ଯସ୍ତ୍ଵେତାଂ ନିଯତଶ୍ଚର୍ଯାଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଶ୍ଚରେନ୍ମୁନିଃ । ସ ଦହତ୍ଯଗ୍ନିଵଦ୍ଦୋଷାଞ୍ଜଯେଲ୍ଲୋକାଂଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତାନ୍
ଯେ ବନବାସୀ ମୁନି ଏହି ନିୟମିତ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଅଗ୍ନି ପରି ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦହନ କରି, ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଥଶ୍ଚାଶ୍ରମୋ ଭିକ୍ଷୋଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଯୋ ମନୀଷିଭିଃ । ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଗଦତୋ ମମ ଶ୍ରୋତୁଂ ନୃପାର୍ହସି
ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମ ଯାହାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାବେ କହନ୍ତି, ତାହାର ସ୍ୱରୂପ କଣ ତୁମେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
ପୁତ୍ରଦ୍ର ଵ୍ଯକଲତ୍ରେଷୁ ତ୍ଯକ୍ତସ୍ନେହୋ ନରାଧିପ । ଚତୁର୍ଥମାଶ୍ରମସ୍ଥାନଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିର୍ଧୂତମତ୍ସରଃ
ପୁଅ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ି, ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ହୋଇ, ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ନରାଧିପ।
ତ୍ରୈଵର୍ଗିକାଂସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ସର୍ଵାନାରଂଭାନଵନୀପତେ । ମିତ୍ରାଦିଷୁ ସମୋ ମୈତ୍ରସ୍ସମସ୍ତେଷ୍ଵେଵ ଜଂତୁଷୁ
ତିନି ପ୍ରକାରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ, ହେ ଭୂପତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମଭାବ ଓ ମିତ୍ରତା ରଖିବା ଦରକାର।
ଜରାଯୁଜାଂଡଜାଦୀନାଂ ଵାଡ୍ମନଃକାଯକର୍ମଭିଃ । ଯୁକ୍ତଃ କୁର୍ଵୀତ ନ ଦ୍ରୋ ହଂ ସର୍ଵସଂଗାଂଶ୍ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍
ଜନ୍ମର ଯେପରି ହେଉନାହିଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ମନ, କଥା ଓ କାୟାରେ ଭଲ କାମ କରିବା ଉଚିତ। କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ନକରିବା ଓ ସମସ୍ତ ସଂଯୋଗ ଛାଡ଼ିଦେବା ଦରକାର।
ଏକାରାତ୍ରସ୍ଥିତିର୍ଗ୍ରାମେ ପଂଚରାତ୍ରସ୍ଥିତିଃ ପୁରେ । ତଥା ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯଥାପ୍ରୀତିର୍ଦ୍ଵେଷୋ ଵା ନାସ୍ଯ ଜାଯତେ
ଏକ ରାତି ଗ୍ରାମରେ ଓ ପାଞ୍ଚ ରାତି ସହରରେ ରହିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ରହିବା ଦରକାର ଯେ, ତାଙ୍କର ମନରେ ନ ଆସୁ ନ ଦ୍ୱେଷ।
ପ୍ରାଣଯାତ୍ରାନିମିତ୍ତଂ ଚ ଵ୍ଯଂଗାରେ ଭୁକ୍ତଵଜ୍ଜନେ । କାଲେ ପ୍ରଶସ୍ତଵର୍ଣାନାଂ ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ପର୍ଯଟେଦ୍ଗୃହାନ୍
ପ୍ରାଣ ଚାଲିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ ଛାଡ଼ି ମିଳିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରିବେ, ଏବଂ ଉଚିତ ସମୟରେ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ।
କାମଃ କ୍ରୋଧସ୍ତଥା ଦର୍ପମୋହଲୋଭାଦଯଶ୍ଚ ଯେ । ତାଂସ୍ତୁ ସର୍ଵାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପରିଵ୍ରାଣ୍ନିର୍ମମୋ ଭଵେତ୍
କାମ, କ୍ରୋଧ, ଅଭିମାନ, ମୋହ, ଲୋଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବନା ଛାଡ଼ି, ପରିବ୍ରାଜକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ନିର୍ମମ ହେବା ଉଚିତ।
ଅଭଯଂ ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଶ୍ଚରତେ ମୁନିଃ । ତସ୍ଯାପି ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯୋ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେ ମୁନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇ, ଏହିପରି ଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଠାରୁ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଭୟ ପାଆନାହାନ୍ତି।
କୃତ୍ଵାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ସ୍ଵଶରୀରସଂସ୍ଥଂ ଶାରୀରମଗ୍ନିଂ ସ୍ଵମୁଖେ ଜୁହୋତି । ଵିପ୍ରସ୍ତୁ ଭୈକ୍ଷ୍ଯୋପହିତୈର୍ହଵିର୍ଭିଶ୍ଚିତାଗ୍ନିକାନାଂ ଵ୍ରଜତି ସ୍ମ ଲୋକାନ୍
ଯିଏ ନିଜ ଦେହରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ଥାପନା କରି, ନିଜ ମୁଖକୁ ଶରୀରର ଅଗ୍ନି ଭାବେ ହବି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭିକ୍ଷାରେ ପାଇଥିବା ଅନ୍ନଦ୍ୱାରା ହବି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଚିତାଅଗ୍ନି ଜଳାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ମୋକ୍ଷାଶ୍ରମଂ ଯଶ୍ଚରତେ ଯଥୋକ୍ତଂ ଶୁଚିସ୍ସୁଖଂ କଲ୍ପିତବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତଃ । ଅନିଂଧନଂ ଜ୍ଯୋତିରିଵ ପ୍ରଶାଂତସ୍ସ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଶ୍ରଯତେ ଦ୍ଵିଜାତିଃ
ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ମୋକ୍ଷର ପଥ ଅନୁସରଣ କରେ, ପବିତ୍ର ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନ ରଖେ, ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ନିର୍ବିକାର ହୁଏ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ମହାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସଗର ଉଵାଚ କଥିତଂ ଚାତୁରାଶ୍ରମ୍ଯଂ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯକ୍ରିଯାସ୍ତଥା । ପୁଂସଃ କ୍ରିଯାମହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ ॥ ୩,୧୦.
ସଗର କହିଲେ: ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଓ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି; ଏବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ପୁରୁଷଙ୍କର କୃତ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଃ କାମ୍ଯାଃ କ୍ରିଯାଃ ପୁଂସାମଶେଷତଃ । ସମାଖ୍ଯାହି ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ହ୍ଯସି ମେ ମତଃ ॥ ୩,୧୦.
ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିତ୍ୟ, ନୈମିତ୍ତିକ ଓ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁଠୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ଔର୍ଵ ଉଵାଚ ଯଦେତଦୁକ୍ତଂ ଭଵତା ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଶ୍ରଯମ୍ । ତଦହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନା ମମ ॥ ୩,୧୦.
ଔର୍ବ କହିଲେ: ତୁମେ ଯେଉଁ ନିତ୍ୟ ଓ ନୈମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ, ତାହାକୁ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ମୋ କଥା ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ।
ଜାତସ୍ଯ ଜାତକର୍ମାଦିକ୍ରିଯାକାଣ୍ଡମଶେଷତଃ । ପୁତ୍ରସ୍ଯ କୁର୍ଵୀତ ପିତା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚାଭ୍ଯୁଦଯାତ୍ମକମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଠିପାଇଁ ପିତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସ୍କାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶୁଭ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଯୁଗ୍ମାଂସ୍ତୁ ପ୍ରାଡ୍ମୁଖାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଭୋଜଯେନ୍ମନୁଜେଶ୍ଵର । ଯଥା ତୃପ୍ତିସ୍ତଥା କୁର୍ଯାଦ୍ଦୈଵଂ ପିତ୍ର୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ହେ ମନୁଷ୍ୟରାଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦୁଇଜଣିଝିଁ ଦୁଇଜଣିଝିଁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ ଭୋଜନ କରାଅ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିବେଦନ କର।
ଦଧ୍ନା ଯୁକ୍ତୈଃ ସବଦରୈର୍ମିଶ୍ରାନ୍ ପିଣ୍ଡାନ୍ମୁଦା ଯୁତଃ । ନାନ୍ଦୀମୁଖେଭ୍ଯସ୍ତୀର୍ଥେନ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦୈଵେନ ପାର୍ଥିଵ ॥ ୩,୧୦.
ଦହି, ଯବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇ ଆନନ୍ଦରେ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ନାନ୍ଦୀମୁଖ ପୂର୍ବକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି ଦାନ କର, ହେ ରାଜନ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ ଵା ସର୍ଵମୁପଚାରଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । କୁର୍ଵୀତ ତତ୍ତଥାଶେଷଵୃଦ୍ଧିକାଲେଷୁ ଭୂପତେ ॥ ୩,୧୦.
କିମ୍ବା ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ବିଧି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଉପଚାର ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କର, ହେ ଭୂପତି।
ତତଶ୍ଚ ନାମ କୁର୍ଵୀତ ପିତୈଵ ଦଶମେହନି । ଦେଵପୂର୍ଵଂ ନରାଖ୍ଯଂ ହି ଶର୍ମଵର୍ମାଦିସଂଯୁତମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ତାପରେ ଦଶମ ଦିନରେ ପିତା ନାମକରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦେବତାନାମ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ମାନବ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହୁଏ, ଏବଂ 'ଶର୍ମା', 'ବର୍ମା' ଇତ୍ୟାଦି ସଂଯୁକ୍ତ ଥାଏ।
ଶର୍ମେତି ବ୍ରାହ୍ଯଣସ୍ଯୋକ୍ତଂ ଵର୍ମେତି କ୍ଷତ୍ରସଂଶ୍ରଯମ୍ । ଗୁପ୍ତଦାସାତ୍ମକଂ ନାମ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଵୈଶ୍ଯଶୂଦ୍ରଯୋଃ ॥ ୩,୧୦.
'ଶର୍ମା' ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ, 'ବର୍ମା' କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ; ରକ୍ଷା କିମ୍ବା ସେବା ସୂଚକ ନାମ ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ନାର୍ଥହୀନଂ ନ ଚାଶସ୍ତଂ ନାପଶବ୍ଦଯୁତଂ ତଥା । ନାମଙ୍ଗଲ୍ଯଂ ଜୁଗୁପ୍ସାକଂ ନାମ କୁର୍ଯାତ୍ସମାକ୍ଷରମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ନାମଟି ଅର୍ଥହୀନ, ଅଶୁଭ, କଠିନ ଶବ୍ଦ ଥିବା କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିର୍ମଳ ହେବା ଉଚିତ।
ନାତିଦୀର୍ଘଂନାତିହ୍ରସ୍ଵଂ ନାତିଗୁର୍ଵକ୍ଷରାନ୍ଵିତମ୍ । ସୁଖୋଚ୍ଚାର୍ଯଂ ତୁ ତନ୍ନାମ କୁର୍ଯାଦ୍ଯତ୍ପ୍ରଣଵାକ୍ଷରମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ନାମଟି ଅତି ଲମ୍ବା କିମ୍ବା ଅତି ଛୋଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅତି ଭାରୀ ଅକ୍ଷର ଥିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ସହଜରେ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ପ୍ରଣବ ଅକ୍ଷର ଥିବା ଉଚିତ।
ତତୋଽନନ୍ତରସଂସ୍କାରସଂସ୍କୃତୋ ଗୁରୁଵେଶ୍ମନି । ଯଥୋକ୍ତଵିଧିମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଦ୍ଯାପରିଗ୍ରହମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ତାପରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସ୍କାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ଶିକ୍ଷା ଅର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୃହୀତଵିଦ୍ଯୋ ଗୁରଵେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ଭୂପାଲ କୁର୍ଯାଦ୍ଦାରପରିଗ୍ରହମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ଶିକ୍ଷା ଅର୍ଜନ କରି ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଯଦି ଗୃହସ୍ଥ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ହେ ରାଜନ, ତେବେ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଵା କାଲଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକଲ୍ପପୂର୍ଵକମ୍ । ଗୁଗୋଃ ଶୁଶ୍ରୁଷଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ପୁତ୍ରାଦେରଥାପି ଵା ॥ ୩,୧୦.
କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ନିଷ୍ଠା ସହିତ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଗୁରୁପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ସେବା କରିପାରେ।
ଵୈଖାନସୋ ଵାପି ଭଵେତ୍ପରିଵ୍ରାଡଥ ଵେଚ୍ଛଯା । ପୂର୍ଵସଂକଲ୍ପିତଂ ଯାଦୃକ୍ତାଦୃକ୍କୁର୍ଯାନ୍ନରାଧିପ ॥ ୩,୧୦.
କିମ୍ବା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବନବାସୀ କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହୋଇପାରେ; ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ନିଷ୍ଠା ନିଆଯାଇଛି, ହେ ରାଜନ, ସେହିପରି କରିବା ଉଚିତ।
ଵର୍ଷୈରେକଗୁଣାଂ ଭାର୍ଯାମୁଦ୍ଵହେତ୍ତ୍ରିଗୁମଃସ୍ଵଯମ୍ । ନାତି କେଶାମକେଶାଂ ଵା ନାତିକୃଷ୍ଣାଂ ନ ପିଙ୍ଗଲାମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ପୁରୁଷ ନିଜ ବୟସର ତୃତୀୟାଂଶ ଛୋଟ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କର କେଶ ଅତି କମ୍ କିମ୍ବା ଅତି ବେଶି ନୁହେଁ, ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ଅତି କଳା କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ନୁହେଁ।
ନିସର୍ଗତୋଧିକାଙ୍ଗାଂ ଵା ନ୍ଯୂନାଙ୍ଗାମପି ନୋଦ୍ଵହେତ୍ । ନାଵିଶୁଦ୍ଧାଂ ସରୋମାଂ ଵାକୁଲଜାଂ ଵାପି ରୋଗିଣୀମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ପୁରୁଷ ଏମିତି ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯାହାର ଅଙ୍ଗ ଅତି ବେଶି କିମ୍ବା ଅତି କମ୍; ଅଶୁଦ୍ଧ, ଅତି କେଶଳ, ମିଶ୍ର ଜନ୍ମର, କିମ୍ବା ରୋଗ ଗ୍ରସ୍ତ ନାରୀକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନ ଦୁଷ୍ଟାଂ ଦୁଷ୍ଟଵାକ୍ଯାଂ ଵା ଵ୍ଯଙ୍ଗିନୀଂ ପୁତୃମାତୃତଃ । ନ ଶ୍ମଶ୍ରୁଵ୍ଯଞ୍ଜନଵତୀଂ ନ ଚୈଵ ପୁରୁଷାକୃତିମ୍ ॥ ୩,୧୦.
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁରୁଷ କେବେ ବି ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀ, କ୍ରୁର କଥା କହୁଥିବା, ଜନ୍ମରୁ ଅଙ୍ଗବିକଳ, ପୁଅର ମାଆ, ଦାଢ଼ି କିମ୍ବା ପୁରୁଷଙ୍କ ଭଳି ଦେହ ଥିବା, କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଘର୍ଵରସ୍ଵରାଂ କ୍ଷାମାଂ ତଥା କାକସ୍ଵରାଂ ନ ଚ । ନାନିବନ୍ଧେକ୍ଷଣାଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵୃତ୍ତାକ୍ଷୀଂ ନୋଦ୍ଵହେଦ୍ବୁଧଃ ॥ ୩,୧୦.
ଏହିପରି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁରୁଷ କେବେ ବି କଠୋର କିମ୍ବା ଭାରି କଣ୍ଠସ୍ୱର, କାକର ଭଳି କିମ୍ବା ଅତି ପତଳା ସ୍ୱର ଥିବା, ଅତି ନିକଟ କିମ୍ବା ଅତି ଗୋଲାକାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।