ଅରିଷ୍ଟା ତୁ ମହାସତ୍ତ୍ଵାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵାନ୍ ସମଜୀଜନତ୍ । ଏତେ କଶ୍ଯପଦାଯାଦାଃ କୀର୍ତ୍ତିତାଃ ସ୍ଥାଣୁ-ଜଙ୍ଗମାଃ
ଖସା ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ, ମୁନି ଅପ୍ସରା, ଅରିଷ୍ଟା ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ତ୍ରଶଃ । ଏଷ ମନ୍ଵନ୍ତରେ ମର୍ଗୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଵାରୋଚିଷେ ସ୍ମୃତଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରଜା, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତି ଶତେ ଓ ହଜାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵୈଵସ୍ଵତେ ଚ ମହତି ଵାରୁଣେ ଵିତତେ କ୍ରତୌ । ଜୁହ୍ଵାନସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵୈ ପ୍ରଜାସର୍ଗ ଇହୋଚ୍ଯତେ
ଏହି ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଭିତରେ ସୃଷ୍ଟି ଘଟିଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପୂର୍ଵ୍ଵଂ ଯତ୍ର ତୁ ସପ୍ତର୍ଷୀନୁତ୍ପନ୍ନାନ୍ ସପ୍ତ ମାନସାନ୍ । ପୁତ୍ରତ୍ଵେ କଲ୍ପଯାମାସ ସ୍ଵଯମେଵ ପିତାମହଃ
ପୂର୍ବରୁ ବୈବସ୍ବତ ଏବଂ ବାରୁଣ ମହାମନ୍ବନ୍ତର ଓ କୃତ ଯୁଗରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଜୁହ୍ୱାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵଭୋଗିଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଞ୍ଚ ସତ୍ତମ । ଦିତିର୍ଵ୍ଵିନଷ୍ଟପୁତ୍ରା ଵୈ ତୋଷଯାମାସ କଶ୍ଯପମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେଇ ସମୟରେ ପିତାମହ ନିଜେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାଣୀ।
ତଯା ଚାରାଧିତଃ ସମ୍ଯକ୍ କଶ୍ଯପସ୍ତପତାଂ ଵରଃ । ଵରେଣ ଚ୍ଛନ୍ଦଯାମାସ ସା ଚ ଵଵ୍ର ତତୋ ଵରମ୍
ପୁଅମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ଦିତି ନିଜ ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଯଥାଯଥ ଉପାସନା କଲେ, ହେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଵଧାର୍ଥାଯ ସମର୍ଥମମିତୌଜସମ୍ । ସ ଚ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦୂ ଭାର୍ଯ୍ଯାଯୈ ମୁନିସତ୍ତମ
କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ, ଦିତି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବା ଏକ ପୁଅ ଚାହିଲେ।
ଦତ୍ତା ଚ ଵରମତ୍ଯୁଯ୍ର କଶ୍ଯପସ୍ତାମୁଵାଚ ହ । ଶକ୍ରଂ ପୁତ୍ରୋ ନିହନ୍ତା ତେ ଯଦି ଗର୍ଭଂ ଶରଚ୍ଛତମ୍
କଶ୍ୟପ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବର ଦେଲେ, ଏବଂ ବର ଦେଇ ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ—
ସମାହିତାତିପ୍ରଯତା ଶୁଚିନୀ ଧାରଯିଷ୍ଯସି । ଇତ୍ଯେଵମୁତ୍ତଵା ତାଂ ଦେଵୀଂ ସଙ୍ଗତଃ କଶ୍ଯପୋ ମୁନିଃ
ଯଦି ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତା, ପବିତ୍ରତା ଓ ଶ୍ରମ ସହିତ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଧାରଣ କରିପାରିବ, ତେବେ ତୁମର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ।
ଦଧାର ମା ଚ ତଂ ଗର୍ଭଂ ସମ୍ଯକ୍ ଶୌଚସମନ୍ଵିତା । ଗର୍ଭମାତ୍ମଵଧାର୍ଥାଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ମଘଵାନପି
ଏଭଳି କହି କଶ୍ୟପ ମୁନି ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଦିତି ବଡ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।
ସୁଶ୍ରୂଷୁ ସ୍ତାମଥାଗଚ୍ଛଦୂ ଵିନଯାଦମରାଧିପଃ । ତସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାନ୍ତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୁରତିଷ୍ଠତେ ପାକଶାସନଃ
ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଜାଣିଲେ ଯେ ଏହି ଗର୍ଭ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ହେବ, ତେଣୁ ଦିତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିନୟ ସହ ଆସି, ସେଠାରେ ସେବା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଊନେ ଵର୍ଷ ଶତେ ଚାସ୍ଯା ଦଦର୍ଶାନ୍ତରମାତ୍ମନା । ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋଃ ଶୌଚଂ ଦିତିଃ ଶଯନମାଵିଶତ୍
ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ; ଶତ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ଅବସର ଦେଖିଲେ।
ନି ଦ୍ରାଞ୍ଚାହାରାଯାମାସ ତସ୍ଯାଃ କୁକ୍ଷିଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଃ । ଵଜ୍ରପାଣିର୍ମ୍ମହାଗର୍ଭଂ ଚିଚ୍ଛଦାଥ ସ ସପ୍ତଧା
ଦିତି ପାଦ ଧୋଇନଥିବାବେଳେ ଶୟନକକ୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶୋଇପଡ଼ିଲେ; ସେ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ପୀଡ଼ଯମାନୋ ଵଜ୍ରେଣା ପ୍ରରୁରୋଦାତିଦାରୁଣମ୍ । ମା ରୋଦୀରିତି ତଂ ଶକ୍ରଃ ପୁନଃ ପୂନରଭାଷତ
ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ବଡ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ; ଏହି ଘାଉରେ ଶିଶୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କାନ୍ଦିଲା।
ସୋଽଭଵତ୍ ସପ୍ତଧା ଗର୍ଭସ୍ତମିନ୍ଦ୍ରଃ କୁପିତଃ ପୁନଃ । ଏକୈକ ସପ୍ତଧା ଚକ୍ର ଵଜ୍ରଣାରିଵିଦାରିଣା
ଇନ୍ଦ୍ର ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, 'କାନ୍ଦନିଅ', କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ସାତ ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ।
ମରୁତୋ ନାମ ଦେଵାସ୍ତେ ବଭୂଵୁରତିଵେଗିନଃ । ଯଦୁକ୍ତଂ ଵୈ ମଘଵତା ତେନୈଵ ମରୁତୋଽଭଵନ୍ । ଦେଵା ଏକୋନପଞ୍ଚାସତ୍ ସହାଯା ଵଜ୍ରପାଣିନଃ
ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗ କରିଦେଲେ; ଏହିପରି ମରୁତ ନାମକ ବାୟୁ ସମାନ ତ୍ୱରିତ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଯଦାଭିଷିକ୍ତଃ ସ ପୃଥୁଃ ପୂର୍ଵଂ ରାଜ୍ଯେ ମହର୍ଷିଭିଃ । ତତଃ କ୍ରମେଣ ରାଜ୍ଯାନି ଦଦୌ ଲୋକପିତାମହଃ ॥ ୧,୨୨.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ପୂର୍ବରୁ ପୃଥୁଙ୍କୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିଥିଲେ; ତାପରେ ଲୋକପିତାମହ ଅନୁକ୍ରମରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ।
ନକ୍ଷତ୍ରଗ୍ରହଵିପ୍ରାଣାଂ ଵୀରୁଧାଂ ଚାପ୍ଯଶେଷତଃ । ସୋମଂ ରାଜ୍ଯେ ଦଧଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞାନାଂ ତପସାମପି ॥ ୧,୨୨.
ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ଉପରେ ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିକାର ସୋମଙ୍କୁ ଦେଲେ ବ୍ରହ୍ମା।
ରାଜ୍ଞାଂ ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ରାଜ୍ଯେ ଜଲାନାଂ ଵରୁଣଂ ତଥା । ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ପତିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵସୂନାମଥ ପାଵକମ୍ ॥ ୧,୨୨.
ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଭାର ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ, ଜଳର ଅଧିକାର ବାରୁଣଙ୍କୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବେ ପାଉକ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଦକ୍ଷଂ ତୁ ଵାସଵଂ ମରୁତାମପି । ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ପ୍ରହ୍ଲାଦମଧିପଂ ଦଦୌ ॥ ୧,୨୨.
ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ, ମରୁତମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ପିତୄଣାଂ ଧର୍ମରାଜାନଂ ଯମଂ ରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ । ଐରାଵତଂ ଗର୍ଜେଦ୍ରାଣାମଶେଷାଣାଂ ପତିଂ ଦଦୌ ॥ ୧,୨୨.
ପିତୃମାନେଙ୍କ ରାଜା ଧର୍ମରାଜ ଯମଙ୍କୁ ପିତୃମାନେଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କରିଥିଲେ। ହାତୀମାନେ ପାଇଁ ଏଇରାବତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସିଂହମାନେ ପାଇଁ ସିଂହଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ପତତ୍ରିଣାଂ ତୁ ଗରୁଡଂ ଦେଵାନାମପି ଵାସଵମ୍ । ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସମଶ୍ଵାନାଂ ଵୃଷଭଂ ତୁ ଗଵାମପି ॥ ୧,୨୨.
ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବାସ୍କୁ ଏବଂ ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ବୃଷଭଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ମୃଗାଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜ୍ଯେ ସିଂହଂ ଦଦୌ ପ୍ରଭୁଃ । ଶେଷଂ ତୁ ଦନ୍ଦଶୂକାନାମକରୋତ୍ପତିମଵ୍ଯଯଃ ॥ ୧,୨୨.
ସମସ୍ତ ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ସିଂହଙ୍କୁ ରାଜା କରିଦେଲେ। ଅବିନାଶୀ ଶେଷଙ୍କୁ ସର୍ପମାନେର ମୁଖ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ହିମାଲଯଂ ସ୍ଥାଵରାଣାଂ ମୁନୀନାଂ କପିଲଂ ମୁନିମ୍ । ନଖିନାଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣାଂ ଚୈଵ ମୃଗାଣାଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରମୀଶ୍ଵରମ୍ ॥ ୧,୨୨.
ସ୍ଥାବର ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ହିମାଳୟକୁ ରାଜା କରିଦେଲେ, ମୁନିମାନେ ପାଇଁ କପିଳ ମୁନିଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ କରିଦେଲେ, ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ଥିବା ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ବାଘକୁ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ଵନସ୍ପତୀନାଂ ରାଜାନାଂ ପ୍ଲକ୍ଷମୈଵାଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ । ଏଵମେଵାନ୍ଯଜାତୀନାଂ ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନାକରୋତ୍ପ୍ରଭୂନ୍ ॥ ୧,୨୨.
ଗଛମାନେର ରାଜା ଭାବେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛକୁ ଅଭିଷେକ କରିଦେଲେ। ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନମାନେଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ଵିଭଜ୍ଯ ରାଜ୍ଯାନି ଦିଶାଂ ପାଲାନନନ୍ତରମ୍ । ପ୍ରଜାପତିପତିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥାପଯାମାସ ସର୍ଵତଃ ॥ ୧,୨୨.
ଏଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣ୍ଟି ଏବଂ ଦିଗ୍ପାଳମାନେଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତଠାରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଲେ।
ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ରାଜାନଂ ଵୈରାଜସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ଦିଶାପାଲଂ ସୁଧନ୍ଵାନଂ ସୁତଂ ଵୈ ସୋଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ॥ ୧,୨୨.
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବୈରାଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ ସୁଧନ୍ବନ୍କୁ ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଦେଲେ।
ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ଦିଶି ତଥା କର୍ଦମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ପୁତ୍ରଂ ଶଙ୍ଖପଦଂ ନାମ ରାଜାନଂ ସୋଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ॥ ୧,୨୨.
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ ଶଂଖପଦଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଦେଲେ।
ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଂ ଦିଶି ତଥା ରଜସଃ ପୁତ୍ରମଚ୍ଯୁତମ୍ । କେତୁମନ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ରାଜାନଂ ସୋଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ॥ ୧,୨୨.
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରଜସଙ୍କ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା କେତୁମାନ୍ତଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଦେଲେ।
ତଥା ହିରଣ୍ଯରୋମାଣଂ ପର୍ଜନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ରାଜାନମଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ॥ ୧,୨୨.
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ, ଅଜୟ ହିରଣ୍ୟରୋମଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଦେଲେ।