ଵେନସ୍ଯ ପାଣୌ ମଥିତେ ସମ୍ବଭୂଵ ମହାମୁନେ। ଵୈନ୍ଯୋ ନାମ ମହୀପାଲୋ ଯଃ ପୃଥୁଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ
ବେନାଙ୍କର ହାତ ମଥିବାବେଳେ, ମହାମୁନି, ଏକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବୈନ୍ୟ କିମ୍ବା ପୃଥୁ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯେନ ଦୁଗ୍ଧା ମହୀ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାଂ ହିତକାରଣାତ୍
ସେଇ ପୃଥୁ ମହାରାଜ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୁଧିଥିଲେ।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ କିମର୍ଥଂ ମଥିତଃ ପାଣିର୍ଵେନସ୍ଯ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ଯତ୍ର ଜଜ୍ଞେ ମହାଵୀର୍ଯଃ ସ ପୃଥୁର୍ମୁନିସତ୍ତମ
ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ: ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ପ୍ରବଳ ପୃଥୁ ଯେଉଁ ହାତରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ସେହି ବେନାଙ୍କର ହାତ କାହିଁକି ଋଷିମାନେ ମଥିଲେ?
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ସୁନୀଥା ନାମ ଯା କନ୍ଯା ମୃତ୍ଯୋ ପ୍ରଥମତୋଽଭଵତ୍। ଅଙ୍ଗସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସା ଦତ୍ତା ତସ୍ଯାଂ ଵେନୋ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ସୁନୀଥା ନାମକ ଯିଏ, ସେ ପ୍ରଥମେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା। ସେଠାରୁ ବେନା ଜନ୍ମିଲେ।
ସ ମାତାମହଦୋଷେଣ ତେନ ମୃତ୍ଯୋଃ ସୁତାତ୍ମଜଃ। ନିସର୍ଗାଦେଷ ମୈତ୍ରେଯ ଦୁଷ୍ଟ ଏଵ ଵ୍ଯଜାଯତ
ମୈତ୍ରେୟ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ଝିଅର ପୁଅ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କର ମାମାଙ୍କର ଦୋଷରେ ବେନା ସ୍ୱଭାବତଃ ଖରାପ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଅଭିଷିକ୍ତୋ ଯଦା ରାଜ୍ଯେ ସ ଵେନଃ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ଘୋଷଯାମାସ ସ ତଦା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଯେତେବେଳେ ବେନାଙ୍କୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ନିଜେ ରାଜା ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ।
ନ ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ନ ଦାତଵ୍ଯଂ ନ ହୋତଵ୍ଯଂ କଥଞ୍ଚନ। ଭୋକ୍ତା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କସ୍ତ୍ଵନ୍ଯୋଽହ୍ଯହଂ ଯଜ୍ଞପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ
କେହି ବି ୟଜ୍ଞ କରିବେ ନାହିଁ, ଦାନ ଦେବେ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ୟଜ୍ଞର ଉପଭୋକ୍ତା? ଆଜି ମୁଁ ଏକା ଯଜ୍ଞପତି।
ତତସ୍ତମୃଷଯଃ ପୂର୍ଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯଂ ପୃଥିଵୀପତିମ୍। ଊଚୁଃ ସାମାକଲଂ ଵାକ୍ଯଂ ମୈତ୍ରେଯ ସମପସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ ସେଇ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଥମେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ମୈତ୍ରେୟ, ତାଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ଭୋଭୋ ରାଜନ୍ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଯଦ୍ଵଦାମ ମହୀପତେ। ରାଜ୍ଯଂ ଦେହୋପକାରାଯ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ହିତଂ ପରମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ରାଜା, ଆମ କଥା ଶୁଣ, ମହୀପତି। ରାଜ୍ୟ ଦେହର ଉପକାର ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କର ମହତ୍ତମ ଭଲ ପାଇଁ।
ଦୀର୍ଘସତ୍ରେଣ ଦେଵେଶଂ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍। ପୂଜଯିଷ୍ଯାମ ଭଦ୍ରଂ। ତେ ତସ୍ଯାଂଶସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି। ୧୭ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଂପ୍ରୀଣିତୋ ନୃପ। ଅସ୍ମାଭିର୍ଭଵତଃ କାମାନ୍ସର୍ଵାନେଵ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା। ତାହାର ଅଂଶ ତୁମକୁ ମିଳିବ। ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ରାଜା, ତେଣୁ ସେ ଆମ ମାଧ୍ୟମରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।
ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରୋ ଯେଷାଂ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ସଂପୂଜ୍ଯତେ ହରିଃ। ତେଷାଂ ସର୍ଵେପ୍ସିତାଵାପ୍ତିଂ ଦଦାତି ନୃପ ଭୂଭୃତାମ୍
ଯେଉଁ ଦେଶରେ ହରି, ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ, ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ନିଜର ଇଚ୍ଛିତ ସବୁ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଵେନ ଉଵାଚ ମତ୍ତଃ କୋଽଭ୍ଯଧିକୋନ୍ଯୋସ୍ତି କଶ୍ଚାରାଧ୍ଯୋ ମମାପରଃ। କୋଯଂ ହରିରିତି ଖ୍ଯାତୋ ଯୋ ଵୋ ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରୋ ମତଃ
ବେନା କହିଲେ: ମୋଠାରୁ ଉପରେ କିଏ ଅଛି? ମୋ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ପୂଜ୍ୟ? ଏହି ହରି କିଏ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ ବୋଲି ଭାବୁଛ?
ବ୍ରହ୍ମା ଜନାର୍ଦନଃ ଶମ୍ଭୁରିନ୍ଦ୍ରୋ। ଵାଯୁର୍ଯମୋ ରଵିଃ। ହୁତଭୁଗ୍ଵରୁଣୋ ଧାତା ପୂଷା ଭୂମିର୍ନିଂଶାକରଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଯମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ଧାତା, ପୂଷା, ଭୂମି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର—
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ଯେ ଦେଵାଃ ଶାପାନୁଗ୍ରହକାରିଣଃ। ନୃପସ୍ଯୈତେ ଶରୀରସ୍ଥାଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ନୃପଃ
ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଶାପ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ରାଜାଙ୍କ ଦେହରେ ଅଛନ୍ତି। ରାଜା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାସ୍ଵା ମଯାଜ୍ଞପ୍ତଂ ଯଦ୍ଯଥା କ୍ରିଯତାଂ ତଥା। ନ ଦାତଵ୍ଯଂ ନ ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ନ ହୋତଵ୍ଯଂ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମୋ ଆଜ୍ଞା ମାନିବାକୁ, ଯେପରି ମୁଁ କହିଛି ସେପରି କର। ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି—ଏହା କିଛି କରିବା ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଧର୍ମୋ ଯଥା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପରୋ ମତଃ ମମାଜ୍ଞାପାଲନଂ ଧର୍ମୋ ଭଵତାଂ ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେପରି ନାରୀମାନେ ପତିଙ୍କ ସେବାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ଧର୍ମ ଭାବିବା, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ ଦେହ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ ମହାରାଜ ମା ଧର୍ମୋ ଯାତୁ ସଂକ୍ଷଯମ୍। ହଵିଷାଂ ପରିଣାମୋଽଯଂ ଯଦେତଦଖିଲଂ ଜଗତ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଧର୍ମ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ। ଏହି ହବିର ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଟିକି ରହିଛି।"
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଇତି ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯମାନୋଽପି ସ ଵେନଃ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ଯଦା ଦଦାତି ନାନୁଜ୍ଞାଂ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ, "ଏପରି ଅନେକଥର ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ବେନ ରାଜା କେବେ ଅନୁମତି ଦେଲେ ନାହିଁ, ପୁନିପୁନି କହିଲେ ମଧ୍ୟ।"
ତତସ୍ତେ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ କୋପାମର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ। ହନ୍ଯତାଂ ହନ୍ଯତାଂ ପାପ ଇତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ କହିଲେ, "ଏହି ପାପୀକୁ ମାର, ମାର।"
ଯୋ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଂ ଵିଷ୍ଣୁମନାଦିନିଧନଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଵିନିନ୍ଦତ୍ଯଧମାଚାରୋ ନ ସ ଯୋଗ୍ଯୋ ଭୁଵଃ ପତିଃ
ଯିଏ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରେ, ସେ ଏ ପୃଥିବୀର ରାଜା ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମଂତ୍ରପୂତୈସ୍ତୈଃ କୁଶୈର୍ମୁନିଗଣାନୃପମ୍। ନିଜଘ୍ନୁର୍ନିହତଂ ପୁର୍ଵଂ ଭଗଵନ୍ନିନ୍ଦନାଦିନା
ଏପରି କହି, ମୁନିମାନେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କୁଶ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ରେଣୁଂ ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵତୋ ଦ୍ଵିଜ। କିମେତଦିତି ଚାସନ୍ନାତ୍ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତେ ଜନାସ୍ତଦା
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୁନିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଧୂଳି ଉଠୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ଲୋକମାନେ ନିକଟକୁ ଆସି ପଚାରିଲେ, "ଏହା କ'ଣ?"
ଆଖ୍ଯାତଂ ଚ ଜନୈସ୍ତେଷାଂ ଚୋରୀଭୂତୈରରାଜକେ। ରାଷ୍ଟ୍ରେ ତୁ ଲୋକୈରାରବ୍ଧଂ ପରସ୍ଵାଦାନମାତୁରୈଃ
ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଜା ନଥିବାରୁ ଦେଶରେ ଚୋରି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଅନ୍ୟଙ୍କର ସମ୍ପତି ନେବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଲୋକମାନେ ଏହା ଦେଖାଉଛନ୍ତି।"
ତେଷାମୁଦୀର୍ଣଵେଗାନାଂ ଚୋରାଣାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ। ସୁମହଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ରେଣୁଃ ପରଵିତ୍ତାପହାରିଣାମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଚୋରମାନେ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ହରଣ କରୁଥିବାରୁ ବଡ଼ ଧୂଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତଃ ସଂମଂତ୍ର୍! ଯ ତେ ସର୍ଵେ ସୁନଯସ୍ତସ୍ଯ ଭୂଭୃତଃ। ମମନ୍ଥୁରୂରୁଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥମନପତ୍ଯସ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁନିମାନେ ମିଶି ବିଚାର କରି, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସେଇ ସନ୍ତାନହୀନ ରାଜାଙ୍କ ଉରୁ ମଥନ କଲେ।
ମଥ୍ଯମାନାତ୍ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତସ୍ଯୋରୋଃ ପୁରୁଷଃ କିଲ। ଦଗ୍ଧସ୍ଥୂଣାପ୍ରତୀକାଶଃ ଖଲ୍ଵାଟାସ୍ଯୋତିହ୍ରସ୍ଵକଃ
ମଥନ କରାଯିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଉରୁଠାରୁ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯିଏ ଜଳିଥିବା ଥମ୍ଭା ପରି, ମୁଣ୍ଡ ଚୁଲି ନଥିବା, ଏବଂ ବହୁତ ଛୋଟ।
କିଂ କରୋମୀତି ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ ଵିପ୍ରାନାହ ଚାତୁରଃ। ନିଷୀଦେତି ତମୂଚୁସ୍ତେ ନିଷାଦସ୍ତେନ ସୋଽଭଵତ୍
ସେ ଚତୁର ଭାବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ବସ," ଏହିପରି ସେ ନିଷାଦ ନାମ ହେଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ସଂଭଵା ଜାତା ଵିନ୍ଧ୍ଯଶୈଲନିଵାସିନଃ। ନିଷାଦା ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ପାପକର୍ମୋପଲକ୍ଷଣାଃ
ତାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନିଷାଦମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶାର୍ଦ୍ୱଳ, ସେମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚିହ୍ନଟ।
ତେନ ଦ୍ଵାରେଣ ତତ୍ପାପଂ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ। ନିଷାଦାସ୍ତେ ତତୋ ଜାତା ଵେନକଲ୍ମଷନାଶନାଃ
ଏହି ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କର ପାପ ବାହାରିଗଲା; ଏଭଳି ନିଷାଦମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବେନଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ।
ତସ୍ଯୈଵ ଦକ୍ଷିଣଂ ହସ୍ତଂ ମମନ୍ଥୁସ୍ତେ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥନ କଲେ।