ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୋପେନ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵରାସନାତ୍ । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପୁତ୍ରଂ ପଦା ଵକ୍ଷସ୍ଯତାଡଯତ୍ 1.19.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ରତ୍ନାସନରୁ ଉଠି, ପୁଅଙ୍କୁ ପାଦରେ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ସ କୋପେନ ସାମର୍ଷଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ । ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ପାଣିନା ପାଣିଂ ହନ୍ତୁକାମୋ ଜଗଦ୍ଯଥା
ସେ କ୍ରୋଧ ଓ ରୋଷରେ ଜ୍ୱଳିଉଥିବା ପରି, ନିଜ ହାତରେ ପୁଅଙ୍କର ହାତ ଚେପି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁଵାଚ । ହେ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେ ହେ ରାହୋ ହେ ବଲୈଷ ମହାର୍ଣଵେ । ନାଗପାଶୈର୍ଦୃଢୈର୍ବଦ୍ଧା କ୍ଷିପ୍ଯତାଂ ମା ଵିଲଂବ୍ଯତାମ୍
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ହେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି! ହେ ରାହୁ! ହେ ବଳ! ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦୃଢ଼ ନାଗପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ — ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ!
ଅନ୍ଯଥା ସକଲା ଲୋକାସ୍ତଥା ଦୈତେଯଦାନଵାଃ । ଅନୁଯାସ୍ଯନ୍ତି ମୂଢସ୍ଯ ମତମସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ନହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ଏହି ମୂଢ଼ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିର ମତକୁ ଅନୁସରିବେ।
ବହୁଶୋ ଵାରି ତୋସ୍ମାଭିରଯଂ ପାପସ୍ତଥାପ୍ଯରେଃ । ସ୍ତୁତିଂ କରୋତି ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଵଧ ଏଵୋପକାରକଃ
ଏହି ପାପୀକୁ ଆମେ ବହୁ ଥର ପ୍ରତିବନ୍ଧ କରିଛୁ, ତଥାପି ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରେ; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ କଳ୍ୟାଣକାରୀ।
ପରାଶର ଉଵାଚ। ତତସ୍ତେ ସତ୍ଵରା ଦୈତ୍ଯା ବଦ୍ଧା ତଂ ନାଗବନ୍ଧନୈଃ । ଭର୍ତୁରାଜ୍ଞାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଚିକ୍ଷିପୁଃ ସଲିଲାର୍ଣଵେ
ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଆଦେଶ ମାନି, ତୁରନ୍ତ ଏହାକୁ ନାଗପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚଚାଲ ଚଲତା ପ୍ରହ୍ଲାଦେନ ମହାର୍ଣଵଃ । ଉଦ୍ଵେଲୋଭୂତ୍ପରଂ କ୍ଷୋଭମୁପେତ୍ଯ ଚ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର କମ୍ପିଉଥିଲା; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ଉଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହେଲା।
ଭୂର୍ଲୋକମଖିଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ଲାଵ୍ଯମାନଂ ମହାମ୍ଭସା । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯାନିଦମାହ ମହାମତେ
ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ବଡ଼ ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏପରି କହିଲେ:
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁଵାଚ। ଦୈତେଯାଃ ସକଲୈଃ ଶୈଲୈରତ୍ରୈଵ ଵରୁଣାଲଯେ । ନିଶ୍ଛିଦ୍ରୈ ଃ! ସର୍ଵଶଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚୀଯତାମେଷ ଦୁର୍ମତିଃ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ନେଇ, ଏଠାରେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିହ୍ନ ରହିବା ଭଳି ଅଟକାଇଦିଅ!
ନାଗ୍ନିର୍ଦହତି ନୈଵାଯଂ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଛିନ୍ନୋ ନ ଚୋରଗୈଃ । କ୍ଷଯଂ ନୀତୋ ନ ଵାତେନ ନ ଵିଷେଣ ନ କୃତ୍ଯଯା
ଅଗ୍ନି ଏହାକୁ ପୋଡ଼େ ନାହିଁ, ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଏ ନାହିଁ, ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ବାତାସ, ବିଷ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ମାଯାଭିର୍ନ ଚୈଵୋଚ୍ଚାତ୍ପାତିତୋ ନ ଚ ଦିଗ୍ଗଜୈଃ । ବାଲୋତିଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତୋଯଂ ନାନେନାର୍ଥୋସ୍ତି ଜୀଵତା
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଉଚ୍ଚାଟନ କିମ୍ବା ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ଶିଶୁର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ, ଜୀବନ୍ତ ରହିଲେ କୌଣସି ଉପକାର ନାହିଁ।
ତଦେଷ ତୋଯମଧ୍ଯେ ତୁ ସମାକ୍ରାନ୍ତୋ ମହୀଧରୈଃ । ତିଷ୍ଠତ୍ଵବ୍ଦସହସ୍ରାନ୍ତଂ ପ୍ରାଣାନ୍ହାସ୍ଯତି ଦୁର୍ମତିଃ
ଏହିଠାରୁ, ଏହାକୁ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରି, ଜଳମଧ୍ୟରେ ରଖ; ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେବ।
ତତୋ ଦୈତ୍ଯାଦାନଵାଶ୍ଚ ପର୍ଵତୈସ୍ତଂ ମହୋଦଧୌଃ । ଆକ୍ରମ୍ଯ ଚଯନଂ ଚକ୍ରୁର୍ଯୋଜନାନି ସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ ଦେତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରିକୁ ଏକ ବଡ଼ ଅଟକା ତିଆରି କଲେ।
ସ ଚିତଃ ପର୍ଵତୈରନ୍ତଃ ସମୁଦ୍ର ସ୍ଯ ମହାମତିଃ । ତୁଷ୍ଟାଵାହ୍ନିକଵେଲାଯାମେକାଗ୍ରମତିରଚ୍ଯୁତମ୍
ସେହି ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅଟକା, ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଥିବା, ଏକ ଜଣ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ । ନମସ୍ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ନମସ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ । ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଲୋକାତ୍ମନ୍ନମସ୍ତେ ତିଗ୍ମଚକ୍ରିଣେ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ହେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ରଧାରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵାଯ ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣହିତାଯ ଚ । ଜଗଦ୍ଧିତାଯ କୃଷ୍ଣାଯ ଗୋଵିନ୍ଦାଯ ନମୋନମଃ
ବେଦମାନ୍ୟ ଦେବତା, ଗୋ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳକାମୀ, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳକାମୀ କୃଷ୍ଣ, ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମକୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର।
ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵେ ସୃଜତେ ଵିଶ୍ଵଂ ସ୍ଥିତୌ ପାଲଯତେ ପୁନଃ । ରୁଦ୍ର ରୂପାଯ କଲ୍ପାନ୍ତେ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ତ୍ରିମୂର୍ତଯେ
ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କର, ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ପାଳନ କର, ଏବଂ ରୁଦ୍ର ଭାବେ କଳ୍ପ ଶେଷରେ ସଂହାର କର। ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଦେଵା ଯକ୍ଷାଃ ସୁରାଃ ସିଦ୍ଧା ନାଗା ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ । ପିଶାଚା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚୈଵ ମନୁଷ୍ଯାଃ ପଶଵସ୍ତଥା
ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ସୁର, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁମାନେ—
ପକ୍ଷିଣସ୍ଥାଵରାଶ୍ଚୈଵ ପିପୀଲିକସରୀସୃପାଃ । ଭୂମ୍ଯାପୋଗ୍ନିର୍ନଭୋଵାଯୁଃ ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶସ୍ତଥା ରସଃ
ପକ୍ଷୀ, ଅଚଳ ଜୀବ, ପିପିଲିକା, ସରୀସୃପ, ଭୂମି, ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ରସ—
ରୂପଂ ଗନ୍ଧୋ ମନୋ ବୁଦ୍ଧିରାତ୍ମା କାଲସ୍ତଥା ଗୁଣାଃ । ଏତେଷାଂ ପରମାର୍ଥଶ୍ଚ ସର୍ଵମେତତ୍ତ୍ଵମଚ୍ଯୁତ
ରୂପ, ଗନ୍ଧ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଆତ୍ମା, ସମୟ ଓ ଗୁଣ—ଏସବୁ ଏବଂ ଏହାମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସବୁ ତୁମେ।
ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯେ ଭଵାନ୍ସତ୍ଯମସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଵିଷାମୃତେ । ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଚ ନିଵୃତ୍ତଂ ଚ କର୍ମ ଵେଦୋଦିତଂ ଭଵାନ୍
ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ବିଷ ଓ ଅମୃତ; କର୍ମ ଓ ବିରତି, ଏବଂ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ କର୍ମ—ସବୁ ତୁମେ।
ସମସ୍ତକର୍ମଭୋକ୍ତା ଚ କର୍ମୋପକରଣାନି ଚ । ତ୍ଵମେଵ ଵିଷ୍ଣୋ ସର୍ଵାଣି ସର୍ଵକର୍ମଫଲଂ ଚ ଯତ୍
ସମସ୍ତ କର୍ମର ଭୋକ୍ତା ଓ କର୍ମର ଉପକରଣ—ସବୁ ତୁମେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ। ସମସ୍ତ କର୍ମର ଫଳ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
ମଯ୍ଯନ୍ଯତ୍ର ତଥାନ୍ଯେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଭୁଵନେଷୁ ଚ । ତଵୈଵାଵ୍ଯାପ୍ତିରୈଶ୍ଵର୍ଯଗୁଣସଂସୂଚିକୀ ପ୍ରଭୋ
ମୋତେ, ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ବ୍ୟାପ୍ତି କେବଳ ତୁମ ଏଇଶ୍ୱର୍ୟ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡ଼େ।
ତ୍ଵାଂ ଯୋଗିନଶ୍ଚିଂତଯନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ଯଜଂତି ଚ ଯାଜକାଃ । ହଵ୍ଯକଵ୍ଯଭୁଗେକସ୍ତ୍ଵଂ ପିତୃଦେଵସ୍ଵରୂପଧୃକ୍
ଯୋଗୀମାନେ ତୁମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି; ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଯାହା ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେ ତୁମେ, ଦୁଇଁ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା।
ରୂପଂ ମହତ୍ତେ ସ୍ଥିତମତ୍ର ଵିଶ୍ଵଂ ତତଶ୍ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଜଗଦେତଦୀଶ । ରୂପାମି ସର୍ଵାଣି ଚ ଭୂତଭେଦାସ୍ତେଷ୍ଵନ୍ତରାତ୍ମାଖ୍ଯମତୀଵ ସୂକ୍ଷ୍ମମ୍
ତୁମର ବଡ଼ ରୂପ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଭାବେ ବ୍ୟାପିଛି, ପରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଗତ ଭାବେ ଅଛି, ହେ ଈଶ୍ୱର। ସମସ୍ତ ଭୂତର ରୂପ ଓ ଭିନ୍ନତା ତୁମର, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆନ୍ତରିକ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମାଦିଵିଶ୍ଷୋଣାନାମଗୋଚରେ ଯତ୍ପରମାତ୍ମରୂପମ୍ । କିମପ୍ଯଚିନ୍ତ୍ଯଂ ତଵ ରୂପମସ୍ତି ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ
ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମତାରୁ ଉପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗୋଚର ଯେଉଁ ପରମ ଆତ୍ମା ତୁମର ରୂପ, ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପ ଅଛି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସେଠାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ଯା ଶକ୍ତିରପରା ତଵ । ଗୁଣାଶ୍ରଯା ନମସ୍ତସ୍ଯୈ ଶାଶ୍ଵତାଯୈ ସୁରେଶ୍ଵର
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ତୁମର ଶକ୍ତି, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଗୁଣରେ ଆଧାରିତ; ସେ ଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯାତୀତଗୋଚରା ଵାଚାଂ ମନସାଂ ଚାଵିଶ୍ଷୋଣା । ଜ୍ଞାନିଜ୍ଞାନପରିଚ୍ଛେଦ୍ଯା ତାଂ ଵନ୍ଦେ ସ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ପରାମ୍
ସେ ଶକ୍ତି ବାଣୀ ଓ ମନର ଗୋଚର ଉପରେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ; ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଏ ନାହିଁ—ସେ ସ୍ୱେଶ୍ୱରୀ ପରାଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ଓଁ ନମୋ ଵାସୁଦେଵାଯ ତସ୍ମୈ ଭଗଵତେ ସଦା । ଵ୍ଯତିରିକ୍ତଂ ନ ଯସ୍ଯାସ୍ତି ଵ୍ଯତିରିକ୍ତୋଖିଲସ୍ଯ ଯଃ
ଓଁ, ସଦା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯାହାଠାରୁ କିଛି ଅଲଗା ନୁହେଁ, ଓ କିଛି ଯାହାଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ନମସ୍ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତସ୍ମୈ ମହାତ୍ମନେ । ନାମ ରୂପଂ ନ ଯସ୍ଯୈକୋ ଯୋସ୍ତିତ୍ଵେନୋପଲଭ୍ଯତେ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର; ଯାହାକୁ ନାମ କିମ୍ବା ରୂପ ଭାବେ, କିମ୍ବା ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଭାବେ ଧରାଯାଏ ନାହିଁ।