ଶୁକୀ ଶ୍ଯେନୀ ଚ ଭୀସୀ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୀ ଶୁଚିଗୃଧ୍ରିକା । ଶୁକୀ ଶୁକାନଜନଯଦୁଲୂକୀ ପ୍ରତ୍ଯୁଲୂକକାନ୍
ତାମ୍ରାଙ୍କ ଛଅ ଝିଅ ଥିଲେ—ଶୁକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗ୍ରୀବୀ, ଶୁଚୀ ଓ ଗୃଦ୍ଧ୍ରିକା; ସେମାନେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଶ୍ଯେନୀ ଶ୍ଯେନାଂସ୍ତଥା ଭାସୀ ଭାସାନ୍ ଗୃଧ୍ରାଂଶ୍ଚ ଗୃଧ୍ରଯପି । ଶୁଚ୍ଯୌଦକାନ୍ ପକ୍ଷିଗଣାନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵୀ ତୁ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଶୁକୀ ଟିଆ, ଉଲୁକ ଓ ରାତିର ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ, ଭାସୀ ଭାସ ଓ ଗୃଦ୍ଧ୍ର, ଗୃଦ୍ଧ୍ରି ମଧ୍ୟ ଗୃଦ୍ଧ୍ର ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଅଶ୍ଵାନୁଷ୍ଟ୍ରାନ୍ ଗର୍ଦ୍ଦ ଭାଂଶ୍ଚ ତାମ୍ରାଵଂଶଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ । ଵିନତାଯାସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ରୌ ଵିଖ୍ଯାତୌ ଗରୁଡ଼ାରୁଣୌ
ଶୁଚୀ ଜଳପକ୍ଷୀ, ସୁଗ୍ରୀବୀ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାମ୍ରାଙ୍କ ବଂଶରୁ ଘୋଡ଼ା, ଉଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗର୍ଡଭ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୁପର୍ଣଃ ପତତାଂ ଶ୍ଵଷ୍ଠୋ ଦାରୁଣଃ ପନ୍ନାଗାଶନଃ । ସୁରସାଯାଂ ସହସ୍ତ୍ରନ୍ତୁ ସର୍ପାଣାମମିତୌଜସାମ୍
ବିନତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ ଅପକାରରୁ ଦୂରେ ଥିଲେ; ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାରୁଣ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଖାଏ।
ଅନେକଖିରସାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଶେଚରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । କାଦ୍ରଵେଯାସ୍ତୁ ବଲିନଃ ସହସ୍ତ୍ରମମିତୌଜସଃ
ସୁରସାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବତା ସ୍ୱଭାବର ହଜାର ସର୍ପ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୁପର୍ଣାଵଶାଗା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଜଜ୍ଞିରେ ନୈକମସ୍ତକାଃ । ତେଷାଂ ପ୍ରଧାନଭୂତାସ୍ତୁ ଶେଷଵାସୁକିତକ୍ଷକାଃ
କଦ୍ରୁଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନେକ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଅଧୀନ ହଜାର ସର୍ପ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶଙ୍ଖଃ ଶ୍ଵେତୋ ମହାପହ୍ମଃ କମ୍ବଲାଖ୍ଵତରୌ ତଥା । ଏଲାପତ୍ରସ୍ତଥା ନାଗଃ କର୍କୋଟକ-ଦନଞ୍ଜଯୌ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ, ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, ଶଂଖ, ଶ୍ୱେତ, ମହାପଦ୍ମ, କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର ପ୍ରମୁଖ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଦନ୍ଦଶୂକା ଵିଷୋଲ୍ଵଣାଃ । ଗଣାଂ କ୍ରୋଧଵଶଂ ଵିଦ୍ଧି ତସ୍ଯାଃ ସର୍ଵ୍ଵୋ ଚ ଦଂଷ୍ଟିଣଃ
ଏଲାପୁତ୍ର, କର୍କୋଟକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ନାଗ ମଧ୍ୟ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ, ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସ୍ଥଲଜାଃ ପକ୍ଷିଣୋଽବ୍ଜାଶ୍ଚ ଦାରୁଣାଃ ପିଶିତାଶନାଃ । କ୍ରୋଧା ତୁ ଜନଯାମାସ ପିଶାଚାଂଶ୍ଯଚ ମହାବଲାନ୍
ଭୂମି, ଆକାଶ ଓ ଜଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ କ୍ରୋଧବଶାଙ୍କ ସନ୍ତାନ।
ଗାସ୍ତୁ ଵୈ ଜନଯାମାସ ସୁରଭିର୍ମ୍ମହିଷାଂସ୍ତଥା । ଇରା ଵୃକ୍ଷ-ଲତା-ଵଲ୍ଲୀସ୍ତୃଣଜାତୀଶ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵଶଃ । ଖସା ତୁ ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ମୁନିରପ୍ସରସସ୍ତଥା
କ୍ରୋଧା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିଶାଚମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସୁରଭି ଗାଈ ଓ ମହିଷ, ଇରା ଗଛ, ଲତା, ବେଳ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଘାସ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଅରିଷ୍ଟା ତୁ ମହାସତ୍ତ୍ଵାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵାନ୍ ସମଜୀଜନତ୍ । ଏତେ କଶ୍ଯପଦାଯାଦାଃ କୀର୍ତ୍ତିତାଃ ସ୍ଥାଣୁ-ଜଙ୍ଗମାଃ
ଖସା ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ, ମୁନି ଅପ୍ସରା, ଅରିଷ୍ଟା ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ତ୍ରଶଃ । ଏଷ ମନ୍ଵନ୍ତରେ ମର୍ଗୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଵାରୋଚିଷେ ସ୍ମୃତଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରଜା, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତି ଶତେ ଓ ହଜାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵୈଵସ୍ଵତେ ଚ ମହତି ଵାରୁଣେ ଵିତତେ କ୍ରତୌ । ଜୁହ୍ଵାନସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵୈ ପ୍ରଜାସର୍ଗ ଇହୋଚ୍ଯତେ
ଏହି ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଭିତରେ ସୃଷ୍ଟି ଘଟିଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପୂର୍ଵ୍ଵଂ ଯତ୍ର ତୁ ସପ୍ତର୍ଷୀନୁତ୍ପନ୍ନାନ୍ ସପ୍ତ ମାନସାନ୍ । ପୁତ୍ରତ୍ଵେ କଲ୍ପଯାମାସ ସ୍ଵଯମେଵ ପିତାମହଃ
ପୂର୍ବରୁ ବୈବସ୍ବତ ଏବଂ ବାରୁଣ ମହାମନ୍ବନ୍ତର ଓ କୃତ ଯୁଗରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଜୁହ୍ୱାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵଭୋଗିଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଞ୍ଚ ସତ୍ତମ । ଦିତିର୍ଵ୍ଵିନଷ୍ଟପୁତ୍ରା ଵୈ ତୋଷଯାମାସ କଶ୍ଯପମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେଇ ସମୟରେ ପିତାମହ ନିଜେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାଣୀ।
ତଯା ଚାରାଧିତଃ ସମ୍ଯକ୍ କଶ୍ଯପସ୍ତପତାଂ ଵରଃ । ଵରେଣ ଚ୍ଛନ୍ଦଯାମାସ ସା ଚ ଵଵ୍ର ତତୋ ଵରମ୍
ପୁଅମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ଦିତି ନିଜ ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଯଥାଯଥ ଉପାସନା କଲେ, ହେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଵଧାର୍ଥାଯ ସମର୍ଥମମିତୌଜସମ୍ । ସ ଚ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦୂ ଭାର୍ଯ୍ଯାଯୈ ମୁନିସତ୍ତମ
କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ, ଦିତି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବା ଏକ ପୁଅ ଚାହିଲେ।
ଦତ୍ତା ଚ ଵରମତ୍ଯୁଯ୍ର କଶ୍ଯପସ୍ତାମୁଵାଚ ହ । ଶକ୍ରଂ ପୁତ୍ରୋ ନିହନ୍ତା ତେ ଯଦି ଗର୍ଭଂ ଶରଚ୍ଛତମ୍
କଶ୍ୟପ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବର ଦେଲେ, ଏବଂ ବର ଦେଇ ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ—
ସମାହିତାତିପ୍ରଯତା ଶୁଚିନୀ ଧାରଯିଷ୍ଯସି । ଇତ୍ଯେଵମୁତ୍ତଵା ତାଂ ଦେଵୀଂ ସଙ୍ଗତଃ କଶ୍ଯପୋ ମୁନିଃ
ଯଦି ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତା, ପବିତ୍ରତା ଓ ଶ୍ରମ ସହିତ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଧାରଣ କରିପାରିବ, ତେବେ ତୁମର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ।
ଦଧାର ମା ଚ ତଂ ଗର୍ଭଂ ସମ୍ଯକ୍ ଶୌଚସମନ୍ଵିତା । ଗର୍ଭମାତ୍ମଵଧାର୍ଥାଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ମଘଵାନପି
ଏଭଳି କହି କଶ୍ୟପ ମୁନି ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଦିତି ବଡ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।
ସୁଶ୍ରୂଷୁ ସ୍ତାମଥାଗଚ୍ଛଦୂ ଵିନଯାଦମରାଧିପଃ । ତସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାନ୍ତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୁରତିଷ୍ଠତେ ପାକଶାସନଃ
ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଜାଣିଲେ ଯେ ଏହି ଗର୍ଭ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ହେବ, ତେଣୁ ଦିତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିନୟ ସହ ଆସି, ସେଠାରେ ସେବା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଊନେ ଵର୍ଷ ଶତେ ଚାସ୍ଯା ଦଦର୍ଶାନ୍ତରମାତ୍ମନା । ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋଃ ଶୌଚଂ ଦିତିଃ ଶଯନମାଵିଶତ୍
ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ; ଶତ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ଅବସର ଦେଖିଲେ।
ନି ଦ୍ରାଞ୍ଚାହାରାଯାମାସ ତସ୍ଯାଃ କୁକ୍ଷିଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଃ । ଵଜ୍ରପାଣିର୍ମ୍ମହାଗର୍ଭଂ ଚିଚ୍ଛଦାଥ ସ ସପ୍ତଧା
ଦିତି ପାଦ ଧୋଇନଥିବାବେଳେ ଶୟନକକ୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶୋଇପଡ଼ିଲେ; ସେ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ପୀଡ଼ଯମାନୋ ଵଜ୍ରେଣା ପ୍ରରୁରୋଦାତିଦାରୁଣମ୍ । ମା ରୋଦୀରିତି ତଂ ଶକ୍ରଃ ପୁନଃ ପୂନରଭାଷତ
ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ବଡ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ; ଏହି ଘାଉରେ ଶିଶୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କାନ୍ଦିଲା।
ସୋଽଭଵତ୍ ସପ୍ତଧା ଗର୍ଭସ୍ତମିନ୍ଦ୍ରଃ କୁପିତଃ ପୁନଃ । ଏକୈକ ସପ୍ତଧା ଚକ୍ର ଵଜ୍ରଣାରିଵିଦାରିଣା
ଇନ୍ଦ୍ର ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, 'କାନ୍ଦନିଅ', କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ସାତ ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ।
ମରୁତୋ ନାମ ଦେଵାସ୍ତେ ବଭୂଵୁରତିଵେଗିନଃ । ଯଦୁକ୍ତଂ ଵୈ ମଘଵତା ତେନୈଵ ମରୁତୋଽଭଵନ୍ । ଦେଵା ଏକୋନପଞ୍ଚାସତ୍ ସହାଯା ଵଜ୍ରପାଣିନଃ
ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗ କରିଦେଲେ; ଏହିପରି ମରୁତ ନାମକ ବାୟୁ ସମାନ ତ୍ୱରିତ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଯଦାଭିଷିକ୍ତଃ ସ ପୃଥୁଃ ପୂର୍ଵଂ ରାଜ୍ଯେ ମହର୍ଷିଭିଃ । ତତଃ କ୍ରମେଣ ରାଜ୍ଯାନି ଦଦୌ ଲୋକପିତାମହଃ ॥ ୧,୨୨.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ପୂର୍ବରୁ ପୃଥୁଙ୍କୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିଥିଲେ; ତାପରେ ଲୋକପିତାମହ ଅନୁକ୍ରମରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ।
ନକ୍ଷତ୍ରଗ୍ରହଵିପ୍ରାଣାଂ ଵୀରୁଧାଂ ଚାପ୍ଯଶେଷତଃ । ସୋମଂ ରାଜ୍ଯେ ଦଧଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞାନାଂ ତପସାମପି ॥ ୧,୨୨.
ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ଉପରେ ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିକାର ସୋମଙ୍କୁ ଦେଲେ ବ୍ରହ୍ମା।
ରାଜ୍ଞାଂ ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ରାଜ୍ଯେ ଜଲାନାଂ ଵରୁଣଂ ତଥା । ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ପତିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵସୂନାମଥ ପାଵକମ୍ ॥ ୧,୨୨.
ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଭାର ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ, ଜଳର ଅଧିକାର ବାରୁଣଙ୍କୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବେ ପାଉକ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଦକ୍ଷଂ ତୁ ଵାସଵଂ ମରୁତାମପି । ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ପ୍ରହ୍ଲାଦମଧିପଂ ଦଦୌ ॥ ୧,୨୨.
ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ, ମରୁତମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦେଲେ।