ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରକ ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ରୁବ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରକ। ସମସ୍ତ କିଛି ଆପଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ଏବଂ ପୁନଃ ଆପଣଙ୍କୁ ମିଶିଯାଏ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଣାର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଆଉ କଣ କହିପାରିବି? ଆପଣ ହୃଦୟର ଗୁପ୍ତ ଭାବ ଜାଣନ୍ତି। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଭୂତପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଉତ୍ସ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମନୋଭିଳାଷା ଜାଣନ୍ତି।” ଏଠି ଧ୍ରୁବ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଅଭିଲାଷା ଆପଣ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ମୋର ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହୋଇଛି, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିପାରିଛି, ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ।” ତେବେ, ଭଗବାନ କହିଲେ, “ଧ୍ରୁବ, ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ହେଉଛି ଆମର ଦର୍ଶନ। ମୋର ଦର୍ଶନ କେବେ ଫଳହୀନ ହୁଏନାହିଁ। ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ମୋ ପାଖରୁ ଚାହିଲେ ମିଳିବ; କାରଣ ଯେଉଁଠି ମୋର କୃପା ପଡ଼େ, ସେଠି ସମସ୍ତ କିଛି ସମ୍ଭବ ହୁଏ।” ଧ୍ରୁବ ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତର ନାୟକ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୋ ମନରେ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରିଛି, ତାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଅଜଣା କି? ତଥାପି, ମୋର ଭ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ଅପତ୍ରାପ ହୃଦୟର ଅଭିଲାଷା ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, ଯଦିଓ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର କୃପାର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମୋ ସତ୍ରୀ ମୋତେ ଅପମାନ କରି କହିଥିଲେ, ‘ଏହି ରାଜସିଂହାସନ ତୋର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁ ମୋ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।’ ତେଣୁ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ଏକ ସ୍ଥାନ ଚାହେଁ।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ଚାହୁଛ, ନିଶ୍ଚୟ ମିଳିବ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲା। ତୁମେ ତାହାବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲ, ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ମୋର ଉପାସନା କରୁଥିଲ, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲ ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲ। ସମୟ କ୍ରମେ ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ତୁମ ସାଙ୍ଗ ହେଲେ—ସେ ଯୁବକ, ଭୋଗବିଲାସରେ ମଗ୍ନ, ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଲଭ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦେଖି ଏବଂ ସେଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ, ତୁମେ ମନେ କଲା, ‘ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ହେଉଁ।’ ଏହି ଭାବନାରେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ଘରେ ତୁମ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବବଂଶରେ ତୁମ ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ମୁଁ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲି, ତାହା ଯେଉଁ କେହି ମୋର ଉପାସନା କରେ, ସେ ଅବିଳମ୍ବରେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ। ଯେଉଁଜଣଙ୍କ ମନ ମୋରେ ଏକାଗ୍ର, ସେଉଁଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ଉପରେ ଏକ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ଥାନ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବସ୍ଥାନ ପାଇବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ରର ପୁତ୍ର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବ ଅବସ୍ଥିତ ହେବ। ସମସ୍ତ ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ ଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ ସ୍ଥାନ ଦେଇଛି। କିଛି ଦେବତା ଚାରିଯୁଗ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କିଛି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି, ତୁମ ସ୍ଥାନ କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିକଳ୍ପ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିଚଳିତ ରହିବ। ତୁମ ମାତା ସୁନୀତି, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ତୁମ ସମୀପରେ ଥିବା, ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଏକ ତାରା ଭାବେ ସେଠି ବସିବେ। ଯେଉଁ ମାନବ ନିତ୍ୟ ସକାଳ ସଂଧ୍ୟାରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ତୁମ ନାମ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ, ସେମାନେ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ।” ଏପରି ଭାବେ, ଶ୍ରୀ ପରାଶର ରୁଷି କହିଲେ, “ଏଭଳି ଭାବେ ବିଶ୍ୱନାଥ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଧ୍ରୁବ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ମଧ୍ୟକ୍ଷେପ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ। ସେ ନିଜ ମାତା ପିତାଙ୍କୁ ସେବା, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ମହିମା ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଅର୍ଜନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ବ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଉଶନା କହିଲେ, ‘ବାହ! ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି! ବାହ! ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳ! ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସତ୍ତ ଋଷି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଏହା ଧ୍ରୁବଙ୍କର ମାତା ସୁନୀତି, ଗୁଣବତୀ ଓ ମୃଦୁଭାବିନୀ; ପୃଥିବୀରେ କିଏ ତାଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଯିଏ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଅଚଳ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣ ନିତ୍ୟ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଲୋକର ଉତ୍କ୍ରମଣ କଥା କହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ କେବେ ଅବସ୍ଥା ହରାଏ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସହ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ।” ଏହିପରେ ପରାଶର ମୁନି କହିଲେ, “ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଶିଷ୍ଟି ଓ ଭବ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଭବ୍ୟଙ୍କୁ ଶମ୍ଭୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଶିଷ୍ଟିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଚ୍ଛାୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ରିପୁ, ରିପୁଞ୍ଜୟ, ବିପ୍ର, ବୃକଳା, ବୃକତେଜସ। ରିପୁଙ୍କୁ ବୃହତୀ ଓ ସେଠାରୁ ଚାକ୍ଷୁଷ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପତି ବୀରଣଙ୍କ ଝିଅ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ବାରୁଣୀ ଗର୍ଭରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ମନୁଙ୍କୁ ନଡ଼ବଳା ଓ ବୈରାଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ—କୁରୁ, ପୁରୁ, ଶତ, ଦ୍ୟୁମ୍ନ, ତପସ୍ୱୀ, ସତ୍ୟବାନ, ଶୁଚି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଓତିରାତ୍ର, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ; ଦଶମ ଅଭିମନ୍ୟୁ ନଡ଼ବଳା ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଲେ। କୁରୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଝିଅ, ଛଅଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ଅଙ୍ଗ, ସୁମନସ, ଖ୍ୟାତି, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରାସ, ଶିବି। ଅଙ୍ଗଙ୍କୁ ସୁନୀଥାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ, ତାହା ହେଉଛନ୍ତି ବେନ। ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ବେନଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ମଥିଲେ।