ଦିଗ୍ଦନ୍ତିନାଂ ଦନ୍ତବୂମିଂ ସ ଚ କସ୍ମାନ୍ନରୂପିତଃ । ସଂଶୋଷକୋଽନିଲଶ୍ଚାସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତଃ କିଂ ମୁହାସୁରୈଃ
ଦିଗ୍ଗଜମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଉପରେ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଶୁଅଯାଇଥିଲା? ଅସୁରମାନେ କାହିଁକି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶୁଷ୍କ ବାୟୁ ଲାଗିଥିଲେ?
କୃତ୍ଯାଞ୍ଚ ଦୈତ୍ଯଗୁରଵୋ ଯୁଯୁଜୁସ୍ତତ୍ର କିଂ ମୁନେ । ଶମ୍ବରଶ୍ଚାପି ମାଯାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରଂ କି ପ୍ରଯୁକ୍ତଵାନ୍
ହେ ମୁନି, ସେଠାରେ ଦାଇତ୍ୟ ଗୁରୁମାନେ କେଉଁ ମାୟା କରିଥିଲେ? ଏବଂ ଶମ୍ବର କେଉଁ ହଜାର ମାୟା ଚଳାଇଥିଲେ?
ହାଲାହଲଂ ଵିଷମହୋ ଦୈତ୍ଯସୂଦୈର୍ମହାତ୍ମନଃ । କସ୍ମାଦ୍ ଦତ୍ତ ଵିନାଶାଯ ଯଦ ଜୀର୍ଣା ତେନ ଧୀମତା
ଦାଇତ୍ୟନାୟକଙ୍କ ସଂହାରକମାନେ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ମହା ବିଷ ହଳାହଳ କାହିଁକି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେ କିପରି ଏହାକୁ ପଚାଇଦେଲେ?
ଏତତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଂ ମହାଭାଗ ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଚରିତଂ ଶ୍ଵୋତୁମିଚ୍ଛାମି ମହାମାହାତ୍ମ୍ଯସୂଚକମ୍
ହେ ମହାଭାଗ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ମହିମାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ନ ହି କୌତୂହଲଂ ତତ୍ର ଯଦୂ ଦୈତ୍ଯୈର୍ନ ହତୋ ହି ସଃ । ଅନନ୍ଯମନସୋ ଵିଷ୍ଣୌ କଃ ଶକ୍ନୋତି ନିପାତନେ
ଏଥିରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିବେଦିତ, ସେଠି କିଏ ତାଙ୍କୁ ତଳକୁ ଫିଙ୍ଗିପାରିବ?
ତସ୍ମିନ ଧର୍ମ୍ମପରେ ନିତ୍ଯଂ କେଶାଵରଧାନୋଦ୍ଯ.ତେ । ସ୍ଵଵଂଶପ୍ରଭଵୈର୍ଦୈତ୍ଯେଃ କର୍ତ୍ତୁ ଦ୍ରଷୋଽତିଦୁଷ୍କରଃ
ଯିଏ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଓ କେଶବଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ୱାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ବଂଶର ଦୈତ୍ୟମାନେ କିଛି କରିବା କିମ୍ବା ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ଦର୍ମ୍ମାତ୍ମନି ମହାଭାଗେ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତେ ଵିମତ୍ସରେ । ଦୈତେଯୈଃ ପ୍ରହ୍ଟତଂ ଯସ୍ମାତ୍ ତନ୍ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ଯେଉଁ ମହାନ୍ଭାଗ ଧର୍ମକୁ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ କରିଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ଦ୍ୱେଷରହିତ, ସେଉଁଠି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ବିଷୟରେ ଆପଣ ମୋତେ କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ପ୍ରହରନ୍ତି ମହାତ୍ମାନୋ ଵିପକ୍ଷା ଅପି ନେଦୃଶେ । ଗୁଣୌଃ ସମନ୍ଵିତେ ସାଚଧୌ କିଂ ପୁନଯଃ ଖପକ୍ଷଜଃ
ଏପରି ଗୁଣ ଓ ସତ୍ୟତା ଯେଉଁଠି ଅଛି, ଏମିତି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତିନାହିଁ; ତେବେ ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ କେମିତି କରିବେ?
ତଦେତତ୍ କଥ୍ଯତାଂ ସର୍ଵ୍ଵ ଵିସ୍ତରାନ୍ମୁନିସତ୍ତମ । ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଚରିତଂ ଶ୍ଵୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯଶେଷତଃ
ଏହି ସବୁ କଥା ଆପଣ ଏବେ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ପାରାଶର ଉଵାଚ । ମୈତ୍ରେଯ ଶ୍ଵୂଯତାଂ ସମ୍ଯକ୍ ଚରିତଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ସଦୋଦାରଚୀରିତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ପାରାଶର କହିଲେ: ମୈତ୍ରେୟ, ସେ ଧୀର ଓ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ସଦା ଉଦାର ଚରିତ୍ର ଏବେ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।
ଦିତେଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପୁରା । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵଶମାନିନ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରଦର୍ପିତଃ
ଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇଥିଲେ।
ଇନ୍ଦତ୍ଵମକରୋଦୂ ଦୈତ୍ଯଃ ସ ଚାସୀତ୍ ସଵିତା ସ୍ଵଯମ୍ । ଵାଯୁରଗ୍ରିରପାଂ ନାଥଃ ସୋମସ୍ଚାଭୂନୂମହାସୁରଃ
ସେ ଦୈତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ହେଲେ, ସେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଏହି ମହାସୁର ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳର ନାଥ ଓ ସୋମ ମଧ୍ୟ ହେଇଥିଲେ।
ଧନାନାମଧିପଃ ସୋଽଭୂତ୍ ସ ଏଵାସୀତ୍ ଖଯଂ ଯମଃ । ଯଜ୍ଞଭାଗାନଶେଷାଂସ୍ତୁ ସ ସ୍ଵଯଂ ବୁଭୁଜେଽସୁରଃ
ସେ ଧନର ମାଲିକ ହେଲେ, ସେଉଁଠି ଯମ ମଧ୍ୟ ହେଲେ; ସେ ଦୈତ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ନିଜେ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ଦେଵାଃ ସର୍ଗଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତତୂତ୍ରାସାନ୍ମୁନିସତ୍ତମ । ଵିଚେରୁରଵନୌ ସର୍ଵଂ ବିବ୍ରାଣା ମାନୁଷୀଂ ତନୁମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଜିତାଵ ତ୍ରିଭୁଵ୍ରନଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଦର୍ପିତଃ । ଉପଗୀଯାମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ବୁଭୁଜେ ଵିଷଯାନ୍ ପ୍ରିଯାନ୍
ତିନି ଲୋକ ଜିତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସନର ଗର୍ବରେ ଥିବା ସେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ପାନାସକ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ହିରଣଂଯକଶିପୁ ତଦା । ଉପାସାଞ୍ଚକିରେ ସର୍ଵ୍ଵୈ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵପନ୍ନଗାଃ
ସେ ସମୟରେ, ମହାତ୍ମା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମଦ୍ୟପାନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଅଵାଦଯଞ୍ଜଗୁଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଜଯଶବ୍ଦାନଥାପରେ । ଦୈତ୍ଯରାଜସ୍ଯ ପୁରତଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସିଦ୍ଧା ମୁଦନ୍ଵିତାଃ
କେହି ବାଦ୍ୟ ମାଡ଼ୁଥିଲେ, କେହି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଜୟଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ର ପ୍ରନୃତ୍ଯାପ୍ସରସି ସ୍ଫଟିକାଭ୍ରମଯେଽମୁରଃ । ପପୌ ପାନଂ ମୁଦା ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାସାଦେ ସୁମନୋହରେ
ସେଠି, ଅପ୍ସରାମାନେ ସ୍ଫଟିକ ମଞ୍ଚରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏହି ମହାସୁର ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ମହଳରେ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାଭାଗଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନାମ ନାମତଃ । ପପାଠ ବାଲପାଠଯାନି ଗୁରୁଗେହେ ଗତୋଽର୍ଭକଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ, ମହାଭାଗ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାମକ, ଶିଶୁବେଳେ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ଶିକ୍ଷା ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଏକଦା ତୁସ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ଜଗାମ ଗୁରୁଣା ସହ । ପାନାସକ୍ତସ୍ଯ ପୁରତଃ ପିତୁର୍ଦୈତ୍ଯପତେସ୍ତଦା
ଏକଦିନ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ମଦ୍ୟପାନରେ ଲଗ୍ନ ଦୈତ୍ୟପତି ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।
ପାଦପ୍ରଣାମାଵନତଂ ତମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ପିତା ସୁତମ୍ । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପ୍ରାହ ପ୍ରହ୍ଲାଦମମିତୋଜସମ୍
ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି ଶିର ନମାଇଥିବା ପୁଅକୁ ଉଠାଇ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପଠଯତାଂ ଭଵତା ଵତ୍ସ ! ସାରଭୂତଂ ସୁଭାଷିତମ୍ । କାଲେନୈତାଵତା ଯତ୍ ତେ ସଦୋଦ୍ଯୁ କ୍ତନେ ଶିକ୍ଷିତମ୍
ବତ୍ସ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାଠ ପଢ଼ିଛ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କଣ ଏହି ସମୟରେ ଶିଖିଛ?
ଶ୍ଵୂଯତାଂ ତାତ ! ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାରଭୂତଂ ତଵାଜ୍ଞଯା । ସମାହିତମନା ଭୂତ୍ଵା ଯନ୍ମେ ଚେତସ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ଶୁଣ, ପୁଅ! ତୁମେ ଯେପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଲ, ମୁଁ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ମୋ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱକୁ କହିବି।
ଅନାଦିମଧ୍ଯାନ୍ତମଜମଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯମଚ୍ଯୁତମ୍ । ପ୍ରଣାତୋଽସ୍ମି ମହାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵ୍ଵକାରଣକାରଣମ୍
ଯିଏ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଜନ୍ମହୀନ, ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ଅଚଳ ଓ ଅବିନାଶୀ, ସେଇ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ନିଶମ୍ଯ ଦୈନ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । ଵିଲୋକ୍ଯ ତଦୂଗୁରୁଂ ପ୍ରାହ ସ୍ଫୁରିତାଧରପଲ୍ଲଵଃ
ଏପରି ଶୁଣି, ଦାୟିତ୍ୟରାଜଙ୍କ ଆଖି ରାଗରେ ଲାଲ ହେଲା, ସେ ପୁଅର ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ଓଠ କମ୍ପିତ ହେଉଥିବାବେଳେ କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୋ ! କିମେତତ୍ ତେ ଵିପକ୍ଷସ୍ତୁତିସହିତମ୍ । ଅସାରଂ ଗ୍ରାହିତୋ ବାଲୋ ମାମଵଜ୍ଞାଯ ଦୁର୍ମତେ !
ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାମର ଠକ! ଏହି ଶତ୍ରୁ ସ୍ତୁତି ଭରା କଥା କାହିଁକି କହୁଛ? ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଏହି ଶିଶୁକୁ ତୁମେ ମିଛ ଦିଗରେ ନେଇଯାଉଛ, ମୂଢ଼!
ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵର ! ନ କୋପସ୍ଯ ଵଶମାଗନ୍ତୁମର୍ହସି । ମମୋପଦେଶଜନିତଂ ନାଯଂ ଵଦତି ତେ ସୁତଃ
ଦାୟିତ୍ୟରାଜ! ତୁମେ ରାଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମ ପୁଅ ଯାହା କହୁଛି, ସେଟି ମୋ ଶିଖ୍ୟା ନୁହେଁ।
ଅନୁଶାସ୍ତୋସି କେନେଦୃଗୁ ଵତ୍ସ ! ପ୍ରହ୍ଲାଦ କଥ୍ଯତାମ୍ । ମମୋପଦିଷ୍ଟ ନେତ୍ଯେଷ ପ୍ରବ୍ରଵୀତି ଗୁରୁସ୍ତଵ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ପୁଅ! କିଏ ଏବଂ କିପରି ତୁମକୁ ଏହିପରି ଶିଖାଇଛି? ଏହା ମୋ ଶିଖ୍ୟା ନୁହେଁ ବୋଲି ତୁମ ଗୁରୁ କହୁଛନ୍ତି।
ଶାସ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁରଶେଷସ୍ଯ ଜଗତୋ ଯୋ ହ୍ଟଦି ସ୍ଥିତଃ । ତମୃତେ ପରମାତ୍ମାନଂ ତାତ ! କଃ କେନ ଶାସ୍ଯତେ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଶାସକ ଓ ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ଛଡ଼ି, ପ୍ରଭୁ! କିଏ କାହାକୁ ଶିଖାଇପାରିବ?
କୋଽଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧ ! ଯଂ ବ୍ରଵୀଷି ପୁନଃ ପୁନଃ । ଜଗତାମୀଶ୍ଵରସ୍ଯେହ ପୁରତଃ ପ୍ରସଭଂ ମମ
ମୂଢ଼! ଏହି ବିଷ୍ଣୁ କିଏ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ପୁନିପୁନି ମୋ ସାମ୍ନାରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଲିକ ମୋତେ ଦେଖାଇ, ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛ?