ହାଲାହଲଂ ଵିଷଂ ତସ୍ଯ ସର୍ଵ୍ଵଭକ୍ଷ୍ଯେଷୁ ଦୀଯତାମ୍ । ଅଵିଜ୍ଞାତମସୌପାପୋ ହନ୍ଯତାଂ ମା ଵିଚାର୍ଯ୍ଯତାମ୍
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟରେ ଘୋର ହାଳାହଳ ବିଷ ମିଶାଇଦିଅ; ଚୁପଚାପ ଏହା କର, ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏହାକୁ ମାର ।
ତେ ତଥୈଵ ତତଶ୍ଵକ୍ରୁଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦାଯ ମହାତ୍ମନେ । ଵିଷଦାନଂ ଯଥାଜ୍ଞପ୍ତଂ ପିତ୍ରା ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଲେ ।
ହାଲାହଲଂ ଵିଷଂ ଘୋରମନନ୍ତୋଜ୍ଵରଣୋନ ସଃ । ଅଭିମନ୍ଵ୍ଯ ସହାନ୍ନେନ ମୈତ୍ରେଯ ବୁଭୁଜେ ତଦା
ଘୋର ହାଳାହଳ ବିଷ ତାଙ୍କର ଭୋଜନରେ ମିଶାଯାଇଥିଲା; ମୈତ୍ରେୟ, ସେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ବିଷ ଭୋଜନ ସହିତ ଖାଇଲେ ।
ଅଵିକାରଂ ସ ତଦୂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ ସ୍ଵସ୍ଥମାନସଃ । ଅନନ୍ତକ୍ଯାତିନିର୍ଵୀର୍ଯ୍ଯ ଜରଯାମାସ ତଦୂଵିଷମ୍
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ବିଷ ଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଲେ, ମନ ଶାନ୍ତ ଥିଲା; ଅନନ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେ ବିଷକୁ ନିର୍ବଳ କରିଦେଲେ ।
ତତସ୍ତଦା ଭଯତ୍ରସ୍ତା ଜୀର୍ଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦ୍ରିଷମ୍ । ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରମୁପାଗମ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯେଦମବ୍ରୁ ଵନ୍
ତାପରେ, ସେ ମହା ବିଷ ହଜମ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ତରସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—
ଦୈତ୍ଯରାଜ ! ଵିଷ ଦତ୍ତମସ୍ମାଭିରତିଭୀଷଣମ୍ । ଜୀର୍ଣାଂ ତେନ ସହାନ୍ନେନ ପ୍ରହ୍ଲାଦେନ ସୁତେନ ତେ
ହେ ଦୈତ୍ୟରାଜ! ଆମେ ଦେଇଥିବା ବିଷ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହାକୁ ଭୋଜନ ସହିତ ହଜମ କରିଦେଲେ ।
ତ୍ଵର୍ଯ୍ଯତାଂ ତ୍ଵର୍ଯ୍ଯାଂ ହେ ହେ ସଦ୍ଯୋ ଦୈତ୍ଯପୁରୋହିତାଃ । କୃତ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଉତ୍ପାଦଯତ ମା ଚିରାତ୍
ତୁରନ୍ତ, ତୁରନ୍ତ, ହେ ଦୈତ୍ୟ ପୁରୋହିତମାନେ! ତାଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ଖୋଜ, ବିଳମ୍ବ କରନି ।
ସକାଶମାଗମ୍ଯ ତତଃ ପହ୍ଲାଦଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ବିନୟଶୀଳ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ—
ଜାତସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯର୍ଵିଖ୍ଯାତ୍ ଆଯୁଷ୍ମନ୍ ! ବ୍ରହ୍ମଣଃ କୁଲେ । ଦୈତ୍ଯରାଜସ୍ଯ ତନଯୋ ହିରଣଯକଶିପୋର୍ଭଵାନ୍
ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ଦୀର୍ଘାୟୁ, ତୁମେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ପୁଅ ।
କିଂ ଦେଵୈଃ କିମନନ୍ତେନ କିମନ୍ଯେନ ତଵାଶ୍ଵଯଃ । ପିତା ତେ ସର୍ଵ୍ଵଲୋକାନାଂ ତ୍ଵଂ ତଥୈଵ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମ ପାଇଁ ଦେବତା, ଅନନ୍ତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦରକାର କାହିଁକି? ତୁମ ପିତା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରାଜା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ହେବ ।
ତସ୍ମାତ୍ ପରିତ୍ଯଜୈନାଂ ତ୍ଵଂ ଵିପକ୍ଷସ୍ତଵସଂହିତାମ୍ । ବାଚଂ ପିତା ସମାସ୍ତାନାଂ ଗୁରୂଣାଂ ପରମୋ ଗୁରୁଃ
ସେଥିପାଇଁ, ଏହି ବିପକ୍ଷ ଓ ଶତ୍ରୁପ୍ରତି ଭକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼; ତୁମ ପିତା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଏଵପମେତନ୍ମହାଭାଗାଃ । ଶ୍ଲାଚ୍ଯମେତନ୍ମହାକୁଲମ୍ । ମରୀଚେଃ ସକଲେଽପ୍ଯସ୍ମିନ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ କୋଽନ୍ଯଥା ଵଦେତ୍
ଏହି କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ; ଏହି ମହାନ ବଂଶ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ; ମରୀଚିଙ୍କ ବଂଶକୁ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କିଏ ନିନ୍ଦା କରିପାରିବ?
ପିତା ଚ ମମ ସର୍ଵ୍ଵସ୍ମିନ୍ ଜଗତ୍ଯୁତ୍କୃଷ୍ଟଚେଷ୍ଟତଃ । ଏତଦପ୍ଯଵଗଚ୍ଛାମି ସତ୍ଯମତ୍ରାପି ନାନୃତମ୍
ମୋର ପିତା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ—ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିପାରିଛି। ଏଠାରେ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ, ଏହା ସତ୍ୟ।
ଗୁରୂଣାମପି ସର୍ଵ୍ଵଷାଂ ପିତା ପରମକୋ ଗୁରୁଃ । ଯଦୁକ୍ତଂ ଭ୍ରାନ୍ତିରତ୍ରାପି ସ୍ଵଲ୍ପାପି ହି ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିତା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁରୁ। ଯେଉଁ କଥା କୁହାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଏକ ମାତ୍ର ଭ୍ରାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ପିତା ଗୁରୁର୍ନ ସନ୍ଦେହଃ ପୂଜନୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ତତ୍ରାପି ନାପରାଧ୍ଯାମୀତ୍ଯେଵଂ ମନସି ମେ ସ୍ଥିତମ୍
ପିତା ଗୁରୁ ଅଟୁଟ ସତ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ବିଷୟରେ ମୁଁ କେବେ ଅପରାଧ କରିବି ନାହିଁ—ଏହି ଭାବ ମୋ ମନରେ ଗଢ଼ିଯାଇଛି।
ଯଦେତତ୍ କିମନନ୍ତେନେତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଯୁଷ୍ମାବିରୀଦୃଶମ୍ । କୋ ବ୍ରବୀତି ଯଥାଯୁକ୍ତଂ କିନ୍ତୁ ନୈତଦ୍ ଵଚୋଽର୍ଥଵତ୍
ଆପଣମାନେ ଯେଉଁପରି ଅନନ୍ତତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ କିଏ କହିପାରିବ? କିନ୍ତୁ, ଏହି କଥାରେ କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଽଭଵନ୍ମୌନୀ ତୈଷାଂ ଗୌଖଯନ୍ତ୍ରିତଃ । ପ୍ରହସ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପ୍ରାହ କିମନନ୍ତେନ ସାଧ୍ଵିତି
ଏଭଳି କହି ସେ ଚୁପ୍ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର କଥାରେ ବନ୍ଧି ଯାଇଲେ। ପରେ ହସି କହିଲେ, 'ଏହି ଅନନ୍ତତାରେ କଣ ଭଲ ଅଛି?'
ସାଧୁ ଭୋଃ କିମନନ୍ତେନ ସାଧୁ ବୋ ଗୁଖୋ ମମ । ଶ୍ଵୂଯତାଂ ଯଦନନ୍ତେନ ଯଦି ଖେଦଂ ନ ଯାସ୍ଯଥ
'ଭଲ, ଏହି ଅନନ୍ତତାରେ କଣ ଉପକାର ଅଛି? ମୋର ଗୁରୁମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯଦି ଏହା ଶୁଣି କ୍ଷୁଦ୍ର ହେବେ ନାହିଁ, ତେବେ କହନ୍ତୁ।'
ଧର୍ମ୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଖ୍ଯାଃ ପୁରୁଷାର୍ଥା ଉଦାହ୍ଟତାଃ । ଚତୁଷ୍ଟଯମିଦଂ ଯସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ କିଂ କିମିଦଂ ଵୃଥା
ଧର୍ମ, ଧନ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏହି ଚାରିଟିଏ ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏପରି ଥିବାବେଳେ, ଏହି ଅନନ୍ତତାର ଉପଯୋଗ କଣ?
. ମରୀଚିମିଶ୍ରୈର୍ଦକ୍ଷଣ ତଥୈଵାନ୍ଯୈରନନ୍ତତଃ । ଧର୍ମ୍ମଃ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତଥୈଵାନ୍ଯୈରର୍ଥଃ କାଲସ୍ତଥାପରୈଃ
ମରୀଚି, ଦକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିଥିଲେ; କିଛି ଅନ୍ୟମାନେ ଧନ ଲାଭ କଲେ, ଆଉ କିଛି ଅନ୍ୟେ କାଳକୁ ପାଇଲେ।
ତତ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିନୋ ଭୂତ୍ତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଧ୍ଯାନସମାଧିଭିଃ । ଅଵାପୁର୍ମୁକ୍ତିମପରେ ପୁରୁଷା ଧ୍ଵସ୍ତବନ୍ଧନାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ, ଧ୍ୟାନ ଓ ସମାଧି ଦ୍ୱାରା କିଛି ଲୋକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ।
ସମ୍ପଦୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯଜ୍ଞାନସନ୍ତତିକର୍ମ୍ମଣାମ୍ । ଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଚୈକତାଲବ୍ଯଂ ମୂଲମାରାଧନଂ ହରେଃ
ସମ୍ପଦ, ଏଶ୍ୱର୍ୟ, ମହତ୍ତ୍ୱ, ଜ୍ଞାନ, ବଂଶ, କର୍ମ ଓ ମୁକ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ମୂଳ ହେଉଛି ହରିଙ୍କର ଉପାସନା।
ଯତୋ ଧର୍ମ୍ମାର୍ଥକାମାଖ୍ଯଂ ମୁକ୍ତିଶ୍ଵାପି ଫଲଂ ଦ୍ରିଜାଃ । ତେନାପି ହି କିମେତ୍ଯେଵମନନ୍ତେନଂ କିମୁଚ୍ଚତେ
ଯେଉଁଠାରୁ ଧର୍ମ, ଧନ, କାମ ଓ ମୁକ୍ତି ପରି ଫଳ ମିଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତେଣୁ ଏହି ଅନନ୍ତତାର କଣ ଉପଯୋଗ?
କିଞ୍ଚାତ୍ର ବହନୋକ୍ତେନ ଭଵନ୍ତୋ ଗରଵୋ ମମ । ଵଦନ୍ତୁ ସାଧୁ ଵାଽସାଧୁ ଵିଵେକୋଽସ୍ମାକମାଲ୍ପକଃ
ଏଠାରେ ବହୁତ କଥା କହିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ଆପଣମାନେ ମୋର ବଡ଼ମାନେ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଯାହା ଉଚିତ, କହନ୍ତୁ। ଆମର ବିବେକ ଅତି ଅଳ୍ପ।
ଦହ୍ମମାନସ୍ତ୍ଵସସ୍ମଭିରଗ୍ରିନା ବାଲ ରକ୍ଷିତଃ । ଭୂଯୋ ନ ଵକ୍ଷ୍ଯସୀତ୍ଯେଵଂ ନୈଵ ଜ୍ଞାତୋଽସ୍ଯବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଆମେ ତୁମେ ଛୁଆଁ ଥିବାରୁ ଆମର କ୍ରୋଧର ଆଗୁନିରୁ ରକ୍ଷା କରିଛୁ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପୁଣି କଥା କହିଲେ, ଆମର ଜ୍ଞାନ ଜାଣିପାରିବ ନାହିଁ।
ଯଦାସ୍ମଦୂଵଚନାନ୍ମୋହଗ୍ରାହଂ ନ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ । ତତଃ କୃତ୍ଯାଂ ଵିନାଶାଯ ତଵ ସ୍ତ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ ଦୁର୍ମ୍ମତେଃ
ଯଦି ଆମର କଥା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋହ ଛାଡ଼ିପାରିବ ନାହାଁ, ତେବେ ତୁମର ଭ୍ରାନ୍ତ ମନକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ମାୟାବୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରିବୁ।
କଃ କେନ ହନ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ଜନ୍ତୁଃ କଃ କେନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ । ହନ୍ତି ରକ୍ଷତି ଚୈଵାତ୍ମା ହ୍ମସତ୍ ସାଧୁ ସାମାଚରନ୍
କିଏ କାହାକୁ ମାରେ, କିଏ କାହାକୁ ରକ୍ଷା କରେ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ନିଜେ ନିଜକୁ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ମାରେ ଓ ରକ୍ଷା କରେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେନ ତେ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଦୈତ୍ଯରାଜପୁରୋହିତାଃ । କୃତ୍ଯାମୁତ୍ପାଦଯାମାସୁର୍ଜ୍ଵାଲାମାଲୋଜ୍ଜ୍ବଲାକୃତିମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଦେତ୍ୟରାଜଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେହ ଥିବା ଏକ ମାୟାବୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅତିଭୀମା ସମାଗମ୍ଯ ପାଦନ୍ଯାସକ୍ଷତି) । ଶୂଲେନ ସା ସୁସଂକ୍ରୁ ଦ୍ଧା ତଂ ଜଘାନାଶୁ ଵକ୍ଷସି
ସେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ, ଭୟଙ୍କର ପାଦ ଚାଲି ଆସି, ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲା।
. ତତୂ ତସ୍ଯ ହ୍ଟଦଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୂଲଂ ବାଲସ୍ଯ ଦୀପ୍ତିମତ୍ । ଜଗାମ ଖଣିଡତଂ ଭୂମୌ ତତ୍ରାପି ଶତଧା ଗତମ୍
କିନ୍ତୁ ତାହାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ଛୁଆଁରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତାହା ଭୂମିରେ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଶତ ଟୁକୁଡ଼ା ହେଇ ପଡ଼ିଗଲା।