ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମଂତ୍ରପୂତୈସ୍ତୈଃ କୁଶୈର୍ମୁନିଗଣାନୃପମ୍। ନିଜଘ୍ନୁର୍ନିହତଂ ପୁର୍ଵଂ ଭଗଵନ୍ନିନ୍ଦନାଦିନା
ଏପରି କହି, ମୁନିମାନେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କୁଶ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ରେଣୁଂ ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵତୋ ଦ୍ଵିଜ। କିମେତଦିତି ଚାସନ୍ନାତ୍ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତେ ଜନାସ୍ତଦା
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୁନିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଧୂଳି ଉଠୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ଲୋକମାନେ ନିକଟକୁ ଆସି ପଚାରିଲେ, "ଏହା କ'ଣ?"
ଆଖ୍ଯାତଂ ଚ ଜନୈସ୍ତେଷାଂ ଚୋରୀଭୂତୈରରାଜକେ। ରାଷ୍ଟ୍ରେ ତୁ ଲୋକୈରାରବ୍ଧଂ ପରସ୍ଵାଦାନମାତୁରୈଃ
ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଜା ନଥିବାରୁ ଦେଶରେ ଚୋରି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଅନ୍ୟଙ୍କର ସମ୍ପତି ନେବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଲୋକମାନେ ଏହା ଦେଖାଉଛନ୍ତି।"
ତେଷାମୁଦୀର୍ଣଵେଗାନାଂ ଚୋରାଣାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ। ସୁମହଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ରେଣୁଃ ପରଵିତ୍ତାପହାରିଣାମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଚୋରମାନେ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ହରଣ କରୁଥିବାରୁ ବଡ଼ ଧୂଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତଃ ସଂମଂତ୍ର୍! ଯ ତେ ସର୍ଵେ ସୁନଯସ୍ତସ୍ଯ ଭୂଭୃତଃ। ମମନ୍ଥୁରୂରୁଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥମନପତ୍ଯସ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁନିମାନେ ମିଶି ବିଚାର କରି, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସେଇ ସନ୍ତାନହୀନ ରାଜାଙ୍କ ଉରୁ ମଥନ କଲେ।
ମଥ୍ଯମାନାତ୍ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତସ୍ଯୋରୋଃ ପୁରୁଷଃ କିଲ। ଦଗ୍ଧସ୍ଥୂଣାପ୍ରତୀକାଶଃ ଖଲ୍ଵାଟାସ୍ଯୋତିହ୍ରସ୍ଵକଃ
ମଥନ କରାଯିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଉରୁଠାରୁ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯିଏ ଜଳିଥିବା ଥମ୍ଭା ପରି, ମୁଣ୍ଡ ଚୁଲି ନଥିବା, ଏବଂ ବହୁତ ଛୋଟ।
କିଂ କରୋମୀତି ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ ଵିପ୍ରାନାହ ଚାତୁରଃ। ନିଷୀଦେତି ତମୂଚୁସ୍ତେ ନିଷାଦସ୍ତେନ ସୋଽଭଵତ୍
ସେ ଚତୁର ଭାବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ବସ," ଏହିପରି ସେ ନିଷାଦ ନାମ ହେଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ସଂଭଵା ଜାତା ଵିନ୍ଧ୍ଯଶୈଲନିଵାସିନଃ। ନିଷାଦା ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ପାପକର୍ମୋପଲକ୍ଷଣାଃ
ତାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନିଷାଦମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶାର୍ଦ୍ୱଳ, ସେମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚିହ୍ନଟ।
ତେନ ଦ୍ଵାରେଣ ତତ୍ପାପଂ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ। ନିଷାଦାସ୍ତେ ତତୋ ଜାତା ଵେନକଲ୍ମଷନାଶନାଃ
ଏହି ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କର ପାପ ବାହାରିଗଲା; ଏଭଳି ନିଷାଦମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବେନଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ।
ତସ୍ଯୈଵ ଦକ୍ଷିଣଂ ହସ୍ତଂ ମମନ୍ଥୁସ୍ତେ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥନ କଲେ।
ମଥ୍ଯମାନେ ଚ ତତ୍ରାଭୂତ୍ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵଵପୁଷା ସାକ୍ଷାଦଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍। ୩୯ ଆଦ୍ଯମାଜଗଵଂ ନାମ ଖାତ୍ପପାତ ତତୋ ଧନୁଃ। ଶରାଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯା ନଭସଃ କଵଚଂ ଚ ପପାତ ହ
ମଥନ କରିବା ସମୟରେ ବେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଆଲୋକିତ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହି ସମୟରେ ଆଦିକାଳର ଆଜଗବ ନାମକ ଧନୁଷ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା, ଦିବ୍ୟ ବାଣ ଓ କବଚ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଆସିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ ଜାତେ ତୁ ଭୂତାନି ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟାନି ସର୍ଵଶଃ
ସେ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ।
ସତ୍ପୁତ୍ରେଣୈଵ ଜାତେନ ଵେନୋପି ତ୍ରିଦିଵଂ ଯଯୌ। ପୁନ୍ନାମ୍ନୋ ନରକାତ୍ ତ୍ରାତଃ ସୁତେନ ସୁମହାତ୍ମନା
ସତ୍ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ବେନ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କର ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ପୁଣ୍ ନାମକ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
ତଂ ସମୁଦ୍ରା ଶ୍ଚ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ରତ୍ନାନ୍ଯାଦାଯ ସର୍ଵଶଃ। ତୋଯାନି ଚାଭିଷେକାର୍ଥଂ ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵୋପତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ନିଜ ରତ୍ନ ଓ ଜଳ ନେଇ ଏକାଠି ହୋଇ ଆସିଲେ।
ପିତାମହଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଦେଵୈରାଙ୍ଗିରସୈଃ ସହ। ସ୍ଥାଵରାଣି ଚ ଭୂତାନି ଜଙ୍ଗମାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ସମାଗମ୍ଯ ତଦା ଵୈନ୍ଯମଭ୍ଯସିଞ୍ଚନ୍ନରାଧିପମ୍
ପିତାମହ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପରିଜନମାନେ, ସହିତ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ସେ ସମୟରେ ବେନ୍ୟଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ହସ୍ତେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ ଚକ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ପିତାମହଃ। ଵିଷ୍ଣୋରଂଶଂ ପୃଥୁଂ ମତ୍ଵା ପରିତୋଷଂ ପରଂ ଯଯୌ
ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ଚକ୍ର ଦେଖି, ପିତାମହ ଜଣାଇଲେ ଯେ ପୃଥୁ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଏବଂ ତାହାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ର କରେ ଚିହ୍ନଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଚକ୍ରଵର୍ତିନାମ୍। ଭଵତ୍ଯଵ୍ଯାହତୋ ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵସ୍ତ୍ରିଦଶୈରପି
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରର ଚିହ୍ନ ସମସ୍ତ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜାଙ୍କ ହାତରେ ଥାଏ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଧା ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମହତା ରାଜରାଜ୍ଯେନ ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ସୋଭିଷିକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵିଧିଵଦ୍ଧର୍ମକୋ ଵିଦୈ
ବେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥୁ, ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ, ବିପୁଳ ରାଜ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।
ପିତ୍ରା ପରାଜିତାସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଜାସ୍ତେନାନୁରଞ୍ଜିତାଃ। ଅନୁରାଗାତ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ନାମ ରାଜେତ୍ଯଜାଯତ
ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ପ୍ରଜାମାନେ, ପୃଥୁଙ୍କ ଦୟା ଓ ସ୍ନେହରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ସେହି ସ୍ନେହରୁ ତାଙ୍କୁ 'ରାଜା' ବୋଲି ନାମ ମିଳିଲା।
ଆପସ୍ତସ୍ତଂଭିରେ ଚାସ୍ଯ ସମୁଦ୍ର ମଭିଯାସ୍ଯତଃ। ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ଦଦୁର୍ମାର୍ଗଂ ଧ୍ଵଜଭଙ୍ଗଶ୍ଚ ନାଭଵତ୍
ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଯିବାବେଳେ ଜଳ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଚଳ ହେଇ ରହିଲା; ପାହାଡ଼ମାନେ ମାର୍ଗ ଦେଲେ, ଏବଂ କୌଣସି ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ।
ଅକୃଷ୍ଟପଚ୍ଯା ପୃଥିଵୀ ସିଦ୍ଧନ୍ତ୍ଯନ୍ନାନି ଚିଂତଯା। ସର୍ଵକାମଦୁଘା ଗାଵଃ ପୁଟକେ ପୁଟକେ ମଧୁ
ମାଟି କୃଷି ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତଃ ଫସଲ ଦେଲା, ଖାଦ୍ୟ ସହଜରେ ମିଳୁଥିଲା; ଗାଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରରେ ମଧୁ ମିଳୁଥିଲା।
ତସ୍ଯ ଵୈ ଜାତମାତ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ପୈତାମହେ ଶୁଭେ। ସୂତଃ ସୂତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସୌତ୍ଯେଽହନି ମହାମତିଃ
ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ପୈତୃକ ଯଜ୍ଞରେ, ସୂତ ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ ଜଣେ ସୂତ୍ୟା ଦିନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ମହାଯଜ୍ଞେଜଜ୍ଞେ ପ୍ରାଜ୍ଞେଽଥ ମାଗଧଃ। ପ୍ରୋକ୍ତୌ ତଦା ମୁନିଵରୈସ୍ତାଵୁଭୌ ସୂତମାଗଧୌ
ସେହି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ମାଗଧ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦୁଇଜଣ ସୂତ ଓ ମାଗଧଙ୍କୁ ମହାମୁନିମାନେ ଘୋଷଣା କଲେ।
ସ୍ତୂଯତାମେଷ ନୃପତିଃ ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। କର୍ମୈତଦନୁରୂପଂ ଵାଂ ପାତ୍ରଂ ସ୍ତୋତ୍ରସ୍ଯ ଚାପରମ୍
ଏହି ପ୍ରତାପୀ ବେନପୁତ୍ର ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର; ତୁମେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତାହା ଯଥାଯଥ ଓ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ତତସ୍ତାଵୂଚତୁର୍ଵିପ୍ରାନ୍ସର୍ଵାନେଵ କୃତାଞ୍ଜଲୀ। ଅଦ୍ଯ ଜାତସ୍ଯ ନୋ କର୍ମ ଜ୍ଞାଯତେସ୍ଯ ମହୀପତେଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ନୂତନ ରାଜାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଣିନାହିଁ।'
ଗୁଣା ନ ଚାସ୍ଯ ଜ୍ଞାଯନ୍ତେ ନ ଚାସ୍ଯ ପ୍ରଥିତଂ ଯଶଃ। ସ୍ତୋତ୍ରଂ କିମାଶ୍ରଯଂ ତ୍ଵସ୍ଯ କାର୍ଯମସ୍ମାଭିରୁଚ୍ଯତାମ୍
ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ; ଆମେ କଣ ଆଧାରରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବୁ, କଣ କହିବା ଉଚିତ?
ଋଷଯ ଊଚୁଃ। କରିଷ୍ଯତ୍ଯେଷ ଯତ୍କର୍ମ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ମହାବଲଃ। ଗୁଣା ଭଵିଷ୍ଯା ଯେ ଚାସ୍ଯ ତୈରଯଂ ସ୍ତୂଯତାଂ ନୃପଃ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: 'ଏହି ପ୍ରବଳ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ; ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ଗୁଣ ହେବ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କରି ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ତତଃ ସ ନୃପତିସ୍ତୋଷଂ ତଚ୍ଛ୍ରତ୍ଵା ପରମଂ ଯଯୌ। ସଦ୍ଗୁଣୈଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯତାମେତି ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ଲାଘ୍ଯା ଗୁଣା ମମ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ ରାଜା ଏହା ଶୁଣି ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ; ଭଲ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ମୋ ପାଇଁ ଗୁଣମାନେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଦଦ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ଗୁଣନିର୍ଵର୍ଣନଂ ତ୍ଵିମୌ। କରିଷ୍ଯେତେ କରିଷ୍ଯାମି ତଦେଵାହଂ ସମାହିତଃ
ତେଣୁ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଆଜି ଯେଉଁ ଗୁଣର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଯଦିମୌ ଵର୍ଜନୀଯଂ ଚ କିଂଚିଦତ୍ର ଵଦିଷ୍ଯତଃ। ତଦହଂ ଵର୍ଜଯିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯେଵଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ନୃପଃ
ଯଦି ଏହି ଦୁଇଜଣ କିଛି ତ୍ୟାଗ୍ୟ ବିଷୟ କହିବେ, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ଏଭଳି ଭାବନା ରାଜା ମନରେ ନେଲେ।