ଅଧମୋତ୍ତମୌ ନ ତେଷ୍ଵାସ୍ତାଂ ନ ଵଧ୍ଯଵଧକୌ ଦ୍ଵିଜ । ନେର୍ଷ୍ଯାସୂଯା ଭଯଂ ଦ୍ଵେଷୋ ଦୋଷୋ ଲୋଭାଦିକୋ ନ ଚ ॥ ୨,୪.
ସେଠାରେ କେହି ଅତି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ଅତି ନିମ୍ନ ନୁହେଁ, କେହି କାହାକୁ ମାରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେହି ମରିବାକୁ ଥାଏ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ, ଦୋଷ, ଲୋଭ ଭଳି କିଛି ବି ନାହିଁ।
ମହାପୀତଂବହିର୍ଵର୍ଷଂ ଧାତକୀଖଣ୍ଡମନ୍ତତଃ । ମାନସୋତ୍ତରଶୌଲସ୍ଯ ଦେଵଦୈତ୍ଯାଦିସେଵିତମ୍ ॥ ୨,୪.
ମାନସ ସରୋବରର ଉତ୍ତରେ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆଦର କରୁଥିବା ବଡ଼ ଭୂମିଅଞ୍ଚଳ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ନାମରେ ଅଛି।
ସତ୍ଯାନୃତେନ ତତ୍ରାସ୍ତାଂ ଦ୍ଵୀପେ ପୁଷ୍କରସଂଜ୍ଞିତେ । ନ ତତ୍ର ନଦ୍ଯଃ ଶୈଲା ଵା ଦ୍ଵୀପେ ଵର୍ଷଦ୍ଵଯାନ୍ଵିତେ ॥ ୨,୪.
ପୁଷ୍କର ନାମକ ଦ୍ୱୀପରେ ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା ଦୁହେଁ ଏକସାଥି ଅଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ଭୂମିଅଞ୍ଚଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ନଦୀ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ନାହିଁ।
ତୁଲ୍ଯପେଷାସ୍ତୁ ମନୁଜା ଦେଵାସ୍ତତ୍ରୈକରୂପିଣଃ ॥ ୨,୪.
ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନେ ସମାନ ଆକୃତିର।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରହୀନଂ ଧର୍ମାଚରଣଵର୍ଜିତମ୍ । ତ୍ରଯୀଵାର୍ତାଦଣ୍ଡନୀତିଶୁଶ୍ରୂଷାରହିତଞ୍ଚ ଯତ୍ ॥ ୨,୪.
ସେଠାରେ କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ନିୟମ ନାହିଁ, ଧର୍ମାଚରଣ ନାହିଁ, ତିନୋଟି ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଶିକ୍ଷା, ଦଣ୍ଡ ଦେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଶୁଶ୍ରୂଷା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଵର୍ଷଦ୍ଵଯଂ ତୁ ମୈତ୍ରେଯ ଭୌମଃ ସ୍ଵର୍ଗୋଯମୁତ୍ତମଃ । ସର୍ଵର୍ତୁସୁଖଦଃ କାଲୋ ଜରାରୋଗାଦିଵର୍ଜିତଃ । ଧାତକୀଖଣ୍ଡସଂଜ୍ଞେଽଥ ମହାଵୀରେ ଚ ଵୈ ମୁନେ ॥ ୨,୪.
ହେ ମୈତ୍ରେୟ, ଏହି ଦୁଇଟି ଭୂମିଅଞ୍ଚଳ ଭୂଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଖଦାୟକ ଓ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ, ରୋଗ ଭଳି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ; ଏହାମାନେ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଓ ମହାବୀର ନାମରେ ପରିଚିତ।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମୁତ୍ତମମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ନଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରାସୁରୈଃ ॥ ୨,୪.
ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସସ୍ଥାନ; ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବସନ୍ତି।
ସ୍ଵାଦୂଦକେନୋଦଧିନା ପୁଷ୍କରଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ । ସମେନ ପୁଷ୍କରସ୍ଯୈଵ ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲଂ ତଥା ॥ ୨,୪.
ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପକୁ ମିଠା ପାଣିର ସମୁଦ୍ର ଘେରି ରହିଛି, ଏହାର ଆକୃତି ଗୋଲା ଓ ପୁଷ୍କର ସମାନ ପରିମାଣର।
ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସପ୍ତସପ୍ତଭିରାଵୃତାଃ । ଦ୍ଵୀପଶ୍ଚୈଵ ସମୁଦ୍ରଶ୍ଚ ସମାନୋ ଦ୍ଵିଗୁଣୌ ପରୌ ॥ ୨,୪.
ଏଭଳି ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ ସାତଟି ସାତଟି ଭାବେ ବିନ୍ୟାସିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ସମାନ ଆକାରର, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୟ ଆଗରୁ ଦୁଇଗୁଣା।
ପଯାଂସି ସର୍ଵଦା ସର୍ଵସମୁଦ୍ରେଷୁ ସମାନି ଵୈ । ନ୍ଯୂନାତିରିକ୍ତତା ତେଷାଂ କଦାଚିନ୍ନୈଵ ଜାଯତେ ॥ ୨,୪.
ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ପାଣି ସଦା ସମାନ ରହିଥାଏ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ବି କମିବା କିମ୍ବା ବଢ଼ିବା ନାହିଁ।
ସ୍ଥାଲୀସ୍ଥମଗ୍ନୀସଂଯୋଗାଦୁଦ୍ରେକିସଲିଲେ ଯଥ । ତଥେନ୍ଦୁଵୃଦ୍ଧୌ ସଲିଲମଂଭୋଧୌ ମୁନିସତ୍ତମ ॥ ୨,୪.
ଯେପରି ହାଣ୍ଡିରେ ଅଗ୍ନି ଲାଗିଲେ ପାଣି ବଢ଼ିଯାଏ, ସେପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ସମୁଦ୍ରର ପାଣି ବଢ଼ିଯାଏ, ହେ ମହାମୁନି।
ଅନ୍ଯୂନାନତିରିକ୍ତାଶ୍ଚ ଵର୍ଧନ୍ତ୍ଯାପୋ ହ୍ରସଂତି ଚ । ଉଦଯାସ୍ତମନେଷ୍ଵିନ୍ଦୋଃ ପକ୍ଷଯୋଃ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣଯୋଃ ॥ ୨,୪.
ପାଣି କେବେ କମିବା କିମ୍ବା ବଢ଼ିବା ନାହିଁ; ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ, ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ପାଣି ବଢ଼ିବା ଓ କମିବା ହୁଏ।
ଦଶୋତ୍ତରାଣି ପଞ୍ଚୈଵ ହ୍ଯଙ୍ଗୁଲାନାଂ ଶତାନି ଵୈ । ଅପାଂ ଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଣୋ ଦୃଷ୍ଟୌ ସାମୁଦ୍ରୀଣାଂ ମହାମୁନେ ॥ ୨,୪.
ହେ ମହାମୁନି, ସମୁଦ୍ରର ପାଣି ବଢ଼ିବା ସମୟରେ ପାଞ୍ଚ ଶତ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ବ୍ୟାପି ବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଏ।
ଭୋଜନଂ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପେ ତତ୍ର ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ଷଡ୍ରସଂ ଭୁଞ୍ଜତେ ଵିପ୍ର ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସଦୈଵ ହି ॥ ୨,୪.
ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସଦା ଛଅ ରସର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵାଦୂଦକସ୍ଯ ପରିତୋ ଦୃସ୍ଯତେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତିଃ । ଦ୍ଵିଗୁଣା କାଞ୍ଚନୀ ଭୂମିଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଵିଵର୍ଜିତା ॥ ୨,୪.
ମିଠା ପାଣିର ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼, ସୁନା ଭୂମି ଲୋକସଂସ୍ଥିତି ନାମରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ।
ଲୋକାଲୋକସ୍ତତଃ ଶୈଲୋ ଜୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୃତଃ । ଉଚ୍ଛ୍ରାଯେଣାପି ତାଵନ୍ତି ସହସ୍ରାଣ୍ଯଚଲୋ ହି ସଃ ॥ ୨,୪.
ତାପରେ ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଓ ଏତିକି ଉଚ୍ଚତା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତତସ୍ତମଃ ସମାଵୃତ୍ଯ ତଂ ଶୌଲଂ ସର୍ଵତଃ ସ୍ଥିତମ୍ । ତମଶ୍ଚାଣ୍ଡକଟାହେନ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୨,୪.
ତାପରେ ସେ ଶଉଳକୁ ଅନ୍ଧକାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘେରି ନେଲା, ଯାହା ସବୁଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା। ଏହି ଅନ୍ଧକାରକୁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟଙ୍କର ଅଣ୍ଡାକାର ଛାଡ଼ି ଘେରି ରହିଥିଲା।
ପଞ୍ଚଶତ୍କୋଟିଵିସ୍ତାରା ସେଯମୁର୍ଵ ମହାମୁନେ । ସହୈଵାଣ୍ଡକଟାହେନ ସଦ୍ଵୀପାବ୍ଧିମହୀଧରା ॥ ୨,୪.
ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଏହା ସହ ଅଣ୍ଡାକାର ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ, ସାଗର ଓ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମିଶି, ପାଞ୍ଚଶତ କୋଟି ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଅଛି।
ସେଯଂ ଧାତ୍ରୀ ଵିଧାତ୍ରୀ ଚ ସର୍ଵଭୂତଗୁଣାଧିକା । ଆଧାରଭୂ୬ ଆ ସର୍ଵେଷାଂ ମୈତ୍ରେଯ ଜଗତାମିତି ॥ ୨,୪.
ଏହି ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ଆଧାର ଓ ପୋଷକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଗୁଣରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭରସା କରିଥାଏ, ମୈତ୍ରେୟ।
ପରାଶର ଉଵାଚ ତତଶ୍ଚ ନରକା ଵିପ୍ର ଭୁଵୋଧଃ ସଲିଲସ୍ଯ ଚ । ପାପିନୋ ଯେଷୁ ପାତ୍ଯନ୍ତେ ତାଞ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵମହାମୁନେ ॥ ୨,୬.
ପରାଶର କହିଲେ: ଏବେ, ମହାମୁନି, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳର ତଳେ ଯେଉଁ ନରକଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ପାପୀମାନେ ପକାଯାନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ।
ରୌରଵଃ ସୂକରୋ ରୋଧସ୍ତାଲୋ ଵିଶସନସ୍ତଥା । ମହାଜ୍ଵାଲସ୍ତପ୍ତକୁମ୍ଭୋ ଲଵଣେଥ ଵିଲୋହିତଃ ॥ ୨,୬.
ରୌରବ, ସୂକର, ରୋଧ, ତାଳ, ବିଶସନ, ମହାଜ୍ୱାଳା, ତପ୍ତକୁମ୍ଭ, ଲବଣ ଏବଂ ବିଲୋହିତ—
ରୁଧିରାମ୍ଭୋ ଵୈତରଣିଃ କ୍ରିମିଶଃ କ୍ରିମିଭୋଜନଃ । ଅସିପତ୍ରଵନଂ କୃଷ୍ଣୋ ଲାଲାଭକ୍ଷଶ୍ଚ ଦାରୁଣଃ ॥ ୨,୬.
ରୁଧିରାମ୍ଭ, ବୈତରଣୀ, କ୍ରିମିଶ, କ୍ରିମିଭକ୍ଷ, ଅସିପତ୍ରବନ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଲାଳାଭକ୍ଷ—
ତଥା ପୂଯଵହଃ ପାପୋ ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲୋ ହ୍ଯଧଃ ଶିରାଃ । ସଂଦଂଶଃ କାଲସୂତ୍ରଶ୍ଚ ତମଶ୍ଚାଵୀଚିରେଵ ଚ ॥ ୨,୬.
ତଥା ପୂୟବହ, ପାପ, ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା, ଅଧଃଶିରା, ସଂଦଂଶ, କାଳସୂତ୍ର, ତମସ ଏବଂ ଅବୀଚି—
ଶ୍ଵଭୋଜନୋଥାପ୍ରତିଷ୍ଠଶ୍ଚାପ୍ରଚିଶ୍ଚ ତଥା ପରଃ । ଇତ୍ଯେଵମାଦଯଶ୍ଚାନ୍ଯେ ନରକା ଭୃଶଦାରୁଣାଃ ॥ ୨,୬.
ଶ୍ୱଭୋଜନ, ଅଥାପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଆପ୍ରଚି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଅଛି।
ଯମସ୍ଯ ଵିଷଯେ ଘୋରାଃ ଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିଭଯଦାଯିନଃ । ପତନ୍ତି ଯେଷୁ ପୁରୁଷାଃ ପାପକର୍ମରତାସ୍ତୁ ଯେ ॥ ୨,୬.
ଯମଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିର ଭୟ ଦିଏ, ଯେଉଁଠି ପାପ କାମରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ପଡ଼ନ୍ତି।
କୂଟସାକ୍ଷୀ ତଥାସମ୍ଯକ୍ପକ୍ଷପାତେନ ଯୋ ଵଦେତ୍ । ଯଶ୍ଚାନ୍ଯଦନୃତଂ ଵକ୍ତି ସ ନରୋ ଯାତି ରୌରଵମ୍ ॥ ୨,୬.
ଯିଏ ଭୁଲ ସାକ୍ଷୀ ଦିଏ, କିମ୍ବା ପକ୍ଷପାତ କରି କଥା କହେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ, ସେ ଲୋକ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଭ୍ରୂଣହା ପୁରହନ୍ତା ଚ ଗୌଘ୍ନଶ୍ଚ ମୁନିସତ୍ତମ । ଯାନ୍ତି ତେ ନରକଂ ରୋଧଂ ଯଶ୍ଚୋଚ୍ଛ୍ଵାସନିରୋଧକଃ ॥ ୨,୬.
ଯିଏ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସହର ଧ୍ୱଂସ କରେ, ଗାଈ ଦଳକୁ ମାରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଶ୍ୱାସ ଅଟକାଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ରୋଧ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
ସୁରାପୋ ବ୍ରହ୍ମହା ହର୍ତା ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ଚ ସୂକରେ । ପ୍ରଯାନ୍ତି ନରକେ ଯଶ୍ଚ ତୈଃ ସଂସର୍ଗମୁପୈତି ଵୈ ॥ ୨,୬.
ଯିଏ ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରେ, ସୁନା ଚୋରା କରେ, କିମ୍ବା ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହ ସଂଗ କରେ, ସେମାନେ ସୂକର ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
ରାଜନ୍ଯଵୈଶ୍ଯହନ୍ତା ଚ ତଥୈଵ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ । ତପ୍ତକୁଣ୍ଡେସ୍ଵସୃଗାମୀ ହନ୍ତି ରାଜଭଟାଂଶ୍ଚ ଯଃ ॥ ୨,୬.
ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟକୁ ମାରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଶଯ୍ୟାର ଅପମାନ କରେ, ତପ୍ତ ଭାଣ୍ଡରେ ରକ୍ତ ପକାଏ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନେ ମାରେ, ସେ ନରକକୁ ଯାଏ।
ସାଧ୍ଵୀଵିକ୍ରଯକୃଦ୍ବନ୍ଧପାଲଃ କେସରିଵିକ୍ରଯୀ । ତପ୍ତଲୋହେ ପତନ୍ତ୍ଯେତେ ଯଶ୍ଚ ଚ ଭକ୍ତଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୨,୬.
ଯିଏ ସତୀ ଜନନୀକୁ ବିକ୍ରୟ କରେ, କାରାପାଳ, ସିଂହମାନ୍ଦା ବିକ୍ରେତା, କିମ୍ବା ଭକ୍ତକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ଏହି ସମସ୍ତେ ତପ୍ତ ଲୋହରେ ପଡ଼ନ୍ତି।