ଅତିଥିଂ ତତ୍ର ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ପୂଜଯେତ୍ ସ୍ଵାଗତାଦିନା । ତଥାସନପ୍ରଦାନେନ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନେନ ଚ
ଯଦି ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ସ୍ୱାଗତ ଶବ୍ଦ, ଆସନ ଦେଇବା ଓ ପାଦ ଧୋଇବା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଚାନ୍ନଦାନେନ ପ୍ରିଯପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରେଣ ଚ । ଗଚ୍ଛତଶ୍ଚାନୁଯାନେନ ପ୍ରୀତିମୁତ୍ପାଦଯେଦ୍ଗୃହୀ
ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅନ୍ନ ଦେଇ, ମିଳୁଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଚାଲିଯାଉଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ସାଥି ଦେଇ, ଗୃହସ୍ଥ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବଢାଇବା ଉଚିତ।
ଅଜ୍ଞାତକୁଲନାମାନମନ୍ଯଦେଶାଦୁପାଗତମ୍ । ପୂଜଯେଦତିଥିଂ ସମ୍ଯଙ୍ନୈକଗ୍ରାମନିଵାସିନମ୍
ଯେଉଁଅତିଥି ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କୁଳ ଓ ନାମ ଅଜଣା, ଏବଂ ସେ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଆସିଛନ୍ତି, ସେଉଁଅତିଥିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅକିଞ୍ଚନମସମ୍ବନ୍ଧମଜ୍ଞାତକୁଲଶାଲିନମ୍ । ଅସମ୍ପୂଜ୍ଯାତିଥିଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋକ୍ତୁକାମଂ ଵ୍ରଜତ୍ଯଧଃ
ଯଦି କେହି ଅତିଥି, ଯେଉଁଅଜଣା କୁଳର, ଅସମ୍ବନ୍ଧୀ, ଏବଂ ଦରିଦ୍ର, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନକରି ଖାଇଯାଏ, ତେବେ ସେ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଁ ନିମ୍ନ ଗତିକୁ ପାଇଥାଏ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଗୋତ୍ରାଚରଣମପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତଥା କୁଲମ୍ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତଂ ମନ୍ଯେତାଭ୍ଯାଗତଂ ଗୃହୀ
ତାଙ୍କର ପାଠ, କୁଳ, ଚଳାଚଳ, ଏବଂ ପରିବାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ନକରି, ଗୃହସ୍ଥ ଏହି ଅତିଥିକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ।
ପିତ୍ରର୍ଥଂ ଚାପରଂ ଵିପ୍ରମେକମପ୍ଯାଶଯେନ୍ନୃପ । ତଦ୍ଦେଶ୍ଯଂ ଵିଦିତାଚାରସମ୍ଭୂତିଂ ପାଞ୍ଚଯଜ୍ଞିକମ୍
ପିତୃମାନ୍ୟ ନିମିତ୍ତରେ ଗୃହସ୍ଥ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଅଭିଜାତ, ଚଳାଚଳ ଜଣା, ଏବଂ ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ କରିଥାଏ।
ଅନ୍ନାଗ୍ରଂ ଚ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ହନ୍ତକାରୋପକଲ୍ପିତମ୍ । ନିର୍ଵାପଭୂତଂ ଭୂପାଲ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯୋପପାଦଯେତ୍
ଖାଦ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ, ଯାହା ହିଂସା ନଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଏବଂ ଅର୍ପଣ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହାକୁ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଭିକ୍ଷାତ୍ରିତଯଂ ପରିଵ୍ରାଡ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍ । ଇଚ୍ଛଯା ଚ ବୁଧୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଭଵେ ସତ୍ଯଵାରିତମ୍
ପରିବ୍ରାଜକ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ତିନି ଭିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଧିକ ଦେଇପାରିବେ।
ଇତ୍ଯେତେଽତିଥଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ପ୍ରାଗୁକ୍ତା ଭିକ୍ଷଵଶ୍ଚ ଯେ । ଚତୁରଃ ପୂଜଯିତ୍ଵୈତାନ୍ନୃପ ପାପାତ୍ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଚାରି ଅତିଥି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭିକ୍ଷୁମାନେ, ଏମାନେ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥାଏ।
ଅତିଥିର୍ଯସ୍ଯ ଭଗ୍ନାଶୋ ଗୃହାତ୍ ପ୍ରତିନିଵର୍ତ୍ତତେ । ସ ତସ୍ମୈ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯମାଦାଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯଦି କୌଣସି ଅତିଥି ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଗୃହରୁ ଫେରିଯାଏ, ସେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ନେଇଯାଏ ଏବଂ ପାପ ଛାଡିଯାଏ।
ଧାତା ପ୍ରଜାପତିଃ ଶକ୍ରୋ ଵହ୍ନିର୍ଵସୁଗଣୋଽର୍ଯମା । ପ୍ରଵିଶ୍ଯାତିଥିମେତେ ଵୈ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତେଽନ୍ନଂ ନରେଶ୍ଵର
ଧାତା, ପ୍ରଜାପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବସୁମାନେ ଓ ଅର୍ୟମା—ଏହି ଦେବତାମାନେ ଅତିଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଘରରେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦତିଥିପୂଜାଯାଂ ଯତେତ ସତତଂ ନରଃ । ସ କେଵଲମଘଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହ୍ଯତିଥିଂ ଵିନା
ସେହିପାଇଁ, ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଅତିଥି ବିନା ଖାଏ, ସେ କେବଳ ପାପ ଭୋଗ କରେ।
ତତଃ ସୁଵାସିନୀଦୁଃଖିଗର୍ଭିଣୀଵୃଦ୍ଧବାଲକାନ୍ । ଭୋଜଯେତ୍ ସଂସ୍କୃତାନ୍ନେନ ପ୍ରଥମଂ ଚରମଂ ଗୃହୀ
ତାପରେ, ଗୃହସ୍ଥ ପ୍ରଥମେ ସୁବାସିନୀ, ଦୁଃଖୀ, ଗର୍ଭିଣୀ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଖାଇବା ଉଚିତ, ଶେଷରେ ନିଜେ।
ଅଭୁକ୍ତଵତ୍ସୁ ଚୈତେଷୁ ଭୁଞ୍ଜନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ । ମୃତଶ୍ଚ ଗତ୍ଵା ନରକଂ ଶ୍ଲେଷ୍ମଭୁଗ୍ଜାଯତେ ନରଃ
ଏମାନେ ଖାଇନଥିବାବେଳେ ଯଦି ଗୃହସ୍ଥ ଖାଏ, ସେ ପାପ ଭୋଗ କରେ; ଏଭଳି ମରିଗଲେ, ସେ ନରକକୁ ଯାଇ କୀଟ ଭୋଗୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ।
ଅସ୍ନାତାଶୀ ମଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହ୍ଯଜପୀ ପୂଯଶୋଣିତମ୍ । ଅସଂସ୍କୃତାନ୍ନଭୁଙ୍ମୂତ୍ରଂ ବାଲାଦିପ୍ରଥମଂ ଶକୃତ୍
ଅସ୍ନାତା ଖାଇଲେ ମଳ ଭୋଗ କରେ; ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ନକରି ଖାଇଲେ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଗ କରେ; ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ମୂତ୍ର ଭୋଗ କରେ; ଶିଶୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଖାଇଲେ ପ୍ରଥମେ ଶକୃତ ଭୋଗ କରେ।
ଅହୋମୀ ଚ କୃମୀନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଅଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଷମଶ୍ନୁତେ
ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଦେଇନଥିଲେ, ସେ ଦିନ ଓ ରାତି କୀଟ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ଅନୁଚିତ ଜିନିଷ ଭୋଗ କରେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯଥା ଭୁଞ୍ଜୀତ ଵୈ ଗୃହୀ । ଭୁଞ୍ଜତଶ୍ଚ ଯଥା ପୁଂସଃ ପାପବନ୍ଧୋ ନ ଜାଯତେ
ତେଣୁ, ରାଜା, ଗୃହସ୍ଥ କିପରି ଖାଇବା ଉଚିତ ଏବଂ ଖାଇବା ସମୟରେ କିପରି ପାପରେ ବନ୍ଧି ନପଡ଼ିବ, ଏହା ଶୁଣ।
ଇହ ଚାରୋଗ୍ଯଵିପୁଲଂ ବଲବୁଦ୍ଧିସ୍ତଥା ନୃପ । ଭଵତ୍ଯରିଷ୍ଟଶାନ୍ତିଶ୍ଚ ଵୈରିପକ୍ଷାଭିଚାରିଣଃ
ଏଠାରେ, ରାଜା, ଆରୋଗ୍ୟ, ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଉପଜାଏ, ଦୁର୍ଘଟନା ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ରୁ ରକ୍ଷା ମିଳେ।
ସ୍ନାତୋ ଯଥାଵତ୍ କୃତ୍ଵା ଚ ଦେଵର୍ଷିପିତୃତର୍ପଣମ୍ । ପ୍ରଶସ୍ତରତ୍ନପାଣିସ୍ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀତ ପ୍ରଯତୋ ଗୃହୀ
ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେକୁ ତର୍ପଣ କରି, ଶୁଭ ରତ୍ନ ହାତରେ ଧରି, ଗୃହସ୍ଥ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଖାଇବା ଉଚିତ।
କୃତେ ଜପେ ହୁତେ ଵହ୍ନୌ ଶୁଦ୍ଧଵସ୍ତ୍ରଧରୋ ନୃପ । ଦତ୍ତ୍ଵାଽତିଥିଭ୍ଯୋ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଗୁରୁଭ୍ଯସ୍ସଂଶ୍ରିତାଯ ଚ । ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧଧରଃ ଶସ୍ତମାଲ୍ଯଧାରୀ ନରେଶ୍ଵର
ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ଶୁଧ୍ଧ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଅତିଥି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ ଓ ଆଶ୍ରିତମାନେକୁ ଦେଇ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଓ ଭଲ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ରାଜା, ଗୃହସ୍ଥ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ନୈକଵସ୍ତ୍ରଧରୋ ନାର୍ଦ୍ରପାଣିପାଦୋ ମହୀପତେ । ଵିଶୁଦ୍ଧଵଦନଃ ପ୍ରୀତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ନ ଵିଦିଙ୍ମୁଖଃ
ମହୀପତି, ଏକାଧିକ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଭିଜା ହାତ ପା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ପରିସ୍କୃତ ମୁହଁ ଓ ଖୁସି ମନେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଦିଗ୍ ଅନୁଚିତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋଦଙ୍ମୁଖୋ ଵାପି ନ ଚୈଵାନ୍ଯମନା ନରଃ । ଅନ୍ନଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ପଥ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୋଦକୈଃ
ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମନ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ନ ରଖି, ଲୋକେ ଉତ୍ତମ, ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ନ କୁତ୍ସିତାହୃତଂ ନୈଵ ଜୁଗୁପ୍ସାପଦସଂସ୍କୃତମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭକ୍ତଂ ଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ କ୍ଷୁଧିତେଭ୍ଯସ୍ତଥା ଗୃହୀ
ଅପମାନ ଦେଇ ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଘୃଣା ଜନକ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଶିଷ୍ୟ ଓ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭାଗ ଦେଇ, ଗୃହସ୍ଥ ନିଜେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ପ୍ରଶସ୍ତଶୁଦ୍ଧପାତ୍ରେ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀତାକୁପିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ପରିସ୍କୃତ ପାତ୍ରରେ, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ କ୍ରୋଧ ଛାଡି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ନାସନ୍ଦିସଂସ୍ଥିତେ ପାତ୍ରେ ନାଦେଶେ ଚ ନରେଶ୍ଵର । ନାକାଲେ ନାତିସଙ୍କୀର୍ଣେ ଦତ୍ତ୍ଵାଗ୍ରଂ ଚ ନରୋଽଗ୍ନଯେ
ମହୀପତି, ଚାଲିରେ ଥିବା ପାତ୍ରରେ, ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ, ଅନୁଚିତ ସମୟରେ କିମ୍ବା ଅତି ଭିଡ଼ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ, ଲୋକେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ମନ୍ତ୍ରାଭିମନ୍ତ୍ରିତଂ ଶସ୍ତଂ ନ ଚ ପର୍ଯୁଷିତଂ ନୃପ । ଅନ୍ଯତ୍ର ଫଲମୂଲେଭ୍ଯଃ ଶୁଷ୍କଶାଖାଦିକାତ୍ ତଥା
ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ଅପରିପକ୍ୱ ନୁହେଁ, ରାଜା, ଫଳ, କନ୍ଦ ଓ ଶୁଷ୍କ ଶାଖା ଏବଂ ଏହାର ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି ।
ତଦ୍ଵଦ୍ଧାରୀତକେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଗୁଡଭକ୍ଷ୍ଯେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ଭୁଞ୍ଜୀତୋଦ୍ଧୃତସାରାଣି ନ କଦାପି ନରେଶ୍ଵର
ତେଣୁ ହାରୀତକୀ ଫଳ ଓ ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି, ଲୋକେ ମାତ୍ର ଉତ୍ତମ ଭାଗ ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଅନ୍ୟଥା କଦାପି ନୁହେଁ, ମହୀପତି ।
ନ ଶେଷଂ ପୁରୁଷୋଽଶ୍ନୀଯାଦନ୍ଯତ୍ର ଜଗତୀପତେ । ମଧ୍ଵମ୍ବୁଦଧିସର୍ପିଭ୍ଯଃ ସକ୍ତୁଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଵେକଵାନ୍
ବିବେକୀ ଲୋକେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମଧୁ, ଜଳ, ଘୃତ ଓ ସକ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ି ।
ଅଶ୍ନୀଯାତ୍ ତନ୍ମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ପୂର୍ଵଂ ତୁ ମଧୁରଂ ରସମ୍ । ଲଵଣାମ୍ଲୌ ତଥା ମଧ୍ଯେ କଟୁତିକ୍ତାଦିକାଂସ୍ତତଃ
ଖାଦ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ପ୍ରଥମେ ମିଠା ରସ ଖାଇବା, ମଧ୍ୟରେ ଲୁଣ ଓ ତିତେ, ଶେଷରେ ତିକ୍ତ, କଟୁ ଓ ଏହା ସମାନ ରସ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ।
ପ୍ରାଗ୍ଦ୍ରଵଂ ପୁରୁଷୋଽଶ୍ନୀଯାନ୍ମଧ୍ଯେ କଠିନଭୋଜନଃ । ଅନ୍ତେ ପୁନର୍ଦ୍ରଵାଶୀ ତୁ ବଲାରୋଗ୍ଯେ ନ ମୁଞ୍ଚତି
ପ୍ରଥମେ ଜଳିୟ ଖାଦ୍ୟ, ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଖାଦ୍ୟ, ଶେଷରେ ପୁନି ଜଳିୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହେ ।