ଧାତା ପ୍ରଜାପତିଃ ଶକ୍ରୋ ଵହ୍ନିର୍ଵସୁଗଣୋଽର୍ଯମା । ପ୍ରଵିଶ୍ଯାତିଥିମେତେ ଵୈ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତେଽନ୍ନଂ ନରେଶ୍ଵର
ଧାତା, ପ୍ରଜାପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବସୁମାନେ ଓ ଅର୍ୟମା—ଏହି ଦେବତାମାନେ ଅତିଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଘରରେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦତିଥିପୂଜାଯାଂ ଯତେତ ସତତଂ ନରଃ । ସ କେଵଲମଘଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହ୍ଯତିଥିଂ ଵିନା
ସେହିପାଇଁ, ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଅତିଥି ବିନା ଖାଏ, ସେ କେବଳ ପାପ ଭୋଗ କରେ।
ତତଃ ସୁଵାସିନୀଦୁଃଖିଗର୍ଭିଣୀଵୃଦ୍ଧବାଲକାନ୍ । ଭୋଜଯେତ୍ ସଂସ୍କୃତାନ୍ନେନ ପ୍ରଥମଂ ଚରମଂ ଗୃହୀ
ତାପରେ, ଗୃହସ୍ଥ ପ୍ରଥମେ ସୁବାସିନୀ, ଦୁଃଖୀ, ଗର୍ଭିଣୀ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଖାଇବା ଉଚିତ, ଶେଷରେ ନିଜେ।
ଅଭୁକ୍ତଵତ୍ସୁ ଚୈତେଷୁ ଭୁଞ୍ଜନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ । ମୃତଶ୍ଚ ଗତ୍ଵା ନରକଂ ଶ୍ଲେଷ୍ମଭୁଗ୍ଜାଯତେ ନରଃ
ଏମାନେ ଖାଇନଥିବାବେଳେ ଯଦି ଗୃହସ୍ଥ ଖାଏ, ସେ ପାପ ଭୋଗ କରେ; ଏଭଳି ମରିଗଲେ, ସେ ନରକକୁ ଯାଇ କୀଟ ଭୋଗୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ।
ଅସ୍ନାତାଶୀ ମଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହ୍ଯଜପୀ ପୂଯଶୋଣିତମ୍ । ଅସଂସ୍କୃତାନ୍ନଭୁଙ୍ମୂତ୍ରଂ ବାଲାଦିପ୍ରଥମଂ ଶକୃତ୍
ଅସ୍ନାତା ଖାଇଲେ ମଳ ଭୋଗ କରେ; ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ନକରି ଖାଇଲେ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଗ କରେ; ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ମୂତ୍ର ଭୋଗ କରେ; ଶିଶୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଖାଇଲେ ପ୍ରଥମେ ଶକୃତ ଭୋଗ କରେ।
ଅହୋମୀ ଚ କୃମୀନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଅଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଷମଶ୍ନୁତେ
ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଦେଇନଥିଲେ, ସେ ଦିନ ଓ ରାତି କୀଟ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ଅନୁଚିତ ଜିନିଷ ଭୋଗ କରେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯଥା ଭୁଞ୍ଜୀତ ଵୈ ଗୃହୀ । ଭୁଞ୍ଜତଶ୍ଚ ଯଥା ପୁଂସଃ ପାପବନ୍ଧୋ ନ ଜାଯତେ
ତେଣୁ, ରାଜା, ଗୃହସ୍ଥ କିପରି ଖାଇବା ଉଚିତ ଏବଂ ଖାଇବା ସମୟରେ କିପରି ପାପରେ ବନ୍ଧି ନପଡ଼ିବ, ଏହା ଶୁଣ।
ଇହ ଚାରୋଗ୍ଯଵିପୁଲଂ ବଲବୁଦ୍ଧିସ୍ତଥା ନୃପ । ଭଵତ୍ଯରିଷ୍ଟଶାନ୍ତିଶ୍ଚ ଵୈରିପକ୍ଷାଭିଚାରିଣଃ
ଏଠାରେ, ରାଜା, ଆରୋଗ୍ୟ, ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଉପଜାଏ, ଦୁର୍ଘଟନା ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ରୁ ରକ୍ଷା ମିଳେ।
ସ୍ନାତୋ ଯଥାଵତ୍ କୃତ୍ଵା ଚ ଦେଵର୍ଷିପିତୃତର୍ପଣମ୍ । ପ୍ରଶସ୍ତରତ୍ନପାଣିସ୍ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀତ ପ୍ରଯତୋ ଗୃହୀ
ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେକୁ ତର୍ପଣ କରି, ଶୁଭ ରତ୍ନ ହାତରେ ଧରି, ଗୃହସ୍ଥ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଖାଇବା ଉଚିତ।
କୃତେ ଜପେ ହୁତେ ଵହ୍ନୌ ଶୁଦ୍ଧଵସ୍ତ୍ରଧରୋ ନୃପ । ଦତ୍ତ୍ଵାଽତିଥିଭ୍ଯୋ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଗୁରୁଭ୍ଯସ୍ସଂଶ୍ରିତାଯ ଚ । ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧଧରଃ ଶସ୍ତମାଲ୍ଯଧାରୀ ନରେଶ୍ଵର
ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ଶୁଧ୍ଧ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଅତିଥି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ ଓ ଆଶ୍ରିତମାନେକୁ ଦେଇ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଓ ଭଲ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ରାଜା, ଗୃହସ୍ଥ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ନୈକଵସ୍ତ୍ରଧରୋ ନାର୍ଦ୍ରପାଣିପାଦୋ ମହୀପତେ । ଵିଶୁଦ୍ଧଵଦନଃ ପ୍ରୀତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ନ ଵିଦିଙ୍ମୁଖଃ
ମହୀପତି, ଏକାଧିକ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଭିଜା ହାତ ପା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ପରିସ୍କୃତ ମୁହଁ ଓ ଖୁସି ମନେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଦିଗ୍ ଅନୁଚିତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋଦଙ୍ମୁଖୋ ଵାପି ନ ଚୈଵାନ୍ଯମନା ନରଃ । ଅନ୍ନଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ପଥ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୋଦକୈଃ
ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମନ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ନ ରଖି, ଲୋକେ ଉତ୍ତମ, ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ନ କୁତ୍ସିତାହୃତଂ ନୈଵ ଜୁଗୁପ୍ସାପଦସଂସ୍କୃତମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭକ୍ତଂ ଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ କ୍ଷୁଧିତେଭ୍ଯସ୍ତଥା ଗୃହୀ
ଅପମାନ ଦେଇ ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଘୃଣା ଜନକ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଶିଷ୍ୟ ଓ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭାଗ ଦେଇ, ଗୃହସ୍ଥ ନିଜେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ପ୍ରଶସ୍ତଶୁଦ୍ଧପାତ୍ରେ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀତାକୁପିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ପରିସ୍କୃତ ପାତ୍ରରେ, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ କ୍ରୋଧ ଛାଡି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ନାସନ୍ଦିସଂସ୍ଥିତେ ପାତ୍ରେ ନାଦେଶେ ଚ ନରେଶ୍ଵର । ନାକାଲେ ନାତିସଙ୍କୀର୍ଣେ ଦତ୍ତ୍ଵାଗ୍ରଂ ଚ ନରୋଽଗ୍ନଯେ
ମହୀପତି, ଚାଲିରେ ଥିବା ପାତ୍ରରେ, ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ, ଅନୁଚିତ ସମୟରେ କିମ୍ବା ଅତି ଭିଡ଼ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ, ଲୋକେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ମନ୍ତ୍ରାଭିମନ୍ତ୍ରିତଂ ଶସ୍ତଂ ନ ଚ ପର୍ଯୁଷିତଂ ନୃପ । ଅନ୍ଯତ୍ର ଫଲମୂଲେଭ୍ଯଃ ଶୁଷ୍କଶାଖାଦିକାତ୍ ତଥା
ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ଅପରିପକ୍ୱ ନୁହେଁ, ରାଜା, ଫଳ, କନ୍ଦ ଓ ଶୁଷ୍କ ଶାଖା ଏବଂ ଏହାର ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି ।
ତଦ୍ଵଦ୍ଧାରୀତକେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଗୁଡଭକ୍ଷ୍ଯେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ଭୁଞ୍ଜୀତୋଦ୍ଧୃତସାରାଣି ନ କଦାପି ନରେଶ୍ଵର
ତେଣୁ ହାରୀତକୀ ଫଳ ଓ ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି, ଲୋକେ ମାତ୍ର ଉତ୍ତମ ଭାଗ ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଅନ୍ୟଥା କଦାପି ନୁହେଁ, ମହୀପତି ।
ନ ଶେଷଂ ପୁରୁଷୋଽଶ୍ନୀଯାଦନ୍ଯତ୍ର ଜଗତୀପତେ । ମଧ୍ଵମ୍ବୁଦଧିସର୍ପିଭ୍ଯଃ ସକ୍ତୁଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଵେକଵାନ୍
ବିବେକୀ ଲୋକେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମଧୁ, ଜଳ, ଘୃତ ଓ ସକ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି ।
ଅଶ୍ନୀଯାତ୍ ତନ୍ମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ପୂର୍ଵଂ ତୁ ମଧୁରଂ ରସମ୍ । ଲଵଣାମ୍ଲୌ ତଥା ମଧ୍ଯେ କଟୁତିକ୍ତାଦିକାଂସ୍ତତଃ
ଖାଦ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ପ୍ରଥମେ ମିଠା ରସ ଖାଇବା, ମଧ୍ୟରେ ଲୁଣ ଓ ତିତେ, ଶେଷରେ ତିକ୍ତ, କଟୁ ଓ ଏହା ସମାନ ରସ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ପ୍ରାଗ୍ଦ୍ରଵଂ ପୁରୁଷୋଽଶ୍ନୀଯାନ୍ମଧ୍ଯେ କଠିନଭୋଜନଃ । ଅନ୍ତେ ପୁନର୍ଦ୍ରଵାଶୀ ତୁ ବଲାରୋଗ୍ଯେ ନ ମୁଞ୍ଚତି
ପ୍ରଥମେ ଜଳିୟ ଖାଦ୍ୟ, ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଖାଦ୍ୟ, ଶେଷରେ ପୁନି ଜଳିୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହେ ।
ଅନିନ୍ଦ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଯେଦିତ୍ଥଂ ଵାଗ୍ଯତୋଽନ୍ନମକୁତ୍ସଯନ୍ । ପଞ୍ଚଗ୍ରାସଂ ମହାମୌନଂ ପ୍ରାଣାଦ୍ଯାପ୍ଯାଯନଂ ହି ତତ୍
ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ବାଦ ଓ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ପଞ୍ଚ ମୁଁଢ଼ ଖାଇବା ସମୟରେ ମହାମୌନ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ଏହା ପ୍ରାଣ ଓ ଶକ୍ତିର ପୋଷଣ ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସମ୍ଯଗଥାଚମ୍ଯ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋଦଙ୍ମୁଖୋଽପି ଵା । ଯଥାଵତ୍ ପୁନରାଚାମେତ୍ ପାଣୀ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ମୂଲତଃ
ଠିକ୍ ଭାବରେ ଖାଇ ସେ, ମୁଁଢ଼ ଧୋଇ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ପୁନି ମୁଁଢ଼ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍, ହାତ ମୂଳରୁ ପରିସ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ସ୍ଵସ୍ଥଃ ପ୍ରଶାନ୍ତଚିତ୍ତସ୍ତୁ କୃତାସନପରିଗ୍ରହଃ । ଅଭୀଷ୍ଟଦେଵତାନାଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ସ୍ମରଣଂ ନରଃ
ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ରଖି, ଆସନ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଆଶା କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଅଗ୍ନିରାପ୍ଯାଯଯେଦ୍ଧାତୁଂ ପାର୍ଥିଵଂ ପଵନେରିତଃ । ଦତ୍ତାଵକାଶଂ ନଭସା ଜରଯତ୍ଯସ୍ତୁ ମେ ସୁଖମ୍
ପବନ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ଅଗ୍ନି ଭୂତତ୍ତ୍ୱକୁ ପୋଷଣ କରୁ, ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନ ପାଇ ଏହା ପାଚନ କରୁ, ଏବଂ ମୋତେ ସୁଖ ଦିଅ ।
ଅନ୍ନଂ ବଲାଯ ମେ ଭୂମେରପାମଗ୍ନ୍ଯନିଲସ୍ଯ ଚ । ଭଵତ୍ଯେତତ୍ପରୀଣତଂ ମମାସ୍ତ୍ଯଵ୍ଯାହତଂ ସୁଖମ୍
ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଭୂମି, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ପବନରୁ ମୋତେ ଶକ୍ତି ଦିଅ । ଏହା ପାଚି ଯିବା ପରେ, ଅଟୁଟ ସୁଖ ମୋତେ ମିଳୁ ।
ପ୍ରାଣାପାନସମାନାନାମୁଦାନଵ୍ଯାନଯୋସ୍ତଥା । ଅନ୍ନଂ ପୁଷ୍ଟିକରଂ ଚାସ୍ତୁ ମମାପ୍ଯଵ୍ଯାହତଂ ସୁଖମ୍
ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସମାନ, ଉଦାନ ଓ ବ୍ୟାନ ର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ହେଉ । ମୋତେ ଅଟୁଟ ସୁଖ ମିଳୁ ।
ଅଗସ୍ତିରଗ୍ନିର୍ଵଡଵାନଲଶ୍ଚ ଭୁକ୍ତଂ ମଯାନ୍ନଂ ଜରଯତ୍ଵଶେଷମ୍ । ସୁଖଂ ଚ ମେ ତତ୍ପରିଣାମସମ୍ଭଵଂ ଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଵରୋଗଂ ମମ ଚାସ୍ତୁ ଦେହେ
ଅଗସ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଓ ବଡ଼ା ଅଗ୍ନି ମୋ ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପାଚନ କରନ୍ତୁ । ଏହା ପାଚି ଯିବା ପରେ ମୋ ଶରୀରରେ ରୋଗ ନ ହେଉ, ଏବଂ ସୁଖ ଦିଅ ।
ଵିଷ୍ଣୁଃ ସମସ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯଦେହଦେହୀ ଵୃଥା ନ ଭୂତୋ ଭଗଵାନ୍ ଯଥୈକଃ । ସତ୍ଯେନ ତେନାତ୍ତମଶେଷମନ୍ନମାରୋଗ୍ଯତାଂ ମେ ପରିଣାମମେତୁ
ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦେହର ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେନାହିଁ । ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ମୋ ଖାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ମୋତେ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଠିକ୍ ପାଚନ ଦିଅ ।
ଵିଷ୍ଣୁରତ୍ତା ତଥୈଵାନ୍ନଂ ପରିଣାମଶ୍ଚ ଵୈ ତଥା । ସତ୍ଯେନ ତେନ ମଦ୍ଭୁକ୍ତଂ ଜୀର୍ଯତ୍ଯନ୍ନମିଦଂ ତଥା
ବିଷ୍ଣୁ ଖାଇବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭଳି; ଏହି ସତ୍ୟରେ, ମୁଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଛି, ସେଉଁ ଭଳି ହଜମ ହେଉଛି।
ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ସ୍ଵହସ୍ତେନ ପରିମୃଜ୍ଯ ତଥୋଦରମ୍ । ଅନାଯାସପ୍ରଦାଯୀନି କୁର୍ଯାତ୍ କର୍ମାଣ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଜ ହାତରେ ଉଦର ଚୁଆଁ, ଏବଂ ଅଲସତା ଛାଡି, ସହଜତା ଦେଇଥିବା କାମ କରିବା ଉଚିତ।