ସଂଵତ୍ସରଂ କ୍ରିଯାହାନିର୍ଯସ୍ଯ ପୁ ସୋଽବିଜାଯତେ । ତସ୍ଯାଵଲୋକନାତ୍ ଯୂର୍ଯୋ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯଃ ସାଧୁବିଃ ସଦା
ଯେଉଁମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଶୁଚି ହେବାକୁ ଧରାଯାନ୍ତି; ଭଲ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବାକୁ ସଦା ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟେ ସ୍ତ୍ରାନଂ ସଚେଲସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧେର୍ହେତୁର୍ମହାମତେ । ପୁ ସୋ ଭଵତି ତସ୍ଯୋକ୍ତା ନ ଶୁଦ୍ଧିଃ ପାପକର୍ମଣଃ
ଜଣେ ଜଣା ଅଥବା ତାଙ୍କର ପୋଶାକୁ ଛୁଁଇଲେ ଅଶୁଚି ହୁଏ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହିପରି କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ଅଶୁଚି ହୁଏ ଏବଂ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କୌଣସି ଶୁଦ୍ଧି ନାହିଁ।
ଦେଵର୍ଷିପତୃଭୂତାନି ଯସ୍ଯ ନିଃ ଶ୍ଵସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି । ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯନର୍ଚିତାନ୍ଯତ୍ର ଲୋକେ ତସ୍ମାନ୍ନ ପାପକୃତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ଭୂତମାନେ ଅପମାନିତ ହୋଇ ଗୃହରୁ ବାହାରିଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେହି ଭଲ ଲୋକ ଭାବିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଦେଵାଦିନିଃ ଶ୍ଵାସହତଂ ଶରୀରଂ ଯସ୍ଯ ଵେଶ୍ମ ଚ । ନ ତେନ ସଙ୍କରଂ କୁର୍ଯାଦୂ ଗୃହାସନପରିଚ୍ଛଦୈଃ
ଯାହାଙ୍କର ଶରୀର ଓ ଘର ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଚି ହୋଇଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ଘରର ଉପକରଣ ଓ ଆସବାବପତ୍ର ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ସମ୍ଭାଷଣାନୁପ୍ରଶ୍ରାଦି ସହାସ୍ଯାଂ ଚୈଵ କୁର୍ଵତଃ । ଜାଯତେ ତୁଲ୍ଯତା ତସ୍ଯ ତେନୈଵ ଦ୍ରିଜ । ଵତ୍ସରମ୍
ଯଦି କେହି ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କଥା ହୁଏ, ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି କିମ୍ବା ହସି ମଜା କରୁଛି, ତେବେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଇ ଲୋକ ସମାନ ହୋଇଯାଏ।
ଅତ ବୁଙୂ କ୍ତେ ଗୃହେ ତସ୍ଯ କରୋତ୍ଯାସ୍ମାଂ ତଥାସନେ । ଶେତେ ଚାପ୍ଯେକଶଯନେ ସ ସଦ୍ଯସ୍ତତ୍ସମୋ ଭଵେତ୍
ଯଦି କେହି ତାଙ୍କ ଘରେ ଖାଏ, ସେଇଁ ସହିତ ଏକେଠି ବସେ କିମ୍ବା ଏକେଠି ଶୋଏ, ସେ ସହସା ତାଙ୍କ ସମାନ ହୋଇଯାଏ।
ଦେଵତାପିତୃଭୂତାନି ତଥାନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯୋଽତିଥୀନ୍ । ଭୁଙୂକ୍ତେ ସ ପାତକଂ ଭୁଙୂ କ୍ତେ ନିଷ୍କୃତିସ୍ତସ୍ଯ କୀଦୃଶୀ
ଯିଏ ଦେବତା, ପିତୃ, ଭୂତପ୍ରେତ ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନଦେଇ ଖାଏ, ସେ ପାପ କରେ। ଏହା ପାଇଁ କେମିତି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି?
ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ଯେ ଵର୍ଣାଃ ସ୍ଵଧର୍ମାଦନ୍ଯତୋମୁଖମ୍ । ଯାନ୍ତି ତେ ନଗ୍ରସଂଜ୍ଞାଂ ତୁ ହୀନକର୍ମସ୍ଵଵସ୍ଥିତାଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ଫେରି ମନ୍ଦ କାମରେ ଲାଗି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ 'ଅଶୁଦ୍ଧ' ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଣାଂ ଯତ୍ର ଵର୍ଣାନାଂ ମୈତ୍ରେଯାତ୍ଯନ୍ତସଙ୍କରଃ । ତତ୍ରାସ୍ଯା ସାଧୁ ଵୃତ୍ତୀନାମୁପଘାତାଯ ଜାଯତେ
ମୈତ୍ରେୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଶିଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷତିରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଅନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଋଷୀନ୍ ଦେଵାନ୍ ପିତୄନ୍ ଭୂତାତିଥୀଂସ୍ତଥା । ଯୋ ଭୁଙ୍ କ୍ତେ ତସ୍ଯ ସମ୍ଭାଷାତ୍ ପତନ୍ତି ନରକେ ନରାଃ
ଯିଏ ଋଷି, ଦେବତା, ପିତୃ, ଭୂତ ଓ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇନାହିଁ ଖାଏ, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ କଥାହୁଏଥିବା ଲୋକମାନେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦେତାନ୍ନରୋ ନଗ୍ରାଂସ୍ତ୍ରଯୀସନ୍ତ୍ଯାଗଦୂଷିତାନ୍ । ସର୍ଵଦା ଵର୍ଜଯେତ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଆଲାପସ୍ପଶେନାଦିଷୁ
ତେଣୁ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଆଧାରିତ ତିନି ପଥ ଛାଡ଼ି ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ କଥା, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚଳାଚଳରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵଦ୍ଭିଃ କୃତଂ ଯତ୍ରାଦ୍ଦ ଵାନ୍ ପିତୃପିତାମହାନ୍ । ନ ପ୍ରୀଣଯତି ତଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧ ଯଦେଭିରଵଲୋକିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ପିତା ଓ ପୁରୁବ୍ବ ପିତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଏ, ଯଦି ଏହି ଅଶୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ସେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରେନାହିଁ।
ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ପୁରା ଖ୍ଯାତୋ ରାଜା ଶତଧନୁର୍ଭୁଵି । ପତ୍ରୀ ଚ ଶୈଵ୍ଯା ତସ୍ଯାଭୂଦତିଧର୍ମପରାଯଣା
ପୁରୁଣା କଥାରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଏ ଭୂମିରେ ଶତଧନୁ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଜଣେ ଭାଲି ଗୃହିଣୀ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଶୈବ୍ୟା, ସେ ସଦା ଅତିଥି ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ ।
ପତିଵ୍ରତା ମହାଭାଗା ସତ୍ଯଶୌଚଦଯାନ୍ଵିତା । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ଵିନଯେନ ନଯେନ ଚ
ଶୈବ୍ୟା ଏକ ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ଦୟାଳୁ । ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଦୟାର ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା, ନମ୍ରତା ଓ ଭଲ ଆଚରଣରେ ନିତିପରାୟଣ ଥିଲେ ।
ସ ତୁ ରାଜା ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧ ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଆରାଧଯାମାସ ଵିଭୁଂ ପରମେଣ ସମାଧିନା
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ରହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ହୋମୈର୍ଜପୈସ୍ତଥା ଦାନୈରୁପଵାସୈଶ୍ଵ ଭକ୍ତିତଃ
ହୋମ, ଜପ, ଦାନ, ଉପବାସ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେମାନେ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ପୂଜାବିଶ୍ଵାନୁଦିଵସଂ ତନ୍ମନା ନାନ୍ଯମାନସଃ
ସେ ଦିନ ଓ ରାତି ପୂଜାରେ ଲିନ ରହି, ମନ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଯାଇନଥିଲା।
ଏକଦା ତୁ ସମଂ ସ୍ନାତୌ ତୌ ତୁ ଭାର୍ଯାପତୀ ଜଲେ । ବଗୀରଥ୍ଯାଃ ସମୁତ୍ତୀର୍ଣୌ କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷିତୌ । ପାଷଣ୍ଡିନମପଶ୍ଯେତାମାଯାନ୍ତଂ ସମ୍ମୁଖଂ ଦ୍ରିଜ
ଏକ ଦିନ, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଏକାସାଥିରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଉପବାସ କରିବା ପରେ, ଏକ ପାଖଣ୍ଡୀକୁ ସାମ୍ନାରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଚାପାଚାର୍ଯସ୍ଯ ତସ୍ଯାସୌ ସଖା ରାଜ୍ଞୋ ମହାତ୍ମନଃ । ଅତସ୍ତଦୂଗୌରଵାତ୍ତେନ ସହାଲାପମଥାକରୋତ୍
ସେ ପାଖଣ୍ଡୀ ରାଜାଙ୍କ ମିତ୍ର ଏବଂ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହି ଗଭୀର ସମ୍ମାନରୁ ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ।
ନ ତୁ ସା ଵାଗଯତା ଦେଵୀ ତସ୍ଯ ପତ୍ରୀ ପତିଵ୍ରତା । ଉପୋଷିତାସ୍ମୀତି ରଵିଂ ତସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟେ ଦଦର୍ଶ ଚ
କିନ୍ତୁ ସେ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ଉପବାସରେ ଥିବାରୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ସେ ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସମାଗମ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଦମ୍ପତୀ ତୌ ଯଥାଵିଧି । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୂଜାଦିକଂ ସର୍ଵଂ କୃତଵନ୍ତୌ ଦ୍ରିଜୋତ୍ତମ
ଯଥାନିୟମ ଦମ୍ପତି ଦୁଇଜଣେ ମିଶି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
କାଲେନ ଗଚ୍ଛତା ରାଜା ମମାରାସୌ ସପତ୍ରଜିତ୍ । ଅନ୍ଵାରୁରୋହ ତଂ ଦେଵୀ ଚିତାସ୍ଥଂ ଭୂପତିଂ ପତିମ୍
ସମୟ ଯିବା ସହିତ ସପତ୍ରଜିତ୍ ନାମକ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଚିତାରେ ତାଙ୍କ ସହ ଚଢ଼ିଲେ।
ସ ତୁ ତେନାପଚାରେଣ ଶ୍ଵା ଜଜ୍ଞ ଵସୁଧାଧିପଃ । ଉପୋଷିତେନ ପାଷଣ୍ଜସଂଲାପୀ ଯଃ କୃତୋଽଭଵତ୍
ଏହି ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା, ଉପବାସରେ ଥିବା ରାଜା ଯିଏ ପାଖଣ୍ଡୀ ସହ କଥାହେଲେ, ସେ ପରେ କୁକୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସା ତୁ ଜାତିସ୍ମରା ଜଜ୍ଞ କାଶୀରାଜସୁତା ଶୁଭା । ସର୍ଵଵିଝାନମମ୍ପୂର୍ଣା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣପୂଜିତା
ସେ ଶୁଭା କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂଜିତ ଥିଲେ।
ତାଂ ପିତା ଦାତୁକାମୋଽଭୂତ୍ ଵରାଯ ଵିନିଵାରିତଃ । ତଯୈଵ ତନ୍ଵ୍ଯା ଵିରତୋ ଵିଵାହାରମ୍ଭତୋ ନୃପଃ
ତାଙ୍କ ପିତା ବିବାହ କରାଇବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ବିବାହ ଆରମ୍ଭ କରିବାରୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତତଃ ସା ଦିଵ୍ଯଯା ଦୃଷ୍ଟଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ଵାନଂ ନିଜଂ ପତିମ୍ । ଵିଦିଶାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ଗତ୍ଵା ତଦଵସ୍ଥ ଦଦର୍ଶତମ୍
ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ କୁକୁର ଭାବେ ଦେଖି, ବିଦିଶା ନାମକ ସହରକୁ ଯାଇ ସେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵଵୈ ମହାଭାଗଂ ଶ୍ଵବୂତନ୍ତୁ ପତିଂ ତଥା । ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵରାହାର ସତ୍କାରପ୍ରଵଣାଂ ସୁଭମ
ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ କୁକୁର ଭାବେ ଦେଖି, ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।
ଭୁଞ୍ଜନ୍ ଦତ୍ତଂ ତଯା ସୋଽନ୍ନମତିମୃଷ୍ଟମଭୀପ୍ସିତମ୍ । ସ୍ଵଜାତିଲଲିତଂ କୁର୍ଵନ୍ ବହୁ ଚାଟୁ ଚକାର ଵୈ
ସେ ତାଙ୍କ ଦିଆ ମନପସନ୍ଦ ଓ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ନିଜ ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରି, ବହୁତ ଚାଟୁକାରି କଥା କହିଲେ।
ଅତୀଵ ଵ୍ରୀଡିତା ବାଲା କୁର୍ଵତା ଚାଟୁ ତେନ ସା । ପ୍ରଣାମପୂର୍ଵମାହେଦଂ ଦଯିତଂ ତଂ କୁଯୋନିଜମ୍
ସେ ଝିଅ ତାଙ୍କ ଚାଟୁକାରି କଥାରେ ବହୁତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ପ୍ରିୟ, ଏବେ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଥିବା ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ମର୍ଯ୍ଯତାଂ ତନ୍ମହାରାଜ ! ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯଲଲିତଂ ତ୍ଵଯା । ଯେନ ଶ୍ଵଯୋନିମାପନ୍ନୋ ମମ ଚାଟୁକରୋ ଭଵାନ୍
ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ମୃଦୁ ଆଚରଣକୁ ମନେ ପକାନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ କୁକୁର ଜନ୍ମ ନେଇ, ଏବେ ମୋତେ ଚାଟୁକାରି କଥା କହୁଛନ୍ତି।