ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଶ୍ରଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ସ୍ତିରାଯତି । ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ପରଂ ଧୃତ୍ଵା ଯା କୁକ୍ଷିଵିଵରେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ଯିଏ ଧ୍ରୁବକୁ ଗର୍ଭରେ ଧରିଥିଲେ, ସେ ତିନି ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।
ଯଶ୍ଚୈତତ୍କୀର୍ତଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯାରୋହଣଂ ଦିଵି । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୧,୧୨.
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗ ଉତ୍କଳନ କଥା କହେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ୍ଥାନଭ୍ରଂଶଂ ନ ଚାପ୍ନୋତି ଦିଵି ଵା ଯଦି ଵା ଭୁଵି । ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣସଂଯୁକ୍ତୋ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ସ ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୨.
ସେ ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀରେ କେବେ ଥାନ ହାରାଇ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। 1.13 ଧ୍ରୁଵାଚ୍ଛିଷ୍ଟିଂ ଚ ଭଵ୍ଯଂ ଚ ଭଵ୍ଯାଚ୍ଛମ୍ଭୁର୍ଵ୍ଯଜାଯତ। ଶିଷ୍ଟେରାଧତ୍ତ ସୁଚ୍ଛାଯା ପଞ୍ଚପୁତ୍ରାନକଲ୍ମଷାନ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଧ୍ରୁବରୁ ଶିଷ୍ଟି ଓ ଭବ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଭବ୍ୟରୁ ଶମ୍ଭୁ ହେଲେ। ଶିଷ୍ଟିଙ୍କ ଜନ୍ମ ସୁଚ୍ଛାୟା ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତେ ନିର୍ମଳ।
ରିପୁଂ ରିପୁଞ୍ଜଯଂ ଵିପ୍ରଂ ଵୃକଲଂ ଵୃକତେଜସମ୍। ରିପୋରାଧତ୍ତ ବୃହତୀ ଚାକ୍ଷୁଷଂ ସର୍ଵତେଜସମ୍
ରିପୁ, ରିପୁଞ୍ଜୟ, ବିପ୍ର, ବୃକଳ, ବୃକତେଜସ; ରିପୁରୁ ବୃହତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କରୁ ଚାକ୍ଷୁଷ, ସମସ୍ତ ତେଜର ଧାରୀ।
ଅଜୀଜନତ୍ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଂ ଵାରୁଣ୍ଯାଂ ଚାକ୍ଷୁଷୋ ମନୁମ୍। ପ୍ରଜାପତେରାତ୍ମଜାଯାଂ ଵୀରଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଚାକ୍ଷୁଷ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ବାରୁଣୀ, ପ୍ରଜାପତି ବୀରଣଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ମନୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ମନୋରଜାଯନ୍ତ ଦଶ ନଡ୍ଵଲାଯାଂ ମହୌଜସଃ କନ୍ଯାଯାଂ ତପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୈରାଜସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ
ମନୁଙ୍କୁ ନଡ଼ବଳା, ମହାଶକ୍ତି ଝିଅ, ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ବୈରାଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଝିଅ, ଦଶ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
କୁରୁଃ ପୁରୁଃ ଶତ ଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତପସ୍ଵୀ ସତ୍ଯଵାଞ୍ଛୁଚିଃ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମୋତିରାତ୍ରଶ୍ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚେତି ତେ ନଵ। ଅଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଦଶମୋ ନଡ୍ଵଲାଯାଂ ମହୌଜସଃ
କୁରୁ, ପୁରୁ, ଶତ, ଦ୍ୟୁମ୍ନ, ତପସ୍ୱୀ, ସତ୍ୟବାନ, ଶୁଚି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଓତିରାତ୍ର, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ—ଏହି ନଉଜଣ; ଦଶମ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ନଡ଼ବଳାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମହାଶକ୍ତି।
କୁରୋରଜନଯତ୍ପୁତ୍ରାନ୍ ଷଡାଗ୍ନେଯୀ ମହାପ୍ରଭାନ୍। ଅଙ୍ଗଂ ସୁମନସଂ ଖ୍ଯାତିଂ କ୍ରତୁମଙ୍ଗିରସଂ ଶିବିମ୍
କୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଅଗ୍ନିଙ୍କର କନ୍ୟା, ଛଅଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଅଙ୍ଗ, ସୁମନସ, ଖ୍ୟାତି, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଶିବି।
ଅଙ୍ଗାତ୍ସୁନୀଥାପତ୍ଯଂ ଵୈ ଵେନମେକମଜାଯତ। ପ୍ରଜାର୍ଥମୃଷଯସ୍ତସ୍ଯ ମମନ୍ଥୁର୍ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍
ଅଙ୍ଗଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସୁନୀଥାଙ୍କଠାରୁ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ବେନା ଜନ୍ମିଲେ। ପ୍ରଜାବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥିଲେ।
ଵେନସ୍ଯ ପାଣୌ ମଥିତେ ସମ୍ବଭୂଵ ମହାମୁନେ। ଵୈନ୍ଯୋ ନାମ ମହୀପାଲୋ ଯଃ ପୃଥୁଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ
ବେନାଙ୍କର ହାତ ମଥିବାବେଳେ, ମହାମୁନି, ଏକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବୈନ୍ୟ କିମ୍ବା ପୃଥୁ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯେନ ଦୁଗ୍ଧା ମହୀ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାଂ ହିତକାରଣାତ୍
ସେଇ ପୃଥୁ ମହାରାଜ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୁଧିଥିଲେ।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ କିମର୍ଥଂ ମଥିତଃ ପାଣିର୍ଵେନସ୍ଯ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ଯତ୍ର ଜଜ୍ଞେ ମହାଵୀର୍ଯଃ ସ ପୃଥୁର୍ମୁନିସତ୍ତମ
ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ: ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ପ୍ରବଳ ପୃଥୁ ଯେଉଁ ହାତରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ସେହି ବେନାଙ୍କର ହାତ କାହିଁକି ଋଷିମାନେ ମଥିଲେ?
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ସୁନୀଥା ନାମ ଯା କନ୍ଯା ମୃତ୍ଯୋ ପ୍ରଥମତୋଽଭଵତ୍। ଅଙ୍ଗସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସା ଦତ୍ତା ତସ୍ଯାଂ ଵେନୋ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ସୁନୀଥା ନାମକ ଯିଏ, ସେ ପ୍ରଥମେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା। ସେଠାରୁ ବେନା ଜନ୍ମିଲେ।
ସ ମାତାମହଦୋଷେଣ ତେନ ମୃତ୍ଯୋଃ ସୁତାତ୍ମଜଃ। ନିସର୍ଗାଦେଷ ମୈତ୍ରେଯ ଦୁଷ୍ଟ ଏଵ ଵ୍ଯଜାଯତ
ମୈତ୍ରେୟ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ଝିଅର ପୁଅ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କର ମାମାଙ୍କର ଦୋଷରେ ବେନା ସ୍ୱଭାବତଃ ଖରାପ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଅଭିଷିକ୍ତୋ ଯଦା ରାଜ୍ଯେ ସ ଵେନଃ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ଘୋଷଯାମାସ ସ ତଦା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଯେତେବେଳେ ବେନାଙ୍କୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ନିଜେ ରାଜା ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ।
ନ ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ନ ଦାତଵ୍ଯଂ ନ ହୋତଵ୍ଯଂ କଥଞ୍ଚନ। ଭୋକ୍ତା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କସ୍ତ୍ଵନ୍ଯୋଽହ୍ଯହଂ ଯଜ୍ଞପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ
କେହି ବି ୟଜ୍ଞ କରିବେ ନାହିଁ, ଦାନ ଦେବେ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ୟଜ୍ଞର ଉପଭୋକ୍ତା? ଆଜି ମୁଁ ଏକା ଯଜ୍ଞପତି।
ତତସ୍ତମୃଷଯଃ ପୂର୍ଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯଂ ପୃଥିଵୀପତିମ୍। ଊଚୁଃ ସାମାକଲଂ ଵାକ୍ଯଂ ମୈତ୍ରେଯ ସମପସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ ସେଇ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଥମେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ମୈତ୍ରେୟ, ତାଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ଭୋଭୋ ରାଜନ୍ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଯଦ୍ଵଦାମ ମହୀପତେ। ରାଜ୍ଯଂ ଦେହୋପକାରାଯ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ହିତଂ ପରମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ରାଜା, ଆମ କଥା ଶୁଣ, ମହୀପତି। ରାଜ୍ୟ ଦେହର ଉପକାର ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କର ମହତ୍ତମ ଭଲ ପାଇଁ।
ଦୀର୍ଘସତ୍ରେଣ ଦେଵେଶଂ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍। ପୂଜଯିଷ୍ଯାମ ଭଦ୍ରଂ। ତେ ତସ୍ଯାଂଶସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି। ୧୭ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଂପ୍ରୀଣିତୋ ନୃପ। ଅସ୍ମାଭିର୍ଭଵତଃ କାମାନ୍ସର୍ଵାନେଵ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା। ତାହାର ଅଂଶ ତୁମକୁ ମିଳିବ। ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ରାଜା, ତେଣୁ ସେ ଆମ ମାଧ୍ୟମରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।
ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରୋ ଯେଷାଂ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ସଂପୂଜ୍ଯତେ ହରିଃ। ତେଷାଂ ସର୍ଵେପ୍ସିତାଵାପ୍ତିଂ ଦଦାତି ନୃପ ଭୂଭୃତାମ୍
ଯେଉଁ ଦେଶରେ ହରି, ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ, ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ନିଜର ଇଚ୍ଛିତ ସବୁ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଵେନ ଉଵାଚ ମତ୍ତଃ କୋଽଭ୍ଯଧିକୋନ୍ଯୋସ୍ତି କଶ୍ଚାରାଧ୍ଯୋ ମମାପରଃ। କୋଯଂ ହରିରିତି ଖ୍ଯାତୋ ଯୋ ଵୋ ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରୋ ମତଃ
ବେନା କହିଲେ: ମୋଠାରୁ ଉପରେ କିଏ ଅଛି? ମୋ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ପୂଜ୍ୟ? ଏହି ହରି କିଏ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ ବୋଲି ଭାବୁଛ?
ବ୍ରହ୍ମା ଜନାର୍ଦନଃ ଶମ୍ଭୁରିନ୍ଦ୍ରୋ। ଵାଯୁର୍ଯମୋ ରଵିଃ। ହୁତଭୁଗ୍ଵରୁଣୋ ଧାତା ପୂଷା ଭୂମିର୍ନିଂଶାକରଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଯମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ଧାତା, ପୂଷା, ଭୂମି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର—
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ଯେ ଦେଵାଃ ଶାପାନୁଗ୍ରହକାରିଣଃ। ନୃପସ୍ଯୈତେ ଶରୀରସ୍ଥାଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ନୃପଃ
ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଶାପ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ରାଜାଙ୍କ ଦେହରେ ଅଛନ୍ତି। ରାଜା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାସ୍ଵା ମଯାଜ୍ଞପ୍ତଂ ଯଦ୍ଯଥା କ୍ରିଯତାଂ ତଥା। ନ ଦାତଵ୍ଯଂ ନ ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ନ ହୋତଵ୍ଯଂ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମୋ ଆଜ୍ଞା ମାନିବାକୁ, ଯେପରି ମୁଁ କହିଛି ସେପରି କର। ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି—ଏହା କିଛି କରିବା ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଧର୍ମୋ ଯଥା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପରୋ ମତଃ ମମାଜ୍ଞାପାଲନଂ ଧର୍ମୋ ଭଵତାଂ ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେପରି ନାରୀମାନେ ପତିଙ୍କ ସେବାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ଧର୍ମ ଭାବିବା, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ ଦେହ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ ମହାରାଜ ମା ଧର୍ମୋ ଯାତୁ ସଂକ୍ଷଯମ୍। ହଵିଷାଂ ପରିଣାମୋଽଯଂ ଯଦେତଦଖିଲଂ ଜଗତ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଧର୍ମ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ। ଏହି ହବିର ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଟିକି ରହିଛି।"
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଇତି ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯମାନୋଽପି ସ ଵେନଃ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ଯଦା ଦଦାତି ନାନୁଜ୍ଞାଂ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ, "ଏପରି ଅନେକଥର ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ବେନ ରାଜା କେବେ ଅନୁମତି ଦେଲେ ନାହିଁ, ପୁନିପୁନି କହିଲେ ମଧ୍ୟ।"
ତତସ୍ତେ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ କୋପାମର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ। ହନ୍ଯତାଂ ହନ୍ଯତାଂ ପାପ ଇତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ କହିଲେ, "ଏହି ପାପୀକୁ ମାର, ମାର।"
ଯୋ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଂ ଵିଷ୍ଣୁମନାଦିନିଧନଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଵିନିନ୍ଦତ୍ଯଧମାଚାରୋ ନ ସ ଯୋଗ୍ଯୋ ଭୁଵଃ ପତିଃ
ଯିଏ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରେ, ସେ ଏ ପୃଥିବୀର ରାଜା ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।