ରେୟ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏବେ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, ବହୁ ்ଯଜ୍ଞ, ପ୍ରତାପ, ବୀରତା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଶଂସିତ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ମନୁଙ୍କ ବଂଶର କଥା କହିବି।
ତଦସ୍ଯ ଵଂଶସ୍ଯାନୁପୂର୍ଵୀମଶ୍ଷୋଵଂଶପାପପ୍ରଣାଶନାଯ ମୈତ୍ରେଯୈତାଂ କଥାଂ ଶୃଣୁ
ଏହି ବଂଶର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ତାହାର ଅନୁକ୍ରମରେ ଏହି କଥା ଶୁଣ, ମୈତ୍ରେୟ।