ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ଃ! ପ୍ରାସାଦଶିଖରେ ସ୍ଥିତଃ । କ୍ରୋଧାନ୍ଧକାରିତମୁଖଃ ପ୍ରାହ ଦୈତେଯକିଂକରାନ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏହା ଶୁଣି, ଦାନବରାଜ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଷରେ ମୁହଁ କଳା କରି, ରାଜମହଳର ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ଦେଇ, ଦାନବ ସେବକମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁପାଚ । ଦୁରାତ୍ମା କ୍ଷିପ୍ଯତାମସ୍ମାତ୍ପ୍ରାସାଦାଚ୍ଛତଯୋଜନାତ୍ । ଗିରିପୃଷ୍ଠେ ପତତ୍ଵସ୍ମିନ୍ ଶିଲାଭିନ୍ନାଙ୍ଗସଂହତିଃ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଛୁଆଁଟିକୁ ଏଠାରୁ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଫିଙ୍କିଦିଅ; ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ି, ପାଥରରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯାଉ।
ତତସ୍ତଂ ଚିକ୍ଷୁପୁଃ ସର୍ଵେ ବାଲଂ ଦୈତେଯଦାନଵାଃ । ପପାତ ସୋପ୍ଯଧଃ କ୍ଷିପ୍ତୋ ହୃଦଯେନୋଦ୍ଵହହ୍ନରିମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ସେଇ ଶିଶୁଟିକୁ ଫିଙ୍କିଦେଲେ; ତିନି ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି, ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ।
ପତମାନଂ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଜଗଦ୍ଧାତରି କେଶଵେ । ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଂ ଦଧାରୈନମୁପସଂଗମ୍ଯ ମେଦିନୀ
ସେ ପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ପୃଥିବୀ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
ତତୋ ଵିଲୋକ୍ଯ ତଂ ସ୍ଵସ୍ଥମଵିଶିର୍ଣାସ୍ଥିପଞ୍ଜରମ୍ । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପ୍ରାହ ଶମ୍ବରଂ ମାଯିନାଂ ଵରମ୍
ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଅସ୍ଥିପଞ୍ଜର ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମାୟାବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶମ୍ବରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁପାଚ । ନାସ୍ମାଭିଃ ଶକ୍ଯତେ ହନ୍ତୁମସୌ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିବାଲକଃ । ମାଯାଂ ଵେତ୍ତି ଭଵାଂସ୍ତସ୍ମାନ୍ମାଯଯୈନଂ ନିଷୂଦଯ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ଆମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଶିଶୁଟିକୁ ମାରିପାରୁନାହିଁ; ତୁମେ ମାୟା ଜାଣ, ତେଣୁ ତୁମର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସେଷ କର।
ଶମ୍ବର ଉଵାଚ। ସୂଦଯାମ୍ଯେଵ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ପଶ୍ଯ ମାଯାବଲଂ ମମ । ସହସ୍ରମତ୍ର ମାଯାନାଂ ପଶ୍ଯ କୋଟିଶତଂ ତଥା
ଶମ୍ବର କହିଲେ: ଦେତ୍ୟରାଜ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାକୁ ସେଷ କରିଦେବି; ମୋର ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ — ଏଠି ହଜାର ମାୟା ଅଛି, ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ଅଧିକ ଅଛି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । ତତଃ ସ ସସୃଜେ ମାଯାଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦେ ଶମ୍ବରୋଽସୁରଃ । ଵିନାଶମିଚ୍ଛନ୍ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵତ୍ର ସମଦର୍ଶିନି
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଶମ୍ବର ଦେତ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଉପରେ ମାୟା କଲେ, ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସମାହିତମତିର୍ଭୂତ୍ଵା ଶମ୍ବରେପି ଵିମତ୍ସରଃ । ମୈତ୍ରେଯ ସୋପି ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ ସସ୍ମାର ମଧୁସୂଦନମ୍
ମୈତ୍ରେୟ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନିଜ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଶମ୍ବର ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ ନ ରଖି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ତତୋ ଭଗଵତା ତସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଚକ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଜଗାମ ସମାଜ୍ଞପ୍ତଂ ଜ୍ଵାଲାମାଲି ସୁଦର୍ଶନମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ଅଗ୍ନିମାଳା ଘେରା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଆସିଗଲା।
ତେନ ମାଯାସହସ୍ରଂ ତଚ୍ଛମ୍ବରସ୍ଯାଶୁଗାମିନା । ବାଲସ୍ଯ ରକ୍ଷତା ଦେହମେକୈକଂ ଚାରିଶୋଧିତମ୍
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିର ଚକ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଶମ୍ବରଙ୍କର ହଜାର ମାୟାକୁ ଏକ ଏକ କରି ଧ୍ୱଂସ କଲା।
ସଂଶୋଷକଂ ତଥା ଵାଯୁଂ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତ୍ଵିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ଶୀଘ୍ରମେଷ ମମାଦେଶାଦ୍ଦୁରାତ୍ମା ନୀଯତାଂ କ୍ଷଯମ୍
ତାପରେ ଦେତ୍ୟରାଜ କହିଲେ: ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଶୁଷ୍କ କରୁଥିବା ପବନ ଦ୍ୱାରା ସେଷ କର।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସୋପ୍ଯେନଂ ଵିଵେଶ ପଵନୋ ଲଘୁ । ଶୀତୋତିରୂକ୍ଷଃ ଶୋଷାଯ ତଦ୍ଦେହସ୍ଯାତିଦୁଃ ସହଃ
ଏହିପରି କହି, ପବନ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ବେଶି ଠଣ୍ଡା ଓ କଠିନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରି, ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା।
ତେନାଵିଷ୍ଟମଥାତ୍ମାନଂ ସ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଦୈତ୍ଯବାଲକଃ । ହୃଦଯେନ ମହାତ୍ମାନଂ ଦଧାର ଧରଣୀଧରମ୍
ତାପରେ, ଦେତ୍ୟ ଶିଶୁ ବୁଝିଲେ ଯେ, ପବନ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଧରିଛି; ସେ ହୃଦୟରେ ଧରଣୀଧର ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ।
ହୃଦଯସ୍ଥସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ତଂ ଵାଯୁମତିଭୀଷଣମ୍ । ପପୌ ଜନାର୍ଦନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ଯଯୌ ପଵନଃ କ୍ଷଯମ୍
ତାପରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେ ଭୟଙ୍କର ପବନକୁ ପିଇଗଲେ; କ୍ରୋଧିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେ ପବନକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।
କ୍ଷୀଣାସୁତ ସର୍ଵମାଯାସୁ ପଵନେ ଚ କ୍ଷଯଂ ଗତେ । ଜଗାମ ସୋପି ଭଵନଂ ଗୁରୋରେଵ ମହାମତିଃ
ସମସ୍ତ ମାୟା ଶେଷ ହେଲା, ପବନ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଲା; ତେଣୁ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଅହନ୍ଯହନ୍ଯଥାପାଚାର୍ଯୋ ନୀତିଂ ରାଜ୍ଯଫଲପ୍ରଦାମ୍ । ଗ୍ରାହଯାମାସ ତଂ ବାଲଂ ରାଜ୍ଞାମୁସନସା କୃତାମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ଶିକ୍ଷକ ତା ଶିଶୁକୁ ରାଜ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା ନୀତି, ଯାହା ଉଶନାସ୍ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଚନା କରିଥିଲେ, ଶିଖାଇଥିଲେ।
ଗୃହୀତନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ତଂ ଵିନୀତଂ ଚ ଯଦା ଗୁରୁଃ । ମେନେ ତଦୈନଂ ତତ୍ପିତ୍ରେ କଥଯାମାସ ଶିକ୍ଷିତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ଦେଖିଲେ ଯେ ଶିଶୁ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଭଲଭାବେ ଶିଖିଛି ଏବଂ ଶିଷ୍ୟସ୍ୱଭାବ ଅନୁସାରେ ଅନୁଶାସିତ, ସେ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଶିଶୁର ବାପାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଆଚାର୍ଯ ଉଵାଚ। ଗୃହୀତନୀତିଶାସ୍ତ୍ରସ୍ତେ ପୁତ୍ରୋ ଦୈତ୍ଯପତେ କୃତଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଵେତ୍ତି ଭାର୍ଗଵେଣ ଯଦୀରିତମ୍
ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ: ଦେତ୍ୟପତି, ଆପଣଙ୍କର ପୁଅ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଭଲଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି; ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭାର୍ଗବଙ୍କ କହିଥିବା ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ବୁଝିଛନ୍ତି।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁଵାଚ । ମିତ୍ରେଷୁ ଵର୍ତେତ କଥମରିଵର୍ଗେଷୁ ଭୂପତିଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମଧ୍ଯସ୍ଥେଷୁ କଥଂ ଚରେତ୍
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ରାଜା ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟସ୍ଥମାନେ ସହ କିପରି ଚଳିବା ଉଚିତ?
କଥଂ ମଂତ୍ରିଷ୍ଵମାତ୍ଯେଷୁ ବାହ୍ଯେଷ୍ଵାଭ୍ଯଂତରେଷୁ ଚ । ଚାରେଷୁ ପୌରଵର୍ଗେଷୁ ଶଙ୍କିତେଷ୍ଵିତରେଷୁ ଚ
ମନ୍ତ୍ରୀ, ଆମାତ୍ୟ, ବାହାର ଏବଂ ଭିତର ଲୋକ, ଗୁପ୍ତଚର, ପୁରବାସୀ ଓ ସନ୍ଦେହଜନକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ?
କୃତ୍ଯାକୃତ୍ଯଵିଧାନଞ୍ଚ ଦୁର୍ଗାଟଵିକସାଧନମ୍ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ କଥ୍ଯତାଂ ସମ୍ଯକ୍ ତଥା କଣ୍ଟକଶୋଧନମ୍
କଣ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ କଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଦୁର୍ଗ ଓ ଅଟବା ରକ୍ଷା, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୂର କରିବା ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ନିୟମ କହ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ।
ଏତଚ୍ଚାନ୍ଯଚ୍ଚ ସକଲମଧୀତଂ ଭଵତା ଯଥା । ତଥା ମେ କଥ୍ଯତାଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ତଵେଚ୍ଛାମି ମନୋଗତମ୍
ଏହା ଛଡ଼ା ତୁମେ ଯେଉଁ ସବୁ ଶିଖିଛ, ସେ ସବୁ ମୋତେ ଯଥାର୍ଥରେ କହ; ମୁଁ ତୁମ ମନର ଭାବ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦୌ ତଦା ପ୍ରଶ୍ରଯଭୂଷଣଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ ପ୍ରାହ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ କୃତାଂଜଲିପୁଟସ୍ତଥା
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହୁଛନ୍ତି: ଏହାପରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନମ୍ରତା ସହିତ ବାପାଙ୍କର ପାଦରେ ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି ଦେତ୍ୟପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ । ମମୋ ପଦିଷ୍ଟଂ ସକଲଂ ଗୁରୁଣା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଗୃହୀତନ୍ତୁ ମଯା କିନ୍ତୁ ନ ସଦେତନ୍ମତମ୍ମମ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ମୋତେ ଗୁରୁ ଯେଉଁ ସବୁ ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ଶିଖିଛି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହା ବୁଝିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମତ ମୋର ନୁହେଁ।
ସାମ ଚୋପପ୍ରଦାନଂ ଚ ଭେଦଦଣ୍ଡୌ ତଥାପରୌ । ଉପାଯାଃ କଥିତାଃ ସର୍ଵେ ମିତ୍ରାଦିନାଂ ଚ ସାଧନେ
ସାମ, ଉପହାର, ଭେଦ ଓ ଦଣ୍ଡ—ଏହି ସବୁ ଉପାୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାଧନ ପାଇଁ ଶିଖାଯାଇଛି।
ତାନେଵାହଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ମିତ୍ରାଦୀଂସ୍ତାତ ମା କ୍ରୁଧଃ । ସାଧ୍ଯାଭାଵେ ମହାବାହୋ ସାଧନୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
କିନ୍ତୁ ବାପା, ମୁଁ ଏହି ବନ୍ଧୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କାହାକୁ ଦେଖୁନି; ଦୟାକରି କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି କିଛି ସାଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଠି ଉପାୟର କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ମହାବାହୁ?
ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମକେ ତାତ ଜଗନ୍ନାଥେ ଜଗନ୍ମଯେ । ପରମାତ୍ମନି ଗୋଵିନ୍ଦେ ମିତ୍ରାମିତ୍ରକଥା କୁତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମାରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ, ପରମ ଆତ୍ମା ଗୋବିନ୍ଦରେ—କିପରି ବନ୍ଧୁ ଓ ଶତ୍ରୁର କଥା ହେବ?
ତ୍ଵଯ୍ଯସ୍ତି ଭଗଵାତନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମଯି ଚାନ୍ଯତ୍ର ଚାସ୍ତି ସଃ । ଯତସ୍ତତୋଯଂ ମିତ୍ରଂ ମେ ଶତ୍ରୁଶ୍ଚେତି ପୃଥକ୍କୁତଃ
ସେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତୁମେ, ମୋରେ ଓ ଅନ୍ୟଠାରେ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ କିପରି କେହି ମୋର ବନ୍ଧୁ ଓ ଅନ୍ୟେ ଶତ୍ରୁ, ଏବଂ କିପରି ପୃଥକ୍ତା ହେବ?
ତଦେଭିରଲମତ୍ଯର୍ଥଂ ଦୁଷ୍ଟାରମ୍ଭୋକ୍ତିଵିସ୍ତରୈଃ । ଅଵିଦ୍ଯାନ୍ତର୍ଗତୈର୍ଯତ୍ନଃ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯସ୍ତାତ ଶୋଭନେ
ତେଣୁ, ବାପା, ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଚାଲିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମାନବ ମାତ୍ର ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।