ଅସହନ୍ତୀ ତୁ ସା ଭର୍ତୁସ୍ତେଜଶ୍ଛାଯାଂ ଯୁଯୋଜ ଵୈ । ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷଣେଽରଣ୍ଯଂସ୍ଵଯଂ ଚ ତପସେ ଯଯୌ ॥ ୩,୨.
ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କର ତେଜ ଭଲିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ନିଜ ଛାୟାକୁ ପତିଙ୍କ ସହିତ ରଖିଲେ, ଆଉ ନିଜେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସଂଜ୍ଞେଯମିତ୍ଯଥାର୍କଶ୍ଚ ଛାଯାଯାମାତ୍ମଜତ୍ରଯମ୍ । ଶନୈଶ୍ଚରଂ ମନୁଂ ଚାନ୍ଯଂ ତପତୀଂ ଚାପ୍ଯଜାଜନତ୍ ॥ ୩,୨.
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସଂଜ୍ଞା ଭାବି, ଛାୟାରେ ତିନିଟି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଶନି, ଏକ ଅନ୍ୟ ମନୁ ଓ ତପତୀ।
ଛାଯାସଂଜ୍ଞା ଦଦୌ ଶାପଂ ଯମାଯ କୁପିତା ଯଦା । ତଦାନ୍ଯେଯମସୌ ବୁଦ୍ଧିରିତ୍ଯାସୀଦ୍ଯମସୂର୍ଯଯୋଃ ॥ ୩,୨.
ଛାୟା, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯମକୁ ଶାପ ଦେଲେ; ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଯମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା ଯେ ସେ ଆସଲ ସଂଜ୍ଞା ନୁହେଁ।
ତତୋ ଵିଵସ୍ଵାନାଖ୍ଯାତାଂ ତଯୈଵାରଣ୍ଯସଂସ୍ଥିତାମ୍ । ସମାଧିଦୃଷ୍ଟ୍ଯାଦଦୃଶେ ତାମଶ୍ଵାଂ ତପସି ସ୍ଥିତାମ୍ ॥ ୩,୨.
ତାପରେ ବିବସ୍ବାନ୍ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱୀ ରୂପରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସଂଜ୍ଞାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵାଜିରୂପଧରଃ ସୋଥ ତସ୍ଯାଂ ଦେଵାଵଥାଶ୍ଵିନୌ । ଜନଯାମାସ ରେଵନ୍ତଂ ରେତସୋଂତେ ଚ ଭାସ୍କରଃ ॥ ୩,୨.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଶ୍ୱର ରୂପ ଧରି, ସଂଜ୍ଞାରେ ଦେଉ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଶେଷରେ ରେବନ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଆନିନ୍ଯେ ଚ ପୁନଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ଭଗଵାନ୍ ରଵିଃ । ତେଜସଃ ଶମନଂ ଚାସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚକାର ହ ॥ ୩,୨.
ଭଗବାନ୍ ରବି ସଂଜ୍ଞାକୁ ପୁନି ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣିଲେ, ଆଉ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତେଜ କମାଇଲେ।
ଭ୍ରମମାରୋପ୍ଯ ସୂର୍ଯଂ ତୁ ତସ୍ଯ ତେଜୋନିଶାତନମ୍ । କୃତଵାନଷ୍ଟମଂ ଭାଗଂ ସ ଵ୍ଯଶାତଯଦଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୩,୨.
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଏକ ଚକ୍ରରେ ରଖି, ତାଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ତେଜର ଏକ ଅଷ୍ଟମାଂଶ କାଟି ଦେଲେ, ଶେଷ ତେଜ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଲା।
ଯତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତେଜସ୍ଶାତିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା । ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନମପତତ୍ତଦ୍ଭୂମୌ ମୁନିସତ୍ତମ ॥ ୩,୨.
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଯେଉଁ ଭାଗ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତେଜ କାଟିଥିଲେ, ସେ ଭାଗ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱାଳାରେ ପୃଥିବୀରେ ପଡିଗଲା।
ତ୍ଵଷ୍ଟୈଵ ତେଜସା ତେନ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚକ୍ରମକଲ୍ପଯତ୍ । ତ୍ରିଶୂଲଂ ଚୈଵ ଶର୍ଵସ୍ଯ ଶିବିକାଂ ଧନଦସ୍ଯ ଚ ॥ ୩,୨.
ସେ ତେଜରୁ ତ୍ୱଷ୍ଟା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚକ୍ର, ଶିବଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ, ଧନଦାଙ୍କର ଶିବିକା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବାସ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ।
ଶକ୍ତିଂ ଗୁହସ୍ଯ ଦେଵାନାମନ୍ଯେଷାଂ ଚ ଯଦାଯୁଧମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ତେଜସା ତେନ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵ୍ଯଵର୍ଧଯତ୍ ॥ ୩,୨.
ଗୁହାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେ ତେଜରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଦେଲେ।
ଛାଯାସଂଜ୍ଞାସୁତୋ ଯୋସୌ ଦ୍ଵିତୀଯଃ କଥିତୋ ମନୁଃ । ପୂର୍ଵଜସ୍ଯାସଵର୍ଣୋସୌ ସାଵର୍ଣିସ୍ତେନ କଥ୍ଯତେ ॥ ୩,୨.
ଛାୟା ଓ ସଂଜ୍ଞାର ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ମନୁ, ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ରଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଜାତିର ହେବାରୁ, ସାବର୍ଣି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ତସ୍ଯ ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ହ୍ଯୋତତ୍ସାଵର୍ଣିକମଥାଷ୍ଟମମ୍ । ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାଭାଗ ଭଵିଷ୍ଯତ୍କଥଯାମି ତେ ॥ ୩,୨.
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସାବର୍ଣିକ ନାମର ଏଠି ଅଷ୍ଟମ ମନ୍ବନ୍ତର ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ସାଵର୍ଣିସ୍ତୁ ମନୁର୍ଯୋସୌ ମୈତ୍ରେଯ ଭଵିତା ତତଃ । ସୁତପାଶ୍ଚାମିତାଭାଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚାପି ତଥା ସୁରାଃ ॥ ୩,୨.
ହେ ମୈତ୍ରେୟ, ସେ ସାବର୍ଣି ମନୁ ଆସିବେ, ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ହେବେ ସୁତପା, ଅମିତାଭ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ତେଷାଂ ଗଣାଶ୍ଚ ଦେଵାନାମେକୈକୋ ଵିଂଶକଃ ସ୍ମୃତଃ । ସପ୍ତର୍ଷିନପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଵିଷ୍ଯାନ୍ମୁନିସତ୍ତମ ॥ ୩,୨.
ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋଷ୍ଠୀରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ବିଶିଟି ଦେବତା ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ଆଗାମୀ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ କହିବି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗାଲଵୋ ରାମଃ କୃପୋ ଦ୍ରୋଣିସ୍ତଥା ପରଃ । ମତ୍ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ତଥା ଵ୍ଯାସ ଋଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗଶ୍ଚ ସପ୍ତମଃ ॥ ୩,୨.
ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଗାଲବ, ରାମ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣ, ମୋ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଓ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ—ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ହେବେ।
ଵିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସାଦାଦନଘଃ ପାତାଲାନ୍ତରଗୋଚରଃ । ଵିରୋଚନସୁତସ୍ତେଷାଂ ବଲିରିନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୩,୨.
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ, ନିର୍ମଳ ଓ ପାତାଳ ଲୋକରେ ଚଳିଥିବା ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଳି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ।
ଵିରଜାଶ୍ଚୋର୍ଵରୀଵାଂଶ୍ଚ ନିର୍ମୋକାଦ୍ଯାସ୍ତଥାପରେ । ସାଵର୍ଣେସ୍ତୁ ମନୋଃ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନରେଶ୍ଵରାଃ ॥ ୩,୨.
ବିରଜାସ୍, ଉର୍ବରୀବାନ୍, ନିର୍ମୋକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସାବର୍ଣି ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେବେ, ଏବଂ ଲୋକରେ ରାଜା ହେବେ।
ନଵମୋ ଦକ୍ଷସାଵର୍ଣିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ମୁନେ ମନୁଃ ॥ ୩,୨.
ହେ ମୁନି, ନବମ ମନୁ ହେବେ ଦକ୍ଷ ସାବର୍ଣି।
ପାରା ମରୀଚିଗର୍ଭାଶ୍ଚ ସୁଧର୍ମାଣସ୍ତଥା ତ୍ରିଧା । ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଥା ଦେଵା ହ୍ଯୋକୈକୋ ଦ୍ଵାଦଶୋ ଗଣଃ ॥ ୩,୨.
ପାରା, ମରୀଚିଗର୍ଭ ଓ ସୁଧର୍ମାଣା ଏହି ତିନି ଦଳ ଭାବରେ ରହିବେ; ଏହିପରି, ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳର ନିଜ ନିଜ ଗୃହରେ ବସିବେ।
ତେଷାମିଦ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯଦ୍ଭୁତୋ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୩,୨.
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିଜ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ।
ସଵନୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ଭଵ୍ଯୋ ଵସୁର୍ମେଧାତିଥିସ୍ତଥା । ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନ୍ ସପ୍ତମଃ ସତ୍ଯସ୍ତତ୍ରୈତେ ଚ ମହର୍ଷଯଃ ॥ ୩,୨.
ସବନ, ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଭବ୍ୟ, ବସୁ, ମେଧାତିଥି, ସପ୍ତମ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ ଓ ସତ୍ୟ — ଏମାନେ ଏହି କାଳର ମହାଋଷିମାନେ।
ଧୃତକେତୁର୍ଦୀପ୍ତିକେତୁଃ ପଞ୍ଚହସ୍ତନିରାମଯୌ । ପୃଥୁଶ୍ରଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଦକ୍ଷମାଵର୍ଣିକାତ୍ମଜାଃ ॥ ୩,୨.
ଧୃତକେତୁ, ଦୀପ୍ତିକେତୁ, ପଞ୍ଚହସ୍ତ, ନିରାମୟ, ପୃଥୁଶ୍ରବା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଡକ୍ଷ ମାବର୍ଣିକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ଦସମୋ ବ୍ରହ୍ମସାଵର୍ମିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ମୁନେ ମନୁଃ । ସୂଧାମାନୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଶତସଂଖ୍ଯାସ୍ତଥା ସୁରାଃ ॥ ୩,୨.
ମୁନି, ଦଶମ ମନୁ ହେବେ ବ୍ରହ୍ମସାବର୍ଣି; ସୂଧାମାନ, ବିଶୁଦ୍ଧ ଓ ଏକ ଶତ ଦେବତା ଏହି ସମୟରେ ରହିବେ।
ତେଷାମିନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଭଵିତା ଶାନ୍ତିର୍ନାମ ମହାବଲଃ । ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଯେ ତଥା ତାଞ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ହ ॥ ୩,୨.
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରର ନାମ ହେବ ଶାନ୍ତି, ଯିଏ ମହାବଳଶାଳୀ; ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ କିଏ ହେବେ, ଏହା ମୋତେ ଶୁଣ।
ହଵିଷ୍ମାନ୍ସୁକୃତଃସତ୍ଯସ୍ତପୋମୂର୍ତିସ୍ତଥାପରଃ । ନାଭାଗୋଽପ୍ରତିମୌଜାଶ୍ଚସତ୍ଯକେତୁସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୩,୨.
ହବିଷ୍ମାନ, ସୁକୃତ, ସତ୍ୟ, ତପୋମୂର୍ତି, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଭାଗ, ଏବଂ ସତ୍ୟକେତୁ — ଏମାନେ ସପ୍ତ ଋଷି।
ସୁକ୍ଷେତ୍ରଶ୍ଚୋତ୍ତମୌଜାଶ୍ଚଭୂରିଷେଣାଦଯୋ ଦଶ । ବ୍ରହ୍ମସାଵର୍ଣିପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ରକ୍ଷିଷ୍ଯନ୍ତି ଵସୁଂଧରାମ୍ ॥ ୩,୨.
ସୁକ୍ଷେତ୍ର, ଉତ୍ତମଉଜା, ଭୂରିଷେଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ — ଦଶଜଣ, ବ୍ରହ୍ମସାବର୍ଣିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।
ଏକାଦଶଶ୍ଚ ଭଵିତା ଧର୍ମସାଵର୍ଣିକୋ ମନୁଃ ॥ ୩,୨.
ଏକାଦଶ ମନୁ ହେବେ ଧର୍ମସାବର୍ଣି।
ଵିହଙ୍ଗମାଃ କାମାଗମା ନିର୍ଵାଣା ଋଷଯସ୍ତଥା । ଗଣାସ୍ତ୍ଵେତେ ତଦା ମୁଖ୍ଯା ଦେଵାନାଂ ଚ ଭଵିଷ୍ଯତାମ୍ । ଐକୈକସ୍ତ୍ରିଂଶକସ୍ତେଷାଂ ଗଣଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵୈ ପୃଷା ॥ ୩,୨.
ବିହଙ୍ଗମ, କାମାଗମ, ନିର୍ବାଣ ଓ ଋଷିମାନେ — ଏମାନେ ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଦଳ ହେବେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ତିରିଶଜଣ ରହିବେ, ଏମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ ପୃଷା।
ନିଃ ସ୍ଵରଶ୍ଚାଗ୍ନିତେଜାଶ୍ଚ ଵପୁଷ୍ମାନ୍ଘଣିରାରୁଣିଃ । ହଵିଷ୍ମାନନଘଶ୍ଚୈଵ ଭାଵ୍ଯାଃ ସପ୍ତର୍ଷଯସ୍ତଥା ॥ ୩,୨.
ନିହ୍ସ୍ୱର, ଅଗ୍ନିତେଜସ୍, ଵପୁଷ୍ମାନ, ଘଣି, ଆରୁଣି, ହବିଷ୍ମାନ ଓ ଅନଘ — ଏମାନେ ସପ୍ତ ଋଷି ଭାବେ ରହିବେ।
ସର୍ଵତ୍ରଗସ୍ଶୁଧର୍ମା ଚ ଦେଵାନୀକାଦଯସ୍ତଥା । ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମନୋସ୍ତସ୍ଯ ତନଯାଃ ପୃତିଵିଶ୍ଵରାଃ ॥ ୩,୨.
ସର୍ବତ୍ରଗ, ସୁଧର୍ମା, ଦେବାନୀକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପୃଥିବୀର ଶାସନ କରିବେ।