ନୈକଵସ୍ତ୍ରଧରୋ ନାର୍ଦ୍ରପାଣିପାଦୋ ମହୀପତେ । ଵିଶୁଦ୍ଧଵଦନଃ ପ୍ରୀତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ନ ଵିଦିଙ୍ମୁଖଃ
ମହୀପତି, ଏକାଧିକ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଭିଜା ହାତ ପା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ପରିସ୍କୃତ ମୁହଁ ଓ ଖୁସି ମନେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଦିଗ୍ ଅନୁଚିତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋଦଙ୍ମୁଖୋ ଵାପି ନ ଚୈଵାନ୍ଯମନା ନରଃ । ଅନ୍ନଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ପଥ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୋଦକୈଃ
ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମନ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ନ ରଖି, ଲୋକେ ଉତ୍ତମ, ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ନ କୁତ୍ସିତାହୃତଂ ନୈଵ ଜୁଗୁପ୍ସାପଦସଂସ୍କୃତମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭକ୍ତଂ ଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ କ୍ଷୁଧିତେଭ୍ଯସ୍ତଥା ଗୃହୀ
ଅପମାନ ଦେଇ ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଘୃଣା ଜନକ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଶିଷ୍ୟ ଓ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭାଗ ଦେଇ, ଗୃହସ୍ଥ ନିଜେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ପ୍ରଶସ୍ତଶୁଦ୍ଧପାତ୍ରେ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀତାକୁପିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ପରିସ୍କୃତ ପାତ୍ରରେ, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ କ୍ରୋଧ ଛାଡି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ନାସନ୍ଦିସଂସ୍ଥିତେ ପାତ୍ରେ ନାଦେଶେ ଚ ନରେଶ୍ଵର । ନାକାଲେ ନାତିସଙ୍କୀର୍ଣେ ଦତ୍ତ୍ଵାଗ୍ରଂ ଚ ନରୋଽଗ୍ନଯେ
ମହୀପତି, ଚାଲିରେ ଥିବା ପାତ୍ରରେ, ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ, ଅନୁଚିତ ସମୟରେ କିମ୍ବା ଅତି ଭିଡ଼ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ, ଲୋକେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ମନ୍ତ୍ରାଭିମନ୍ତ୍ରିତଂ ଶସ୍ତଂ ନ ଚ ପର୍ଯୁଷିତଂ ନୃପ । ଅନ୍ଯତ୍ର ଫଲମୂଲେଭ୍ଯଃ ଶୁଷ୍କଶାଖାଦିକାତ୍ ତଥା
ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ଅପରିପକ୍ୱ ନୁହେଁ, ରାଜା, ଫଳ, କନ୍ଦ ଓ ଶୁଷ୍କ ଶାଖା ଏବଂ ଏହାର ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି ।
ତଦ୍ଵଦ୍ଧାରୀତକେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଗୁଡଭକ୍ଷ୍ଯେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ଭୁଞ୍ଜୀତୋଦ୍ଧୃତସାରାଣି ନ କଦାପି ନରେଶ୍ଵର
ତେଣୁ ହାରୀତକୀ ଫଳ ଓ ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି, ଲୋକେ ମାତ୍ର ଉତ୍ତମ ଭାଗ ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଅନ୍ୟଥା କଦାପି ନୁହେଁ, ମହୀପତି ।
ନ ଶେଷଂ ପୁରୁଷୋଽଶ୍ନୀଯାଦନ୍ଯତ୍ର ଜଗତୀପତେ । ମଧ୍ଵମ୍ବୁଦଧିସର୍ପିଭ୍ଯଃ ସକ୍ତୁଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଵେକଵାନ୍
ବିବେକୀ ଲୋକେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମଧୁ, ଜଳ, ଘୃତ ଓ ସକ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି ।
ଅଶ୍ନୀଯାତ୍ ତନ୍ମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ପୂର୍ଵଂ ତୁ ମଧୁରଂ ରସମ୍ । ଲଵଣାମ୍ଲୌ ତଥା ମଧ୍ଯେ କଟୁତିକ୍ତାଦିକାଂସ୍ତତଃ
ଖାଦ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ପ୍ରଥମେ ମିଠା ରସ ଖାଇବା, ମଧ୍ୟରେ ଲୁଣ ଓ ତିତେ, ଶେଷରେ ତିକ୍ତ, କଟୁ ଓ ଏହା ସମାନ ରସ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ପ୍ରାଗ୍ଦ୍ରଵଂ ପୁରୁଷୋଽଶ୍ନୀଯାନ୍ମଧ୍ଯେ କଠିନଭୋଜନଃ । ଅନ୍ତେ ପୁନର୍ଦ୍ରଵାଶୀ ତୁ ବଲାରୋଗ୍ଯେ ନ ମୁଞ୍ଚତି
ପ୍ରଥମେ ଜଳିୟ ଖାଦ୍ୟ, ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଖାଦ୍ୟ, ଶେଷରେ ପୁନି ଜଳିୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହେ ।
ଅନିନ୍ଦ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଯେଦିତ୍ଥଂ ଵାଗ୍ଯତୋଽନ୍ନମକୁତ୍ସଯନ୍ । ପଞ୍ଚଗ୍ରାସଂ ମହାମୌନଂ ପ୍ରାଣାଦ୍ଯାପ୍ଯାଯନଂ ହି ତତ୍
ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ବାଦ ଓ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ପଞ୍ଚ ମୁଁଢ଼ ଖାଇବା ସମୟରେ ମହାମୌନ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ଏହା ପ୍ରାଣ ଓ ଶକ୍ତିର ପୋଷଣ ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସମ୍ଯଗଥାଚମ୍ଯ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋଦଙ୍ମୁଖୋଽପି ଵା । ଯଥାଵତ୍ ପୁନରାଚାମେତ୍ ପାଣୀ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ମୂଲତଃ
ଠିକ୍ ଭାବରେ ଖାଇ ସେ, ମୁଁଢ଼ ଧୋଇ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ପୁନି ମୁଁଢ଼ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍, ହାତ ମୂଳରୁ ପରିସ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ସ୍ଵସ୍ଥଃ ପ୍ରଶାନ୍ତଚିତ୍ତସ୍ତୁ କୃତାସନପରିଗ୍ରହଃ । ଅଭୀଷ୍ଟଦେଵତାନାଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ସ୍ମରଣଂ ନରଃ
ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ରଖି, ଆସନ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଆଶା କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଅଗ୍ନିରାପ୍ଯାଯଯେଦ୍ଧାତୁଂ ପାର୍ଥିଵଂ ପଵନେରିତଃ । ଦତ୍ତାଵକାଶଂ ନଭସା ଜରଯତ୍ଯସ୍ତୁ ମେ ସୁଖମ୍
ପବନ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ଅଗ୍ନି ଭୂତତ୍ତ୍ୱକୁ ପୋଷଣ କରୁ, ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନ ପାଇ ଏହା ପାଚନ କରୁ, ଏବଂ ମୋତେ ସୁଖ ଦିଅ ।
ଅନ୍ନଂ ବଲାଯ ମେ ଭୂମେରପାମଗ୍ନ୍ଯନିଲସ୍ଯ ଚ । ଭଵତ୍ଯେତତ୍ପରୀଣତଂ ମମାସ୍ତ୍ଯଵ୍ଯାହତଂ ସୁଖମ୍
ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଭୂମି, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ପବନରୁ ମୋତେ ଶକ୍ତି ଦିଅ । ଏହା ପାଚି ଯିବା ପରେ, ଅଟୁଟ ସୁଖ ମୋତେ ମିଳୁ ।
ପ୍ରାଣାପାନସମାନାନାମୁଦାନଵ୍ଯାନଯୋସ୍ତଥା । ଅନ୍ନଂ ପୁଷ୍ଟିକରଂ ଚାସ୍ତୁ ମମାପ୍ଯଵ୍ଯାହତଂ ସୁଖମ୍
ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସମାନ, ଉଦାନ ଓ ବ୍ୟାନ ର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ହେଉ । ମୋତେ ଅଟୁଟ ସୁଖ ମିଳୁ ।
ଅଗସ୍ତିରଗ୍ନିର୍ଵଡଵାନଲଶ୍ଚ ଭୁକ୍ତଂ ମଯାନ୍ନଂ ଜରଯତ୍ଵଶେଷମ୍ । ସୁଖଂ ଚ ମେ ତତ୍ପରିଣାମସମ୍ଭଵଂ ଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଵରୋଗଂ ମମ ଚାସ୍ତୁ ଦେହେ
ଅଗସ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଓ ବଡ଼ା ଅଗ୍ନି ମୋ ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପାଚନ କରନ୍ତୁ । ଏହା ପାଚି ଯିବା ପରେ ମୋ ଶରୀରରେ ରୋଗ ନ ହେଉ, ଏବଂ ସୁଖ ଦିଅ ।
ଵିଷ୍ଣୁଃ ସମସ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯଦେହଦେହୀ ଵୃଥା ନ ଭୂତୋ ଭଗଵାନ୍ ଯଥୈକଃ । ସତ୍ଯେନ ତେନାତ୍ତମଶେଷମନ୍ନମାରୋଗ୍ଯତାଂ ମେ ପରିଣାମମେତୁ
ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦେହର ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେନାହିଁ । ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ମୋ ଖାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ମୋତେ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଠିକ୍ ପାଚନ ଦିଅ ।
ଵିଷ୍ଣୁରତ୍ତା ତଥୈଵାନ୍ନଂ ପରିଣାମଶ୍ଚ ଵୈ ତଥା । ସତ୍ଯେନ ତେନ ମଦ୍ଭୁକ୍ତଂ ଜୀର୍ଯତ୍ଯନ୍ନମିଦଂ ତଥା
ବିଷ୍ଣୁ ଖାଇବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭଳି; ଏହି ସତ୍ୟରେ, ମୁଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଛି, ସେଉଁ ଭଳି ହଜମ ହେଉଛି।
ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ସ୍ଵହସ୍ତେନ ପରିମୃଜ୍ଯ ତଥୋଦରମ୍ । ଅନାଯାସପ୍ରଦାଯୀନି କୁର୍ଯାତ୍ କର୍ମାଣ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଜ ହାତରେ ଉଦର ଚୁଆଁ, ଏବଂ ଅଲସତା ଛାଡି, ସହଜତା ଦେଇଥିବା କାମ କରିବା ଉଚିତ।
ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଦିଵିନୋଦେନ ସନ୍ମାର୍ଗାଦଵିରୋଧିନା । ଦିନଂ ନଯେତ୍ ତତସ୍ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପତିଷ୍ଠେତ୍ ସମାହିତଃ
ସତ୍କଥା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଦିରେ ମନ ଲଗାଇ, ଠିକ୍ ପଥରୁ ଭ୍ରମିତ ନହେଇ, ଦିନଟି ଅତିବାହିତ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦିନାନ୍ତସନ୍ଧ୍ଯାଂ ସୂର୍ଯେଣ ପୂର୍ଵାମୃକ୍ଷୈର୍ଯୁତାଂ ବୁଧଃ । ଉପତିଷ୍ଠେଦ୍ଯଥାନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ସମ୍ଯଗାଚମ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ
ଦିନ ଶେଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ତାରାଗୁଡିକ ସହିତ ଥିବାବେଳେ, ଠିକ୍ ଭଳି ମୁଁ ଧୋଇ, ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ସର୍ଵକାଲମୁପସ୍ଥାନଂ ସନ୍ଧ୍ଯଯୋଃ ପାର୍ଥିଵେଷ୍ଯତେ । ଅନ୍ଯତ୍ର ସୂତକାଶୌଚଵିଭ୍ରମାତୁରଭୀତିତଃ ॥୧୦୧। ସୂର୍ଯେଣାଭ୍ଯୁଦିତୋ ଯଶ୍ଚ ତ୍ଯକ୍ତଃ ସୂର୍ଯେଣ ଵା ସ୍ଵପନ୍ । ଅନ୍ଯତ୍ରାତୁରଭାଵାତ୍ତୁ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ; କିନ୍ତୁ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୌଷ, ଭ୍ରମ, ରୋଗ, ଭୟ ଦିନେ ଅନ୍ୟଥା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ, ଯଦି ରୋଗୀ ନୁହେଁ, ତେବେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାଦନୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ସମୁତ୍ଥାଯ ମହୀପତେ । ଉପତିଷ୍ଠେନ୍ନରସ୍ସନ୍ଧ୍ଯାମସ୍ଵପଂଶ୍ଚ ଦିନାନ୍ତଜାମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଉଠି, ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦିନ ଶେଷରେ ଘୁମୁଥିଲେ, ଜାଗି ଶେଷ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ଉପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵୈ ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ଯେ ନ ପୂର୍ଵାଂ ନ ପଶ୍ଚିମାମ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ଦୁରାତ୍ମାନସ୍ତମିସ୍ରଂ ନରକଂ ନୃପ
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭାତ କିମ୍ବା ସାଂଜ ସନ୍ଧ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଅନ୍ଧାର ନରକକୁ ଯାନ୍ତି, ରାଜା।
ପୁନଃ ପାକମୁପାଦାଯ ସାଯମପ୍ଯଵନୀପତେ । ଵୈଶ୍ଵଦେଵନିମିତ୍ତଂ ଵୈ ପତ୍ନ୍ଯମନ୍ତ୍ରଂ ବଲିଂ ହରେତ୍
ସାଂଜରେ ପୁନି ଭୋଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଭୂମିର ମାଳିକ ତୁମେ, ପତ୍ନୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବଳି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତ୍ରାପି ଶ୍ଵପଚାଦିଭ୍ଯସ୍ତଥୈଵାନ୍ନଵିସର୍ଜନମ୍
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ୱପଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅତିଥିଂ ଚାଗତଂ ତତ୍ର ସ୍ଵଶକ୍ତଯା ପୂଜଯେଦ୍ବୁଧଃ । ପାଦଶୌଚାସନପ୍ରହ୍ଵସ୍ଵାଗତୋକ୍ତ୍ଯା ଚ ପୂଜନମ୍ । ତତଶ୍ଚାନ୍ନପ୍ରଦାନେନ ଶଯନେନ ଚ ପାର୍ଥିଵ
ଯଦି ଏହି ସମୟରେ ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ପାଦ ଧୋଇ, ଆସନ ଦେଇ, ଆଦର ଶବ୍ଦ କହି, ତାପରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶୟନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ଦିଵାତିଥୌ ତୁ ଵିମୁଖେ ଗତେ ଯତ୍ପାତକଂ ନୃପ । ତଦେଵାଷ୍ଟଗୁଣଂ ପୁଂସସ୍ସୂର୍ଯୋଢେ ଵିମୁଖେ ଗତେ
ଦିନ ଅତିଥି ଆସି ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯାଇଥିଲେ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯାଇଥିଲେ ସେହି ପାପ ଅଠ ଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ, ରାଜା।
ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯୋଢମତିଥିଂ ନରଃ । ପୂଜଯେତ୍ ପୂଜିତେ ତସ୍ମିନ୍ ପୂଜିତାସ୍ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ତେଣୁ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଅତିଥିକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।