ଇତ୍ଯୁତ୍ତଵା ତଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ପରୋହିତାଃ । ଦୈତ୍ଯରାଜାଯ ସକଲମାଚଚକ୍ଷୁ ର୍ମହାମୁନେ
ଏପରି କହି, ସେମାନେ ଯାଇ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଦାନବରାଜାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଋଷିଙ୍କ ନିକଟରେ ଖୋଲାସା କଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ କୃତ୍ଯାଂ ଵିତଥୀକୃତାମ୍ । ଆହୂଯ ପୁତ୍ରଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଭାଵସ୍ଯାସ୍ଯ କାରଣମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଫଳ ହୋଇଗଲା ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ଏହି ଶକ୍ତିର କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁଵାଚ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସୁପ୍ରଭାଵୋସି କିମେତତ୍ତେ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଏତନ୍ମଂତ୍ରାଦିଜନିତମୁତାହୋ ସହଜଂ ତଵ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ—ଏହି କଣ କାମ କରିଛ? ଏହା କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହେଲା କିମ୍ବା ତୁମର ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତି?
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵଚା। ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ପିତ୍ରା ପ୍ରହ୍ଲାଦୋଽସୁରବାଲକଃ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦାଵିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବାବେଳେ, ଦାନବର ଶିଶୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପିତାଙ୍କ ପାଦରେ ଶିର ନମାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ମଂତ୍ରାଦିକୃତଂ ତାତ ନ ଚ ନୈସର୍ଗିକୋ ମମ । ପ୍ରଭାଵ ଏଷ ସାମାନ୍ଯୋ ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯାଚ୍ଯୁତୋ ହୃଦି
ପିତା, ଏହା କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମୋର ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ଅଚ୍ୟୁତ ହୃଦୟରେ ବସନ୍ତି, ସେଠି ସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଏହି।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଯୋ ନ ପାପାନି ଚିନ୍ତଯତ୍ଯାତ୍ମନୋ ଯଥା । ତସ୍ଯ ପାପାଗମସ୍ତାତ ହେତ୍ଵଭାଵାନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୋଷକୁ ନିଜର ଭାବେ ଭାବନ୍ତି ନାହିଁ, ପିତା, ସେମାନଙ୍କୁ ପାପ ଆସେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏଠାରେ କୌଣସି ହେତୁ ନାହିଁ।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ପରିପୀଡାଂ କରୋତି ଯଃ । ତଦ୍ବୀଜଂ ଜନ୍ମ ଫଲତି ପ୍ରଭୂତଂ ତସ୍ଯ ଚାଶୁଭମ୍
ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ସେଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ବିଜ ସେ ଜନ୍ମରେ ବଡ଼ ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସୋହଂ ନ ପାପମିଚ୍ଛାମି ନ କରୋମି ଵଦାମି ଵା । ଚିନ୍ତଯନ୍ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥମାତ୍ମନ୍ଯପି ଚ କେଶଵମ୍
ମୁଁ ପାପ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କହେ ନାହିଁ; କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଓ ନିଜ ମନରେ ବସିଥିବା କେଶବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରେ।
ଶାରୀରଂ ମାନସଂ ଦୁଃଖଂ ଦୈଵଂ ଭୂତଭଵଂ ତଥା । ସର୍ଵତ୍ର ଶୁଭଚିତ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ମେ ଜାଯେତ କୁତଃ
ସରୀରିକ, ମାନସିକ, ଦେବତା ଓ ପ୍ରକୃତି ଦୁଃଖ — ଯେଉଁଠି ସବୁଠାରେ ମନ ଶୁଭ ଅଛି, ସେଠି ଏମିତି କୌଣସି ଦୁଃଖ କେଉଁଠୁ ଆସିପାରିବ?
ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଭକ୍ତିରଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ । କର୍ତଵ୍ଯା ପଣ୍ଡିତୈର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵଭୂତମଯଂ ହରିମ୍
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ହରି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲପାଇବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ଃ! ପ୍ରାସାଦଶିଖରେ ସ୍ଥିତଃ । କ୍ରୋଧାନ୍ଧକାରିତମୁଖଃ ପ୍ରାହ ଦୈତେଯକିଂକରାନ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏହା ଶୁଣି, ଦାନବରାଜ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଷରେ ମୁହଁ କଳା କରି, ରାଜମହଳର ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ଦେଇ, ଦାନବ ସେବକମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁପାଚ । ଦୁରାତ୍ମା କ୍ଷିପ୍ଯତାମସ୍ମାତ୍ପ୍ରାସାଦାଚ୍ଛତଯୋଜନାତ୍ । ଗିରିପୃଷ୍ଠେ ପତତ୍ଵସ୍ମିନ୍ ଶିଲାଭିନ୍ନାଙ୍ଗସଂହତିଃ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଛୁଆଁଟିକୁ ଏଠାରୁ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଫିଙ୍କିଦିଅ; ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ି, ପାଥରରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯାଉ।
ତତସ୍ତଂ ଚିକ୍ଷୁପୁଃ ସର୍ଵେ ବାଲଂ ଦୈତେଯଦାନଵାଃ । ପପାତ ସୋପ୍ଯଧଃ କ୍ଷିପ୍ତୋ ହୃଦଯେନୋଦ୍ଵହହ୍ନରିମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ସେଇ ଶିଶୁଟିକୁ ଫିଙ୍କିଦେଲେ; ତିନି ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି, ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ।
ପତମାନଂ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଜଗଦ୍ଧାତରି କେଶଵେ । ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଂ ଦଧାରୈନମୁପସଂଗମ୍ଯ ମେଦିନୀ
ସେ ପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ପୃଥିବୀ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
ତତୋ ଵିଲୋକ୍ଯ ତଂ ସ୍ଵସ୍ଥମଵିଶିର୍ଣାସ୍ଥିପଞ୍ଜରମ୍ । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପ୍ରାହ ଶମ୍ବରଂ ମାଯିନାଂ ଵରମ୍
ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଅସ୍ଥିପଞ୍ଜର ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମାୟାବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶମ୍ବରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁପାଚ । ନାସ୍ମାଭିଃ ଶକ୍ଯତେ ହନ୍ତୁମସୌ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିବାଲକଃ । ମାଯାଂ ଵେତ୍ତି ଭଵାଂସ୍ତସ୍ମାନ୍ମାଯଯୈନଂ ନିଷୂଦଯ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ଆମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଶିଶୁଟିକୁ ମାରିପାରୁନାହିଁ; ତୁମେ ମାୟା ଜାଣ, ତେଣୁ ତୁମର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସେଷ କର।
ଶମ୍ବର ଉଵାଚ। ସୂଦଯାମ୍ଯେଵ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ପଶ୍ଯ ମାଯାବଲଂ ମମ । ସହସ୍ରମତ୍ର ମାଯାନାଂ ପଶ୍ଯ କୋଟିଶତଂ ତଥା
ଶମ୍ବର କହିଲେ: ଦେତ୍ୟରାଜ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାକୁ ସେଷ କରିଦେବି; ମୋର ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ — ଏଠି ହଜାର ମାୟା ଅଛି, ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ଅଧିକ ଅଛି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । ତତଃ ସ ସସୃଜେ ମାଯାଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦେ ଶମ୍ବରୋଽସୁରଃ । ଵିନାଶମିଚ୍ଛନ୍ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵତ୍ର ସମଦର୍ଶିନି
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଶମ୍ବର ଦେତ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଉପରେ ମାୟା କଲେ, ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସମାହିତମତିର୍ଭୂତ୍ଵା ଶମ୍ବରେପି ଵିମତ୍ସରଃ । ମୈତ୍ରେଯ ସୋପି ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ ସସ୍ମାର ମଧୁସୂଦନମ୍
ମୈତ୍ରେୟ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନିଜ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଶମ୍ବର ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ ନ ରଖି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ତତୋ ଭଗଵତା ତସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଚକ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଜଗାମ ସମାଜ୍ଞପ୍ତଂ ଜ୍ଵାଲାମାଲି ସୁଦର୍ଶନମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ଅଗ୍ନିମାଳା ଘେରା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଆସିଗଲା।
ତେନ ମାଯାସହସ୍ରଂ ତଚ୍ଛମ୍ବରସ୍ଯାଶୁଗାମିନା । ବାଲସ୍ଯ ରକ୍ଷତା ଦେହମେକୈକଂ ଚାରିଶୋଧିତମ୍
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିର ଚକ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଶମ୍ବରଙ୍କର ହଜାର ମାୟାକୁ ଏକ ଏକ କରି ଧ୍ୱଂସ କଲା।
ସଂଶୋଷକଂ ତଥା ଵାଯୁଂ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତ୍ଵିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ଶୀଘ୍ରମେଷ ମମାଦେଶାଦ୍ଦୁରାତ୍ମା ନୀଯତାଂ କ୍ଷଯମ୍
ତାପରେ ଦେତ୍ୟରାଜ କହିଲେ: ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଶୁଷ୍କ କରୁଥିବା ପବନ ଦ୍ୱାରା ସେଷ କର।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସୋପ୍ଯେନଂ ଵିଵେଶ ପଵନୋ ଲଘୁ । ଶୀତୋତିରୂକ୍ଷଃ ଶୋଷାଯ ତଦ୍ଦେହସ୍ଯାତିଦୁଃ ସହଃ
ଏହିପରି କହି, ପବନ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ବେଶି ଠଣ୍ଡା ଓ କଠିନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରି, ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା।
ତେନାଵିଷ୍ଟମଥାତ୍ମାନଂ ସ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଦୈତ୍ଯବାଲକଃ । ହୃଦଯେନ ମହାତ୍ମାନଂ ଦଧାର ଧରଣୀଧରମ୍
ତାପରେ, ଦେତ୍ୟ ଶିଶୁ ବୁଝିଲେ ଯେ, ପବନ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଧରିଛି; ସେ ହୃଦୟରେ ଧରଣୀଧର ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ।
ହୃଦଯସ୍ଥସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ତଂ ଵାଯୁମତିଭୀଷଣମ୍ । ପପୌ ଜନାର୍ଦନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ଯଯୌ ପଵନଃ କ୍ଷଯମ୍
ତାପରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେ ଭୟଙ୍କର ପବନକୁ ପିଇଗଲେ; କ୍ରୋଧିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେ ପବନକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।
କ୍ଷୀଣାସୁତ ସର୍ଵମାଯାସୁ ପଵନେ ଚ କ୍ଷଯଂ ଗତେ । ଜଗାମ ସୋପି ଭଵନଂ ଗୁରୋରେଵ ମହାମତିଃ
ସମସ୍ତ ମାୟା ଶେଷ ହେଲା, ପବନ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଲା; ତେଣୁ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଅହନ୍ଯହନ୍ଯଥାପାଚାର୍ଯୋ ନୀତିଂ ରାଜ୍ଯଫଲପ୍ରଦାମ୍ । ଗ୍ରାହଯାମାସ ତଂ ବାଲଂ ରାଜ୍ଞାମୁସନସା କୃତାମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ଶିକ୍ଷକ ତା ଶିଶୁକୁ ରାଜ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା ନୀତି, ଯାହା ଉଶନାସ୍ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଚନା କରିଥିଲେ, ଶିଖାଇଥିଲେ।
ଗୃହୀତନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ତଂ ଵିନୀତଂ ଚ ଯଦା ଗୁରୁଃ । ମେନେ ତଦୈନଂ ତତ୍ପିତ୍ରେ କଥଯାମାସ ଶିକ୍ଷିତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ଦେଖିଲେ ଯେ ଶିଶୁ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଭଲଭାବେ ଶିଖିଛି ଏବଂ ଶିଷ୍ୟସ୍ୱଭାବ ଅନୁସାରେ ଅନୁଶାସିତ, ସେ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଶିଶୁର ବାପାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଆଚାର୍ଯ ଉଵାଚ। ଗୃହୀତନୀତିଶାସ୍ତ୍ରସ୍ତେ ପୁତ୍ରୋ ଦୈତ୍ଯପତେ କୃତଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଵେତ୍ତି ଭାର୍ଗଵେଣ ଯଦୀରିତମ୍
ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ: ଦେତ୍ୟପତି, ଆପଣଙ୍କର ପୁଅ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଭଲଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି; ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭାର୍ଗବଙ୍କ କହିଥିବା ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ବୁଝିଛନ୍ତି।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁଵାଚ । ମିତ୍ରେଷୁ ଵର୍ତେତ କଥମରିଵର୍ଗେଷୁ ଭୂପତିଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମଧ୍ଯସ୍ଥେଷୁ କଥଂ ଚରେତ୍
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ରାଜା ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟସ୍ଥମାନେ ସହ କିପରି ଚଳିବା ଉଚିତ?